Εκκλησία Παναγίας Χρυσοπολίτισσας

Τίτλος

Εκκλησία Παναγίας Χρυσοπολίτισσας

Εναλλακτικός τίτλος

Ιστορικά στοιχεία -Γενικές πληροφορίες

Περιγραφή

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς – Ιωάννα Φουρουκλά

1η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Η εκκλησία της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95], η οποία μετά την κατάληψη της Κερύνειας την 22α Ιουλίου 1974, βεβηλώθηκε, λεηλατήθηκε και εγκαταλείφθηκε, ενώ η στέγη κατέρρευσε. Βλέπουμε τη δυτική πλευρά της εκκλησίας.
Μετά το σφράγισμα-κτίσιμο της βόρειας θύρας, χρησιμοποιείται ως κύρια είσοδος στο ναό η θύρα στο δυτικό τοίχο. Μία δεύτερη θύρα υπάρχει και στο κλίτος το οποίο έχει προστεθεί δεξιά, νότια.
Καμπαναριό δεν υπάρχει. Μία μικρή καμπάνα ήταν κρεμασμένη από δύο ξύλα, ψηλά δεξιά από το παράθυρο που φαίνεται πάνω από τη δυτική θύρα.
Στα δεξιά (νότια) η μικρή αυλή-προαύλιο της εκκλησίας και οι βοηθητικοί χώροι της εκκλησίας [Τεμ. 129], δώματα και μύλος. Πίσω, στο στεγασμένο με λαμαρίνες μέρος, είναι δωμάτιο στο οποίο διέμενε ο λούστρος Μουστιής.
Στο βάθος διακρίνεται ο μιναρές του τζαμιού Cafer Paşa Camii και πιο πίσω το κάστρο.

Η Εκκλησία της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας, της Παναγίας της Τρυπητής, όπως αλλού αναφέρεται [Τεμ. 95], βρίσκεται δίπλα-βόρεια από την κατοικία της Ελένης και του Πετρή .

Γενικά και ιστορικά στοιχεία:

«…Το πρώτο ξαναζωντάνεμα της πόλης προέρχεται από τους ναυτικούς που φροντίζουν με δώρα να τα έχουν καλά με τον Τούρκο δυνάστη, για να μπορούν να διατηρούν εμπόριο με την απέναντι ακτή της Μικράς Ασίας και με τα νησιά του Αιγαίου. Το 1783 ανακαινίζουν την εκκλησία Χρυσοπολίτισσας μέσα στην Κερύνεια και στη συνέχεια, μετά το ευνοϊκό διάταγμα του Σουλτάνου (Χάττ-ι-Χουμαγιούν) το 1856, που δίνει πολιτικά δικαιώματα και στους Χριστιανούς υπηκόους της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, το ντόπιο Ελληνικό στοιχείο ανακαταλαμβάνει την ερημωμένη πόλη του (κάτω Κερύνεια) ύστερα από 200 χρόνια. Ξαναχτίζουν σε βράχο, απέναντι στη θάλασσα, την εκκλησία του Μιχαήλ Αρχάγγελου και αναστηλώνουν την εκκλησία της Παναγίας της Χρυσοπολίτισσας…». (*1)

