Περί της οδού Μιτσή - το Τοιχούδι και άλλες ιστορίες (*)

Τίτλος

Περί της οδού Μιτσή - το Τοιχούδι και άλλες ιστορίες (*)

Εναλλακτικός τίτλος

Ιστορίες για τα τεμάχια 54, 53, 44, 43/42, 25

Δημιουργός

Φωτ. 1: J. Foscolos - Αρχείο Έρσης Δημητριάδου

Φωτ. 2: ανάρτηση στο fb Στέλλα Παπαδημητρίου

Φωτ. 3: Félix Bonfils

Φωτ. 5: Δήμητρα Αντρέου

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας - Ιωάννα Φουρουκλά

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς & Ιωάννα Φουρουκλά

Περιγραφή

Στις φωτογραφίες απεικονίζονται οι αριθμοί των τεμαχίων της Δυτικής πλευράς Ακτής Κανάρη:

Τεμ.25: Φέλιξ Σαλέτοβιτς
Τεμ.39/40 - Γιάννη Καζινιέρη
Τεμ.41 - Κώστα Καζινιέρη
Τεμ.42/43 - Μαργαρίτας Σαλέτοβιτς-Καρλέτη
Τεμ.Χ - Ορτάνς Σαλέτοβιτς-Νακούζη - μετέπειτα οδός Μιτσή και 'Τοιχούδι'
Τεμ.54: Δημοσθένη Μιτσή
Τεμ.53: Βασίλη Βασιλείου

Η μικροσκοπική οδός Μιτσή σχηματίστηκε το 1901 με την κατεδάφιση σπιτιού που υπήρχε στη θέση αυτή — και που χάριν ευκολίας το ονομάζουμε Χ. Η ενδιαφέρουσα ιστορία γύρω από την γειτονιά αυτή, στα τέλη του 19ου και αρχές 20ου αιώνα, ξετυλίγεται με τη βοήθεια της έρευνας της ιστορικού Έρσης Δημητριάδου, στο ιστολόγιο της ‘Cyprus History Notch’:

Όταν το 1795 ο Αυστριακής υπηκοότητας καπετάνιος Αντώνιο Ρορέττη κατέπλευσε στο λιμάνι της Κερύνειας, αγόρασε από την Υψηλή Πύλη της Κωνσταντινούπολης το μεγάλης έκτασης τσιφλίκι Φουντζί, καθώς και πολλά άλλα κτήρια, αποθήκες και σπίτια στο λιμάνι της Κερύνειας για τα εμπορεύματα και την οικογένειά του.

Με την πάροδο των χρόνων, η ακίνητη περιουσία βγήκε στο σφυρί, αφού οι απόγονοι του Ρορέττη συσσώρευσαν χρέη. Από τον πλειστηριασμό γλύτωσαν τρία γνωστά ακίνητα των απογόνων του Ρορέττη:
ΤΕΜ. 25 του εγγονού Φέλιξ Σαλέτοβιτς
ΤΕΜ. Χ της δισέγγονης Ορτάνς Σαλέτοβιτς-Νακούζη και
ΤΕΜ. 43/42 της επίσης δισέγγονης Μαργαρίτας Σαλέτοβιτς-Καρλέτη.

ΤΕΜ. Χ: Το 1900, τα ορφανά της Ορτάνς πούλησαν τη μητρική οικία στο δημαρχείο Κερύνειας, το οποίο είχε σκοπό αφενός να την κατεδαφίσει (καθότι ετοιμόρροπη και με μια πανάρχαια αποχέτευση όμβριων υδάτων κάτω από την ανατολική πλευρά της οικίας, προκαλώντας κίνδυνο για τη δημόσια υγεία), αφετέρου να δημιουργήσει δρόμο-πέρασμα από την οδό Τηλέγραφου - μετέπειτα Κωνσταντινουπόλεως - προς το λιμάνι, που θα εξυπηρετούσε και στον εξαερισμό της γειτονιάς.
Από τους δύο γείτονες που θα επηρεάζονταν θετικότερα από τον εξωραϊσμό του χώρου, το δημαρχείο ζήτησε οικονομική συμβολή για την αγορά της οικίας:
Ο ένας ήταν ο Βασίλης Βασιλείου [τεμ.53, το μετέπειτα Atlantis Hotel] που θα μπορούσε να ατενίζει τη θάλασσα αλλά και τα ιδιόκτητα καΐκια που είχε με τους τρεις γιους του. Το σπίτι αυτό δόθηκε αργότερα ως προίκα στη Δέσποινα Βασιλείου, σύζυγο του Χατζηγιώρκη Χατζηπέτρου Βράχα με τον οποίο απέκτησαν ένα γιο τον Βασιλάκη.
Ο άλλος ήταν ο δικαστής Κερύνειας, Δημοσθένης Χρ. Μιτσής, ο οποίος είχε ένσταση στην αγορά δηλώνοντας βάσει νόμου ότι είχε πρώτο δικαίωμα σ’ αυτήν εφόσον εφαπτόταν με την δική του [τεμ.54]. Ως εναλλακτική λύση, πρότεινε μια μηδαμινή συνεισφορά για την αγορά της οικίας, αλλά μόνο αν το δημαρχείο του παραχωρούσε 12 τετραγωνικά πόδια από το τεμάχιο για να επεκτείνει το σπίτι του, όπως επίσης και τα οικοδομικά υλικά που θα προέκυπταν από την κατεδάφιση! Το δημαρχείο αρνήθηκε, εφάρμοσε την νομοθεσία για το δημόσιο συμφέρον και προχώρησε στην απαλλοτρίωση της οικίας. Αύγουστο του 1901 το μεγαλύτερο μέρος της οικίας κατεδαφίστηκε και δημιουργήθηκε μια κατηφόρα με πρόσβαση στην προκυμαία. Παράλληλα το δημαρχείο κατασκεύασε οχετό για τα όμβρια ύδατα.
ΣΗΜ. 1: στο σπίτι της Ορτάνς [τεμ. Χ] είχε φιλοξενηθεί το 1878 ο γνωστός φωτογράφος, John Thomson.
ΣΗΜ. 2: το σπίτι [τεμ.54] ο Δημοσθένης το κληρονόμησε από τον αδελφό του Θεοχάρη Μιτσή το 1917, ενώ το 1919 το δώρισε στο Δημαρχείο Κερύνειας, μαζί με το δεύτερο σπίτι-βίλα στην Πάνω Κερύνεια [τεμ.126, γωνία 25ης Μαρτίου & Θησέως]. Και τότε το δημαρχείο ανέδειξε τον Δημοσθένη Μιτσή σε μέγα ευεργέτη της πόλης, χωρίς να υπάρχει αναφορά πότε έδωσαν το όνομα στην οδό Μιτσή.

