Πύργος δυτικών τειχών επί της Αρχ. Μιχαήλ

Τίτλος

Πύργος δυτικών τειχών επί της Αρχ. Μιχαήλ

Δημιουργός

1) Παύλος Νακούζι

2) Εισαγωγικό κείμενο του Σταύρου Γ. Λαζαρίδη από το βιβλίο του Émile Deschamps

"Στην Κύπρο, τη Χώρα της Αφροδίτης"

3) Παύλος Νακούζι

4) William Dreghorn (1908-2001) -Ρήνα Κατσελλή, " Κερύνεια-Λαογραφική ιστορική έρευνα".

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας

Φώτος Λουκάς

Περιγραφή

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς – Ιωάννα Φουρουκλά

1η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει βόρεια.
Διακρίνεται ο ημικυκλικός Πύργος των Λουζινιανών στο μέσο των δυτικών τειχών [Τεμ. 120] επί της Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Στο βάθος η εκκλησία του Αρχάγγελου [Τεμ. 013].

Στο πίσω μέρος του οικοπέδου επί της Αρχ. Μιχαήλ (το οποίο προέκυψε από απαλλοτρίωση και κατεδάφιση δύο ιδιοκτησιών από την Αρχαιολογική Υπηρεσία), βρίσκεται μισογκρεμισμένος ο ημικυκλικός Πύργος [Τεμ. 120] των δυτικών τειχών.
Είναι ένας από τους τέσσερεις πύργους των δυτικών τειχών της Κερύνειας με πρώτον από νότο την "καμούζα" της οδού Ελλάδος και τελευταίο στη θέση όπου ανεγέρθηκε η εκκλησία του Αρχ. Μιχαήλ.

«Εντός της Κερυνείας σώζονται δύο στρογγύλοι Πύργοι, ών ο είς κείται προς δυσμάς της πόλεως και είνε τύπος της στρατιωτικής αρχιτεκτονικής των Ροδίων Ιπποτών, ον ο σερ Χ. Μπούλβερ, πρώην Αρμοστής της νήσου, έσωσεν από καταστροφήν αγοράσας αυτόν διά την κυβέρνησιν της Κύπρου από πολίτην τινά Κερυνείας όστις κατείχε τίτλον ιδιοκτησίας επ’ ονόματί του ληφθέντα κατά την εποχήν της Τουρκοκρατίας. Ο Πύργος ούτος διατηρεί τας επί των επάλξεων αυτού ωραιοτάτης τέχνης πολεμίστρας (machicoulis)..». [Απόσπασμα από το βιβλίο Ενθύμιον Κερύνειας του Σταύρου Γ. Λαζαρίδη, σ. 239-241].

Εισαγωγικό κείμενο του Σταύρου Γ. Λαζαρίδη από το βιβλίο Στην Κύπρο, τη Χώρα της Αφροδίτης του Émile Deschamps

2η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει Β-ΒΑ.
Ο μισογκρεμισμένος ημικυκλικός πύργος-κούλας [Τεμ. 120] της οδού Αρχ. Μιχαήλ ...χωμένος μέσα σε κατοικίες με την πλάτη του προς την οδό Ελευθερίας

3η Φωτ.: Ο φακός, από την οδό Ελευθερίας, ατενίζει ΝΑ
Η δυτική πλευρά του πύργου της οδού Αρχαγγέλου.
Το διώροφο που ακουμπάει στον πύργο από αριστερά είναι ιδιοκτησία Χρύσανθου Στρογγυλού [Τεμ. 232].