(1*) Λαογραφικός Όμιλος Κερύνειας

Ο ναός είναι η παλαιά Μητρόπολη της Κερύνειας. Βρίσκεται πίσω-νότια του μικρού λιμανιού, δυτικά του μουσουλμανικού τεμένους. Ουσιαστικά το στενό της Τρυπητής οδηγεί από το λιμάνι στην εκκλησία.
Το βόρειο τμήμα του ναού φαίνεται να είναι το αρχικό, πιθανόν της περιόδου της Φραγκοκρατίας, όπως μαρτυρεί η επιμελημένη τοιχοδομία του βόρειου τοίχου. Η τοιχοδομία αποτελείται από καλά τετραγωνισμένους πωρόλιθους. Στο μέσο του βόρειου τοίχου υπάρχει θύρα με εξέχον περίθυρο- τυφλό τόξο, που στηρίζεται σε δύο εντοιχισμένες κολόνες που ξεκινούν από βάση διακοσμημένη με άνθη και φύλλωμα, ενώ τα κιονόκρανα διακοσμούνται με άνθη. Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας, πιθανόν, η εκκλησία επεκτάθηκε στα νότια και έγινε δίκλιτη, προστέθηκαν νότιο κλίτος και νάρθηκας. Οι τοίχοι της επέκτασης κτίσθηκαν με ακανόνιστους λίθους. Άγνωστο πότε, ίσως τον 18ο ή 19ο αιώνα, κατέρρευσε η κάλυψη του ναού και αντικαταστάθηκε με επίπεδη στέγη, με καρνιόχωμα, που στηριζόταν σε ξύλινες δοκούς. Δεν αποκλείεται τότε να εντοιχίστηκε η βόρεια θύρα. Παρέμεινε σαν κύρια είσοδος στο ναό η θύρα στο δυτικό τοίχο. Τα μεγάλα ορθογώνια παράθυρα, στο βόρειο, το νότιο και δυτικό τοίχο είναι νεότερα.
Το 1783 κατασκευάσθηκε το ξυλόγλυπτο εικονοστάσιο του ναού, σύμφωνα με την επιγραφή που υπήρχε στην ποδέα κάτω από την εικόνα του Χριστού: «Έτος ΑΨΠΓ Χριστού, επί αρχιερέως κυρίου Σωφρονίου εν τη επιτροπή Κυρ Χ"Χριστοφή δια συνδρομής αυτoύ και των λοιπών ενθάδε κατοικούντων γεγόνασιν αι όσιαι αυταί και ιεραί εικόναι υπό χειρός Φιλοθέου Πρωτοσυγκέλλου».
Τότε πιθανόν ανακαινίστηκαν και τα βοηθητικά κτίσματα γύρω από τον ναό, καθώς και ένας ελιόμυλος. Τα δωμάτια αυτά χρησιμοποιήθηκαν για τη διαμονή του εφημερίου του ναού και του μητροπολίτη Κυρηνείας, όταν αυτός βρισκόταν στην πόλη, και ως σχολείο. Υπήρχαν επίσης δωμάτια για τη διανυκτέρευση των ξένων προσκυνητών, που έρχονταν από την απέναντι ακτή αλλά και από πιο μακριά, από το Κίεβο και άλλα μέρη της Ευρώπης, όπου υπάρχουν Ορθόδοξοι.
Στο εικονοστάσιο του ναού οι δεσποτικές εικόνες του Χριστού και της Παναγίας είναι ρωσικής τεχνοτροπίας. Υπάρχουν επίσης δύο σημαντικές εικόνες: του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου να κρατά την κεφαλή του σε πινάκιο (15ος αι.) και του αγίου Ιωάννου του Θεολόγου να κρατά αριστερά του το Ευαγγέλιο, ενώ πιο πάνω παριστανόταν το σύμβολο του, ο αετός (16ος αι.), στη δεξιά πλάγια θυρίδα του εικονοστασίου, που επικοινωνεί με το Ιερό. Οκτώ μικρές εικόνες του Δωδεκαόρτου στα διάστυλα του εικονοστασίου χρονολογήθηκαν στον 17ο αι., ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, τα Εισόδια της Θεοτόκου, Η Μεταμόρφωσις του Χριστού, Η Ανάληψις του Χριστού, Η Πεντηκοστή και η Κοίμησις της Θεοτόκου και των Αγίων Νικολάου και των Τριών Ιεραρχών.
Ο θρύλος αναφέρει πως από την Παναγία Χρυσοπολίτισσα συνελήφθη από τους Τούρκους ο εθνομάρτυς Μητροπολίτης Κυρηνείας Λαυρέντιος, ο οποίος σφαγιάσθηκε τον Ιούλιο του 1821 στη Λευκωσία. Η βόρεια θύρα του ναού, από την οποία εξήλθε ο Λαυρέντιος κτίστηκε, για να θυμίζει το μαρτύριο του.
Μετά την κατάληψη της Κερύνειας από τα Τουρκικά Στρατεύματα στις 22 Ιουλίου 1974, ο ναός ελεηλατήθη και εβεβηλώθη, εκλάπησαν οι εικόνες και καταστράφηκαν το εικονοστάσιο και η Αγία Τράπεζα. Κατέρρευσε η στέγη και τα απομεινάρια του εικονοστασίου είναι εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες. Από το ξυλόγλυπτο, ζωγραφισμένο εικονοστάσιο έχει απομείνει στη θέση του μόνο το επιστήλιο, κι αυτό σε άσχημη κατάσταση διατήρησης, αφού παραμένει εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες. (*2)(*3)

(2*) Ιστοσελίδα Δήμου Κερύνειας

(3*) "Η Χριστιανική Τέχνη στο κατεχόμενο από τον τουρκικό στρατό τμήμα της Κύπρου”, Αθανάσιου Παπαγεωργίου

«…Όλα αυτά δείχνουν πως πολύ πριν από την ημερομηνία ανακαίνισης οι ντόπιοι Έλληνες είχαν αρχίσει να προκόβουν και στην εντός των τειχών Κερύνεια. Γύρω από την ανακαινισμένη εκκλησία της Χρυσοπολίτισσας σταθεροποιείται ο γηγενής ελληνικός πυρήνας, αν και τώρα στην πόλη έχουν εγκατασταθεί και μερικές τουρκικές οικογένειες αξιωματούχων, που ζουν ειρηνικά με τους ντόπιους συμπολίτες τους...».
[Ρήνα Κατσελλή, “Κερύνια-ιστορία της πόλης”].