ΤΕΜ. 43/42: Το 2ο σπίτι της οικογένειας που γλύτωσε από τον πλειστηριασμό, ήταν της δισέγγονης του Ρορέττη, Μαργαρίτας Σαλέτοβιτς-Καρλέτη, το οποίο πωλήθηκε το 1902 επίσης στο Δημαρχείο. Στους νεότερους χρόνους και μέχρι το 1974, το δημαρχείο το νοικίαζε στην οικογένεια Κώστα Γαλακτίου.

Με την πάροδο των χρόνων, το δημαρχείο αντικατέστησε την κατηφόρα, κατασκευάζοντας πέτρινα σκαλοπάτια για την πρόσβαση στην προκυμαία. Τα σκαλοπάτια έφεραν προστατευτικό πέτρινο στηθαίο - γνωστό στους Κερυνειώτες ως το «τοιχούδι» - συχνός χώρος συγκέντρωσης των γυναικών για τον καθιερωμένο κοινωνικό σχολιασμό, αλλά και κατά τις εορταστικές μέρες των Θεοφανίων, του Κατακλυσμού, τις ημέρες επισκέψεων Αγγλικών πολεμικών πλοίων ή ακόμη της άφιξεις περιηγητών.
[Σύμφωνα με τον Ιωάννη Γαλακτίου: "Είχα την ευκαιρία να μιλήσω με ένα παλαιό Κερυνειώτη - Λιμανιώτη που θυμόταν πριν διαμορφωθεί το τοιχούδι. Ήταν λέει μια κατηφορούδα, όπως το δείχνει και η φωτογραφία. Η διαμόρφωση του πρέπει να έγινε την δεκαετία του '30"].

ΤΕΜ. 25: το 3ο κτήριο της οικογένειας που πουλήθηκε ανήκε στον Φέλιξ Σαλέτοβιτς (γιος της κόρης του Ρορέττη, Έλενας). Αργότερα, το αγόρασε ο Μιχάλης Λαμπράκης το 1969 (κατά τον ίδιο), από τον τελευταίο ιδιοκτήτη του Φουντζιού, δικηγόρο Πασχάλη Πασχάλη, γνωστός και ως Πασχαλάκης, στον οποίο ανήκει και το τεμ.26.

Υπόλοιπα ακίνητα της οικογένειας, είτε βγήκαν στο σφυρί είτε είχαν πωληθεί νωρίτερα ή είχαν μεταβιβαστεί σε απογόνους της οικογένειας Ρορέττη.

ΟΝΟΜΑ οδού: πότε γράφεται Μιτσή και πότε Μιτζή. Η απάντηση δόθηκε με τη βοήθεια ενός ντοκιμαντέρ του ΡΙΚ στον Ψηφιακό Ηρόδοτο και είναι η εξής: Τον 19ο αι., στο χωριό Λεμύθου επαρχίας Λεμεσού, ζούσε ο έμπορος κουκουλιών και κλωστών Χριστόδουλος Χριστοδουλίδης μετά της συζύγου του Μαρίας. Ο Χριστόδουλος, άντρας μικρού αναστήματος, αποκαλείτο από την γεροδεμένη σύζυγο… μιτσής (τουτέστιν μικρός). Με τα χρόνια, το επίθετο της οικογένειας χάθηκε και οι γιοι του ζεύγους, Δημοσθένης και Θεοχάρης, απέκτησαν το επίθετο Μιτσής, εξ ου και η ομώνυμη οδός.

Ο Δημοσθένης Μιτσής και το έργο του

Για περισσότερες ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες βλ. παρακάτω στο ιστολόγιο της Έρσης Δημητριάδου ‘Cyprus History Notch’:

Ένα άδοξο τέλος: Το τσιφλίκι Φουντζί

Η δωρεά Δημοσθένη Χρ. Μιτσή στο δημαρχείο Κερύνειας το 1919

Ημερομηνία

Φωτ. 1-4: .../1900
Φωτ. 5: 1925;

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Οικία/Διαμέρισμα See all items with this value

Δρόμος See all items with this value

Μνημείο See all items with this value

Αποθήκη See all items with this value

Συσχέτιση

Το 'Τοιχούδι' της οδού Μιτσή

Η Βρύση της οδού Μιτσή

Χωρική κάλυψη

35.341710, 33.319394

Τοποθεσία

Οδός Μιτσή

Αναγνωριστικό

1141_Οδός Μιτσή_000_000_2643
1141_Οδός Μιτσή_000_000_2644
1141_Οδός Μιτσή_000_000_2645
1141_Οδός Μιτσή_000_000_2646
1141_Οδός Μιτσή_000_000_2647

Αναφέρει

Featured