4η Φωτ.: Σκίτσο του William Dreghorn, με τον πύργο των δυτικών τειχών επί της Αρχ. Μιχαήλ [Τεμ. 120], όπως φαίνεται από την ΒΑ του πλευρά.
Μπροστά από τον ημικυκλικό πύργο, βρίσκεται ένα τμήμα της ιδιοκτησίας Θεοδώρας Μιχαήλ, σύζυγος Χαράλαμπου Κατσελλή [Τεμ. 225] αλλά και το Τεμ. 121, το οποίο είναι ιδιοκτησία του καπετάν Νεοκλή Κυριακίδη. Αργότερα, γύρω στο 1956, το σπίτι απαλλοτριώνεται (μαζί με το τεμ. 225), από το Τμήμα Αρχαιοτήτων και κατεδαφίζονται για να αναδειχτεί ο πύργος.
Στο σπίτι του τεμ. 121, το οποίο βρίσκεται ουσιαστικά ‘μέσα’ στον πύργο, μένουν κατά περιόδους, εκτός από τον ιδιοκτήτη του, τον καπετάν Νεοκλή Κυριακίδη με τη σύζυγό του Παγώνα, και ο μάστρε Πανάγος Δανέζης (με τα παιδιά του Ήβη Ιωαννίδου-Πίκκου, Ερατώ και Σωτηράκη). Ο Πανάγος είναι Μικρασιάτης καραβομαραγκός ο οποίος έρχεται από το Ανεμούρι, εγκαθίσταται στην Κερύνεια και ναυπηγεί την θρυλική "Αστέρω". [Πληροφορίες: Σίμος Σιμάκης και Μιχάλης Κατσελλής].
Η πληροφορία αυτή επιβεβαιώνεται και από την Ελένη Μιχαηλίδου, σε αφήγησή της στο βιβλίο “Η Κερύνεια μέσα από τις μνήμες των Ελλήνων κατοίκων της. Αλλά και ο Σάββας Καπετανόπουλος, στο ίδιο βιβλίο αναφέρει πως ο πύργος ήταν μέσα στην αυλή του Νεοκλή Κυριακίδη του ναυτικού, του καπετάν Νεοκλή.
Αλλά και ο Μιχάλης Οικονόμου, σε αφήγησή του στο ίδιο βιβλίο, αναφέρει πως «…ο κούλας τούτος ήταν μες στην αυλή του καπετάν Νεοκλή. Και αυτός ήταν καπετάνιος και ήταν το σπίτι του μέσα. Και μέσα τον είχε καθαρίσει η γυναίκα του εκεί και το καλοκαίρι, αντί να κάθονται μέσα στο σπίτι τους, εκάθουνταν εκεί έξω και έρχονταν οι γειτόνισσες και έκαναν τις κουβέντες τους, τις παρέες τους εκεί, έπιναν τον καφέ τους κι εκάθονταν στον περίβολο εκείνου του κούλα που ήταν ανοιχτός...».
Μέσα στον πύργο, φέρεται να μένει για κάποιο διάστημα ο Χαράλαμπος "Ττοουλής" ή “Κέσης”, γνωστός ψαράς και πλανόδιος κουλουράς.
Σύμφωνα με τον Στέφανο Κυριαζή, ο Κέσης είναι συγγενής του παππού του Νικόλα (πατέρας της μάνας του της Ελένης ο οποίος ήταν και αυτός επίσης γνωστός ως Κέσης).
Ο Κέσης, ο οποίος αρχικά νοικιάζει από την Κυριακού Φιερού το φούρνο απέναντι από το παντοπουλείο, πουλά και διανέμει ψωμιά, κουλούρια και ταχινόπιττες με χειραμαξάκιν στην Κερύνεια. Την πραμάτεια του τώρα την προμηθεύεται από τον φούρνο του Κυριλλή, ο οποίος τελικά αναλαμβάνει το φούρνο στην οδό Ερμού μαζί με τη σύζυγό του Μαργαρίτα.
«His name is Haralambos. I remember him well my father used to work with him. He had big old boat ( Maguna) in the harbour when he use to start the engine the whole harbour was covered in smoke, my father & him use to do boat tours during panayiris, Snake’s Island & back. He was ill I think he passed away in 1969 or 70. I remember me & my father visited him in his house (in the back street of harbour near bandabuliya) few days before he passed away. I was about 9 years old at the time…». [Πληροφορία: Goksel Kemal].

Ημερομηνία

1890/1900
1893/1898
2016-09-10
1908/2001

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Μνημείο See all items with this value

Οικία/Διαμέρισμα See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.341056, 33.319028

Τοποθεσία

Οδός Αρχαγγέλου Μιχαήλ

Αναγνωριστικό

1031_Αρχαγγέλου Μιχαήλ_000_120_0725
1031_Αρχαγγέλου Μιχαήλ_000_120_0726
1031_Αρχαγγέλου Μιχαήλ_000_120_0728
1031_Αρχαγγέλου Μιχαήλ_000_120_0727