"...Η Χρυσοπολίτισσα είναι μια μικρή ελληνική εκκλησία αβέβαιης χρονολογίας και αδιαφοροποίητης αρχιτεκτονικής. Είναι σχήματος 'Τ' και αψιδωτή με αυλή μπροστά από τη σημερινή είσοδο. Μια άλλη πόρτα, που σήμερα είναι περιτοιχισμένη και οδηγεί σε ένα στενό δρομάκι στα βόρεια της εκκλησίας (σ.σ. αναφέρεται στην Τρυπητή), είναι το μόνο αρχαίο και ενδιαφέρον στοιχείο. Η είσοδος είναι μικρή με ημικυκλική αψίδα που επιστέφεται από προεξέχον καπέλο, το προφίλ του οποίου είναι προσαρμογή ενός υστερογοτθικού. Υπάρχει ένα πολύ αδέξιο φυτικό τελείωμα στην κορυφή και το καπέλο στηρίζεται σε δύο χοντρές κολώνες που είναι επίσης εκφυλισμένες εκδοχές γοτθικών τύπων. Τα κιονόκρανά τους είναι οκταγωνικά, σκαλισμένα με δύο σειρές φύλλων. Διασώζεται μόνο η μία από τις δύο βάσεις- πρόκειται εμφανισιακά για ένα πολύ χαμηλό οκταγωνικό κιονόκρανο, ανάποδα, με κυρτό κώδωνα στενά διακοσμημένο με οδοντωτά φύλλα. Η διακόσμηση των ανώτερων κιονόκρανων αποτελείται από ένα ασυνήθιστο αλλά μάλλον βαρύ σχέδιο με τσαμπιά από μούρα ή μπουμπούκια λουλουδιών. Οι άβακες είναι χαμηλοί και αποτελούνται από έναν ενιαίο πυρήνα του οποίου το ογκώδες προφίλ μειώνεται από ένα φιλέτο. Αν και σαφώς εμπνευσμένο από γαλλικά πρότυπα του δέκατου τέταρτου αιώνα, πρόκειται εξίσου σαφώς για ένα παρακμιακό έργο κάποιου ντόπιου καλλιτέχνη μεταγενέστερης χρονολογίας, πιθανότατα του δέκατου πέμπτου αιώνα...". (*4)

(4*) C. Enlart, Gothic Art and the Renaissance in Cyprus (Αγγ. μετάφραση D. Hunt) London 1987, p. 201

2η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Η ΒΔ πλευρά της Εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Στο μέσο του βόρειου τοίχου υπάρχει θύρα επί της οδού Βουλγαροκτόνου, κτισμένη-σφραγισμένη. Ως κύρια είσοδος στο ναό η θύρα στο δυτικό τοίχο. Δίπλα-ανατολικά από τη σφραγισμένη θύρα στο βόρειο τοίχο, είναι η παλιά βρύση από την οποίαν προμηθευόταν νερό η γειτονιά.

3η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Διακρίνεται το βόρειο τμήμα της Εκκλησία Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] καθώς και το κλίτος στα νότια με το νάρθηκα τα οποία προστέθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Αριστερά, στη βορειοανατολική γωνία της εκκλησίας διακρίνεται το στενό πέρασμα της Τρυπητής, προς το λιμάνι. Στη γωνία της εκκλησίας ψηλά αριστερά της δεξιάς εισόδου, φαίνονται να εξέχουν δύο ξύλα. Από 'κεί κρεμόταν μια μικρή καμπάνα. Στο προαύλιο του ναού, δεξιά και πίσω υπάρχουν βοηθητικά κτίσματα [Τεμ. 129].

4η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Η δυτική πλευρά της εκκλησίας της Παναγίας της Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] με την κεντρική θύρα (αφού σφραγίστηκε και κτίστηκε η βορινή, επί της Β. Βουλγαροκτόνου) καθώς και το νότιο κλίτος το οποίο προστέθηκε αργότερα.

5η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει ΒΑ.
Η ΝΔ πλευρά της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας, με προαύλιο μπροστά-δυτικά. Η πόρτα στα αριστερά-βόρεια είναι η κεντρική θύρα, μετά το κτίσιμο-σφράγισμα της βορινής.
Ψηλά στη γωνία που σχηματίζεται ανάμεσα στα δύο κλίτη, διακρίνονται τα δύο ξύλινα στηρίγματα στα οποία ήταν κρεμασμένη η καμπάνα.

6η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Η βόρεια πλευρά της εκκλησιάς Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95], επί της οδού Βουλγαροκτόνου, με τη κτισμένη-σφραγισμένη θύρα.
Η παράδοση αναφέρει πως, εις ανάμνηση του γεγονότος της σύλληψης του τότε Μητροπολίτη Κερύνειας Λαυρεντίου από τους Τούρκους και του μαρτυρίου του αποκεφαλισμού του την 9η Ιουλίου 1981, σφραγίστηκε και κτίστηκε η βόρεια θύρα του ναού.

7η Φωτ.: Ο φακός είναι τοποθετημένος επί της Βασ. Βουλγαροκτόνου, ατενίζει προς ανατολάς.
Η βόρεια πλευρά της εκκλησίας Χρυσοπολίτισσας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Στο μέσο του τοίχου είναι η σφραγισμένη βορινή θύρα και αμέσως μετά η παλιά βρύση -απέναντι από την Τρυπητή- από την οποίαν προμηθευόταν νερό η γειτονιά.
Η καμαρόπορτα ανατολικά από τη βρύση ήταν μία αποθήκη εφαπτόμενη με το σπίτι Παπαλέξαντρου. Πίσω-ανατολικά, δεσπόζει ο μιναρές του τζαμιού Cafer Paşa Camii.

8η Φωτ.: Ο φακός επί της οδού Βασ. Βουλγαροκτόνου, ατενίζει προς ανατολάς.
Στα δεξιά δίπλα από τη σφραγισμένη βόρεια θύρα της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας (η οποία δε διακρίνεται) είναι μία αντηρίδα και δίπλα-ανατολικά η παλιά βρύση -απέναντι από την Τρυπητή- από την οποίαν προμηθευόταν νερό η γειτονιά.
Δίπλα ακριβώς από τη βρύση της Τρυπητής είναι μία ξύλινη πόρτα -η είσοδος στην αυλή και στα πίσω δώματα της εκκλησίας και στο μικρό σπιτάκι στο οποίο μένει ο λούστρος Κωστής Σιακαλλής "Μουστιής" με τη σύζυγό του Αθηνά ή "Μούστιενα".
Αριστερά τα κτήρια επί της Β. Βουλγαροκτόνου τα οποία έχουν πρόσοψη στο λιμάνι.

9η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Δεξιά-νότια η εκκλησία Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Διακρίνεται η αντηρίδα δίπλα-ανατολικά της σφραγισμένης θύρας και δίπλα η βρύση από την οποίαν προμηθεύονταν νερό οι κάτοικοι.

10η Φωτ.: Ο φακός τοποθετημένος επί της οδού Βασ. Βουλγαροκτόνου ατενίζει ανατολικά.
Τμήμα του βόρειου τοίχου της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] με τη βρύση από την οποίαν προμηθευόταν νερό η γειτονιά. Η ξύλινη ορθογώνια πόρτα ακριβώς δίπλα από τη φουντάνα της Τρυπητής, οδηγεί στην αυλή και στα πίσω δώματα της εκκλησίας, όπου και το μικρό σπιτάκι-κατοικία στην οποία μένει ο λούστρος Κωστής Μούστιης με τη σύζυγό του Αθηνά ή "Μούστιενα".
Η καμαρόπορτα ανατολικά από τη βρύση ήταν μία αποθήκη την οποίαν χρησιμοποίησε ο Χριστάκης Κελέσιης, εφαπτόμενη με το σπίτι Παπαλέξαντρου και Μούστιη. Παλιά χρησίμευε ως εργαστήριο του Θρασύβουλου Μιχαηλίδη.

11η Φωτ.: Ο φακός τοποθετημένος επί της Βασ. Βουλγαροκτόνου ατενίζει ΝΑ.
Δεξιά διακρίνεται η παλιά φουντάνα από την οποίαν προμηθεύονταν νερό η γειτονιά. Η ορθογώνια πόρτα, δίπλα, οδηγεί στην πίσω αυλή της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] στους βοηθητικούς χώρους και στο σπιτάκι που έμενε ο Μούστιης. Η πόρτα με την καμάρα είναι η είσοδος για την αποθήκη που χρησιμοποιούσε κάποτε ο Χριστάκης Κελέσιης. Στην αριστερή άκρη διακρίνεται τμήμα του σπιτιού του παπά Αλέξανδρου Καραμαλλάκη, επί της οδού Θεοδώρας.

12η Φωτ.: Ο φακός, τοποθετημένος επί της Βασ. Βουλγαροκτόνου, ατενίζει ΝΑ.
Η βόρεια όψη της Εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Η ορθογώνια πόρτα οδηγεί στα πίσω-ανατολικά δώματα της εκκλησίας και στο δωμάτιο όπου έμενε το ζεύγος Μούστιη. Εδώ έμενε κάποτε και ο τελάλης της Κερύνειας, Τύλληρος. Δίπλα από την πόρτα διακρίνεται η παλιά βρύση, από την οποία προμηθευόταν νερό η γειτονιά.

13η Φωτ.: Απεικόνιση της βόρεια θύρας της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] η οποία κτίστηκε-σφραγίστηκε. Δίπλα-ανατολικά υπήρχε βρύση -από την οποίαν προμηθεύονταν νερό η γειτονιά.
Περιγραφή όπως αναγράφεται στον πίνακα: Βρύση στην Κερύνεια, σχέδιο με πενάκι και μελάνη από το βιβλίο "Gothic Art thw Renaissance in Cyprus" του Γάλλου αρχαιολόγου και ιστορικού τέχνης Camille Enlart, c. 1899.

14η Φωτ.: Υδατογραφία του Geoffrey de Selincourt 1930 του βόρειου τμήματος της εκκλησίας της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] με τη βρύση από την οποίαν προμηθευόταν νερό η γειτονιά, δίπλα-ανατολικά από την κτισμένη βόρεια θύρα της εκκλησίας.

15η Φωτ.: Απεικόνιση του ανατολικού τμήματος της οδού Βουλγαροκτόνου, δεκαετίας 1985 από cart postal. Διακρίνεται στα δεξιά-νότια η βόρεια θύρα της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95], κτισμένη-σφραγισμένη. Δίπλα η βρύση από την οποίαν προμηθεύονταν νερό οι κάτοικοι.

16η Φωτ.: Περιγραφή όπως αναγράφεται στην ακουαρέλα: απεικονίζει ένα στενό δρομάκι ακριβώς πίσω από το λιμάνι της Κερύνειας που περιλαμβάνει δύο εξέχοντα χαρακτηριστικά: την εκκλησία της Χρυσοπολίτισσας (Εκκλησία της Παναγίας της Χρυσοπολίτισσας -Τεμ. 95) και μια Λουζινιάν κρήνη. Και οι δύο κατασκευές πιστεύεται ότι χτίστηκαν τον 14ο αιώνα. Το στενό δρομάκι ορίζεται δεξιά και αριστερά από κτίρια κυρίως από ψαμμίτη. Είναι αυτό το κίτρινο χρώμα του ψαμμίτη που ενέπνευσε τον καλλιτέχνη και έδωσε το ζεστό αποτέλεσμα στην εικόνα. Μια μοναχική γυναικεία φιγούρα εργάζεται στο πλάι, υποδηλώνοντας έναν αραιό πληθυσμό μιας μικρής ψαράδικης πόλης.
Δημιουργός De Selincourt, Geoffrey (γεν. 1920).

17η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς νότο.
Η θύρα στα βόρεια της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Η παράδοση αναφέρει πως, εις ανάμνηση του γεγονότος της σύλληψης του τότε Μητροπολίτη Κερύνειας Λαυρεντίου από τους Τούρκους και του μαρτυρίου του αποκεφαλισμού του την 9η Ιουλίου 1981, σφραγίστηκε και κτίστηκε.

18η Φωτ.: Ο φακός επί της Βασ. Βουλγαροκτόνου ατενίζει προς νότο.
Στο μέσο του βόρειου τοίχου της Εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95], η σφραγισμένη και κτισμένη θύρα με εξέχον περίθυρο-τυφλό τόξο, στηρίζεται σε δυο εντοιχισμένες κολόνες που ξεκινούν από βάση διακοσμημένη με άνθη και φύλλωμα, ενώ τα κιονόκρανα διακοσμούνται με άνθη.

19η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει ΝΔ.
Η βόρεια πόρτα της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] η οποία κτίστηκε-σφραγίστηκε σύμφωνα με τον θρύλο.

20η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει ΝΔ.
Η βόρεια πόρτα της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] η οποία κτίστηκε-σφραγίστηκε σύμφωνα με τον θρύλο. Το εξέχον περίθυρο-τυφλό τόξο, στηρίζεται σε δυο εντοιχισμένες κολόνες που ξεκινούν από βάση διακοσμημένη με άνθη και φύλλωμα, ενώ τα κιονόκρανα διακοσμούνται με άνθη.

21η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς νότο.
Λεπτομέρεια από το περίθυρο της βόρειας θύρας της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95], η οποία κτίστηκε-σφραγίστηκε.

22η Φωτ.: Ο φακός επί της Βασ. Βουλγαροκτόνου ατενίζει ανατολικά.
Λεπτομέρεια από το περίθυρο της χτισμένης-σφραγισμένης βόρειας θύρας της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Απέναντι-βόρεια, ανάμεσα στα δύο διώροφα κτήρια, διακρίνεται η Τρυπητή.

23η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει Α-ΝΑ.
Λεπτομέρεια από το πάνω μέρος του περίθυρου της βόρειας θύρας της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95].

24η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Η δυτική κεντρική είσοδος της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] επί της οδού Χρυσοπολιτίσσης.

25η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Η δυτική κεντρική είσοδος της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] επί της οδού Χρυσοπολιτίσσης, μετά το κτίσιμο-σφράγισμα της βορινής θύρας. Διακρίνεται το λεηλατημένο, εγκαταλελειμμένο εσωτερικό της εκκλησίας.

26η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Η δυτική πλευρά της εκκλησίας της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95], χωρίς στέγη, με το παράθυρο πάνω από την κεντρική θύρα.

27η Φωτ.: Στιγμιότυπο από τη βάφτιση της κόρης της Στέλλας Παπαϊωάννου Σπύρου, τον Ιούλιο του 1972, στην οποίαν φαίνεται τμήμα του εσωτερικού της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] με το ξυλόγλυπτο τέμπλο.

28η Φωτ.: Το εσωτερικό της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 96] πριν από την εισβολή με το προσκυνητάρι σε πρώτο πλάνο.

29η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Τα ξυλόγλυπτα δοκάρια στήριξης των μικρών εικόνων του εικονοστασίου μπροστά από την Αγία Τράπεζα στην ερειπωμένη εκκλησία της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Στην οροφή φαίνονται τα ξύλινα δοκάρια στήριξης της επίπεδης στέγης.

30η Φωτ.: Τα ξυλόγλυπτα δοκάρια στήριξης των μικρών εικόνων επί του εικονοστασίου και η Αγία Τράπεζα στην ερειπωμένη εκκλησία της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95].

Λεπτομέρειες από τα ξυλόγλυπτα δοκάρια στήριξης των μικρών εικόνων του εικονοστασίου, σε φωτογραφία 360 μοιρών, στον παρακάτω σύνδεσμο...

Souren Sarafyan

31 Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Από το εσωτερικό της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Στα δεξιά διακρίνεται το νότιο κλίτος και ο νάρθηκας τα οποία προστέθηκαν σε κάποια περίοδο μεταγενέστερη του κτισίματος της εκκλησίας.

32 Φωτ.: Ο φακός ατενίζει ΒΑ.
Μετά την κατάληψη της Κερύνειας από τα Τουρκικά Στρατεύματα στις 22 Ιουλίου 1974, ο ναός Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] λεηλατήθηκε και βεβηλώθηκε, κλάπηκαν οι εικόνες και καταστράφηκαν το εικονοστάσιο και η Αγία Τράπεζα. Κατέρρευσε η στέγη και τα απομεινάρια του εικονοστασίου είναι εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες.

33η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Το λεηλατημένο εσωτερικό της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας.

34η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Άποψη από το ερειπωμένο και λεηλατημένο εσωτερικό της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Διακρίνεται το νότιο κλίτος και ο νάρθηκας τα οποία προστέθηκαν σε κάποια περίοδο μεταγενέστερη του κτισίματος της εκκλησίας.

35η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Διακρίνονται χαρακτηριστικά τα ξυλόγλυπτα δοκάρια στήριξης του εικονοστασίου της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] και τα αντίστοιχα στην οροφή για τη στήριξη της στέγης. Στα δεξιά διακρίνεται το νότιο κλίτος και ο νάρθηκας τα οποία προστέθηκαν σε κάποια περίοδο μεταγενέστερη του κτισίματος της εκκλησίας.

36η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Άποψη από το εσωτερικό της λεηλατημένης εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95], με το νότιο τμήμα και το βόρειο-κεντρικό, το Ιερό και την Αγία Τράπεζα.

37η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Από το εσωτερικό της λεηλατημένης και ερειπωμένης εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Σε πρώτο πλάνο το Ιερό με την Αγία Έδρα και οι ξυλόγλυπτοι δοκοί στήριξης των μικρών φωτογραφιών επί του τέμπλου.

38η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς δυσμάς.
Η δυτική πλευρά της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας, όπως φαίνεται από το εσωτερικό της. Σε πρώτο πλάνο η κεντρική θύρα, μετά το κτίσιμο-σφάγισμα της βορινής. Μέσα από την πόρτα διακρίνεται τμήμα του φούρνου της Λαμπιάδας, επί της οδού Χρυσοπολιτίσσης.

39η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει ΝΔ.
Από το εσωτερικό του νότιου κλίτους με το νάρθηκα τα οποία προστέθηκαν σε κάποια περίοδο μεταγενέστερη του κτισίματος της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Στο βάθος διακρίνεται η κεντρική θύρα στα δυτικά και πίσω τμήμα του φούρνου και της κατοικίας της Λαμπιάδας, επί της οδού Χρυσοπολίτισσας.

40η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει δυτικά.
Από το εσωτερικό της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Σε πρώτο πλάνο το Ιερό και στα δεξιά διακρίνεται το νότιο κλίτος και ο νάρθηκας τα οποία προστέθηκαν σε κάποια περίοδο μεταγενέστερη του κτισίματος της εκκλησίας.

41η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει δυτικά.
Άποψη του εσωτερικού της λεηλατημένης εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας μετά την εισβολή. Ο φακός τοποθετημένος στο εσωτερικό της εκκλησίας βλέπει προς την κεντρική δυτική θύρα, επί της οδού Χρυσοπολίτισσας.

42η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Από το εσωτερικό της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Σε πρώτο πλάνο το νότιο κλίτος και ο νάρθηκας τα οποία προστέθηκαν σε κάποια περίοδο μεταγενέστερη του κτισίματος της εκκλησίας.

43η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Από το εσωτερικό της λεηλατημένης και ερειπωμένης εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας. Σε πρώτο πλάνο το Ιερό και η Αγία Έδρα και στα δεξιά διακρίνεται το νότιο κλίτος και ο νάρθηκας τα οποία προστέθηκαν σε κάποια περίοδο μεταγενέστερη του κτισίματος της εκκλησίας.

44η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει ΝΑ.
Από το εσωτερικό του νότιου τμήματος της λεηλατημένης και ερειπωμένης εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Πρόκειται για το νότιο κλίτος και ο νάρθηκας τα οποία προστέθηκαν σε κάποια περίοδο μεταγενέστερη του κτισίματος της εκκλησίας.

45η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει ΝΔ.
Από το εσωτερικό της λεηλατημένης και ερειπωμένης εκκλησίας. Στ' αριστερά το νότιο κλίτος και ο νάρθηκας τα οποία προστέθηκαν σε κάποια περίοδο μεταγενέστερη του κτισίματος της εκκλησίας. Στο βάθος η από δυσμάς θύρα του νότιου τμήματος της εκκλησίας (όχι η κεντρική θύρα).

46η-49η Φωτ.: Λεπτομέρειες στο σκάλισμα της δοκού στήριξης του εικονοστασίου της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ 95].

50η Φωτ.: Ο Σταυρός χαραγμένος πάνω στην Αγία Τράπεζα της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95].

51η Φωτ.: Απεικόνιση της σταύρωσης του Ιησού Χριστού στον τοίχο της δυτικής πλευράς, σε ύψος 2 μέτρων περίπου, δεξιά από τη δυτική κεντρική θύρα της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95].

52η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Μερική άποψη από το λεηλατημένο και εγκαταλελειμμένο εσωτερικό της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95] με φόντο το Ιερό.
Αλυσοδεμένη η κεντρική θύρα του ναού, αλυσοδεμένες και οι ψυχές μας...

53η Φωτ.: Τα δύο ξύλινα στηρίγματα στα οποία ήταν κρεμασμένη η καμπάνα, ανάμεσα στις δύο θύρες της δυτικής πλευράς, την κεντρικής και του νότιου κλίτους της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95].

54η Φωτ.: Η φωτογραφία ατενίζει προς ανατολάς.
Η κεντρική είσοδος στη δυτική πλευρά της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 95]. Στο βάθος το Ιερό με την Αγία Τράπεζα.

55η Φωτ.: Η δυτική πλευρά της εκκλησίας

56η Φωτ.: Το εσωτερικό της εκκλησίας της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας [Τεμ. 96] πριν από την εισβολή με το προσκυνητάρι σε πρώτο πλάνο

57η+58η Φωτ.: Εργασίες αποκατάστασης εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας

59η-62η Φωτ.: Το τελικό αποτέλεσμα από τις εργασίες αποκατάστασης της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας.

Δημιουργός

1) Άδωνις Κωνσταντινίδης

2) Διαδίκτυο

3) Bicommunal Kyrenia Initiative

4) Σταύρος Μιχαηλίδης

5+6) Αγνή Τσουλούπα

7) Paul McClure

8) Paul McClure

9) Σταύρος Μιχαηλίδης

10) Σταύρος Νικολάου

11) Σίμος Σιμάκης

12) Veysi Soyer

13+14) Συλλογή των Κώστα και Ρίτας Σεβέρη

15) ebay

16) Δημιουργός De Selincourt, Geoffrey

17) Paul McClure

18) Διαδίκτυο

19) Έλλη Γιαγκιώζη

20+21) Αγνή Τσουλούπα

22) Δώρα Γιάγκου

23) Αγνή Τσουλούπα

24) Σταύρος Μιχαηλίδης

25) Paul McClure

26) Αγνή Τσουλούπα

27) Αρχείο Στέλλας Παπαϊωάννου Σπύρου

28) “Η Χριστιανική Τέχνη στο κατεχόμενο από τον τουρκικό στρατό τμήμα της Κύπρου”, Αθανάσιου Παπαγεωργίου, έκδοση Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου (2010).

29) Αγνή Τσουλούπα

30) Paul McClure

31) Αγνή Τσουλούπα

32) Φωτογραφικό Αρχείο Ι. Συνόδου

33) "Κατεχόμενες πόλεις-Εκτοπισμένοι Δήμοι Κυπριακής Δημοκρατίας". Κείμενα - Έρευνα: Σάββας Θ. Κόκκινος Σύντομη Ιστορική Ανασκόπηση

34) Paul McClure

35) opusgroup/albums

36) Photos by Jan Sassaman

37) SafarWay

38) Paul McClure

39) Paul McClure

40) Έλλη Γιαγκιώζη

41) Αρχείο Ι. Συνόδου

42) Αγνή Τσουλούπα

43) Σταύρος Μιχαηλίδης

44) safarway

45) safarway

46) opusgroup

47) Φilenews

48) Φilenews

49) Σίμος Σιμάκης

50+51) Στιγμιότυπο από το βίντεο του Ν. Λυγερού με τίτλο " Παναγία η Χρυσοπολίτισσα, Κερύνεια. Μικρά Κατεχόμενα, 10/03/2019".

52) Αγνή Τσουλούπα

53) Κίμων Μαρκουλής

54) Στιγμιότυπο από βίντεο του Ν. Λυγερού Παναγία η Χρυσοπολίτισσα, Κερύνεια. Μικρά Κατεχόμενα, 10/03/2019

55) Στέλλα Παπαϊωάννου Σπύρου

56) Τάκης Νεοφύτου

57+58) Τάκης Νεοφύτου

59-62) Σώτος Κτωρής

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας

Φώτος Λουκάς

Πηγή

Ψήγματα από το διαδίκτυο

Ιστολόγιο Δήμου Κερύνειας

«Η καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς στα κατεχόμενα...», Μαριλένας Παναγή

"Η εκκλησία της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας στην κατεχόμενη Κερύνεια ...", Κίμωνα Μαρκουλή

Ημερομηνία

1974/...
1974/...
1974/...
1974/...
1974/...
1974/...
2018-09-27
2018-09-27
1974/...
1974/...
1974/...+1974/...
1974/...
1974/...
1974/...
1974/...
2018-09-27
1974/...
1974/...
1974/...
1974/...
2023-04-27
1974/...
1974/...
2018-09-27
1974/...
1972
.../1974
1974/...
2018
1974/...
1974/...
1974/...
2018-09-27
2017
2017
1974/...
2018-09-27
2018-09-27
1974/...
1974/...
1974/...
1974/...
1974/...
1974/...
2017
1974/...
1974/...
1974/...
2019-03-10
2019-03-10
1974/...
2018-02-27
2019-03-10
1960/1972
1960/1974
2025
2025
2025
2025
2025
2025

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Εκκλησία See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.341340, 33.319760

Τοποθεσία

Οδός Χρυσοπολιτίσσης

Αναγνωριστικό

1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0576
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0577
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0578
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0579
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0580
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0581
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0582
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0583
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0584
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0585
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0586
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0587
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0588
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0589
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0590
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0591
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0592
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0593
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0594
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0595
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0596
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0597
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0598
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0600
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0601
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0602
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0603
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0604
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0605
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0606
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0607
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0608
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0609
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0610
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0611
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0612
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0613
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0614
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0615
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0616
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0617
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0618
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0620
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0621
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0623
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0624
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0625
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0626
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0627
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0628
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0629
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0631
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0632
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0633
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0634
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0635
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_0636
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_4371
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_4372
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_4373
1210_Χρυσοπολιτίσσης_000_095_4374

Αναφέρει

Featured