Κούλας του Λιμανιού (*)

Τίτλος: Κούλας του Λιμανιού (*)
Εναλλακτικός τίτλος: Τεμάχιο 221
Δημιουργός: Φωτ. 1: Γιώργος Λανίτης; Φωτ. 2+3: Αντωνία Κυπριανού
Φωτ. 4: άγνωστος; Φωτ. 5: Γιώργος Λανίτης; Φωτ. 6: Σωτήρης Κυριακίδης Σιάννιος; Φωτ. 7: Philip Djaferis; Φωτ. 8: άγνωστος
Φωτ. 9: Σωτήρης Κυριακίδης Σιάννιος; Φωτ. 10: Κωστάκης Ελευθεριάδης; Φωτ. 11: Ανάρτηση στο fb Ιωάννης Γαλακτίου; Φωτ. 12: Jim Grossley - αρχείο Στέλλας Παπαδημητρίου
Φωτ. 13: άγνωστος
Φωτ. 14: Jerry Brown; Φωτ. 15: Ανάρτηση στο fb Ιωάννης Γαλακτίου; Φωτ. 16: Walter Jeffs; Φωτ. 17: άγνωστος; Φωτ. 18: Σώτος Εκτωρίδης
Συνεργάτες: Δήμος Κερύνειας - Ιωάννα Φουρουκλά; Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς & Ιωάννα Φουρουκλά
Περιγραφή: Ο Κούλας, σημείο αναφοράς των ανθρώπων του και οι πέτρες, κατάλοιπα τείχους που τον συνέδεε με το κάστρο τους.; Αναφορές συγγραφέων:
Φωτ. 1: "Για πες μου, στον Θεό σου! Δεν είν’ αλήθεια πως και οι πέτρες, που είναι στον κόσμο, αν εύρισκαν κανένα να πουν τα ντέρτια τους, θα ήσαν ελαφρότερες;" Γιώργος Βιζυηνός
"Στη μέση του λιμανιού ο ‘Κούλας’, ο Βενετσιάνικος πύργος, πετρόχτιστος, ψηλός. Στα πάρα πολύ παλιά χρόνια σηματοδοτούσε τη μπούκα ενός άλλου, πιο αρχαίου λιμανιού…" Ανδρέας Κελέσιης; O Ι. Κ. Περιστιάνης, για το λιμάνι της Κερύνειας που περιέχεται στο βιβλίο του "Γενική ιστορία της νήσου Κύπρου: από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι της αγγλικής κατοχής" αναφέρει μεταξύ άλλων:
«…Ο λιμήν, όστις ήτο ασφαλέστατος παρά τοις Ενετοίς υπερησπίζετο υπό δύο Πύργων ών λείψανα σώζονται μέχρι τής σήμερον.
Εκ τούτων ο είς στρογγύλος ευρίσκεται νύν εν τώ κέντρω τού υπό τών Άγγλων μεταξύ 1886 και 1891 κατασκευασθέντος λιμένος καί παρέχων μεγάλην προστασίαν εις τά πλοιάρια άτινα εν καιρώ τρικυμίας (Τραμοντάνας) κινδυνεύουσι νά καταποντισθώσιν εντός αυτού τού λιμένος, ως πολλάκις ιδίοις οφθαλμοίς είδομεν καί ναυαγίων εντός του λιμένος μάρτυρες εγενόμεθα.
Ο δ' έτερος Πύργος, τετράγωνος, κείται επί τής δυτικής άκρας τού λιμένος, όπου τώρα ευρίσκονται αι Τελωνειακαί Αποθήκαι, κατέστη δε άμορφος όγκος καθ' ότι μέρος τούτου κατεδαφίσθη , όπως κτισθώσιν αι ρηθείσαι Αποθήκαι και το υπολειφθέν μέρος ως εκ τής πολλής κατά καιρούς ελλείψεως φροντίδος περί την διάσωσιν των αρχαίων μνημείων εν Κύπρω.
Ο πρώτος εκ τών ανωτέρω εκτεθέντων δύο Πύργων, κατά πάσαν πιθανότητα εχρησίμευε καί ως Φάρος τού λιμένος, ήτο δέ προσιτός δι' υψηλού τοίχου όστις διήκει μέχρι τής κυρίας εισόδου του Φρουρίου, όπου νύν ευρίσκεται το Γραφείον τής Αστυνομίας. Κάτωθεν τού εν λόγω τοίχου υπήρχε μεγάλη αψίς, ής λείψανα σώζονται επί της γωνίας, κάτωθεν του ειρημένου Γραφείου, δι ής ο εσωτερικός λιμήν συγκοινωνεί μέ τό ανατολικώς τούτου κείμενον λιμενίσκον, όστις κατέχει τό βόρειον και ανατολικόν μέτωπον τού μεγάλου Φρουρίου, καί όστις ήτο ο λιμήν επί Λουζινιανικής εποχής, ως εξάγεται εκ τών ερειπίων τής προκυμαίας, ήτις ευρίσκεται επί τής ανατολικής πλευράς τού εν λόγω Φρουρίου καί εκ τού αρχαίου κυματοθραύστου τού προστατεύοντος τό βορειοανατολικόν αυτού μέτωπον.
Ο δ' έτερος Πύργος τού λιμένος ήτο προσιτός, κατά πάσαν πιθανότητα, δι' επίσης υψηλού τοίχου αρχομένου από τών επάλξεων τού αρχαίου τείχους, όπου νύν ευρίσκονται τά Γραφεία τού Τελωνείου. Το στόμιον τού λιμένος εκλείετο τάς νύκτας διά βαρείας αλύσεως ήτις εξετείνετο μεταξύ τών δύο Πύργων εφ' ών καί προσεδένετο...
O Κούλας ο οποίος βρίσκεται στο κέντρο του λιμανιού και ο οποίος πιθανόν λειτουργεί και ως φάρος, συνδέεται με ψηλό τοίχο μέχρι την είσοδο του Κάστρου. Μια μεγάλη αψίδα στον τοίχο συνδέει το εσωτερικό λιμάνι με μικρό λιμανίσκο στα ανατολικά..».
Άλλωστε, την ύπαρξη αυτού του τείχους μαρτυρούν σήμερα οι σκόρπιες πέτρες-βράχοι, οι οποίες βοηθούν στην προσπέλαση του Κούλα.; Περιστιάνης: Γενική ιστορία της νήσου Κύπρου: από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι της αγγλικής κατοχής; Ωστόσο…
Σύμφωνα με τη Pήνα Κατσελλή, στο βιβλίο της «Kερύνια-Ιστορική Λαογραφική Έρευνα», Β' Έκδοση:
«…Πριν από τις αυθαίρετες προσθέσεις που έγιναν τα πρώτα χρόνια της αγγλικής κατοχής ο Κούλας του λιμανιού είχε μάλλον σφαιρικό σχήμα και είναι απίθανο να χρησίμευε ως φάρος, όπως πιστεύουν πολλοί. Απλώς κρατούσε τη μιαν άκρη της αλυσίδας και στον αντικρινό πύργο του τελωνείου θα βρισκόταν ο μεγάλος τροχός που τέντωνε την αλυσίδα ή την άφηνε να πέσει στο βυθό, ελευθερώνοντας την είσοδο του λιμανιού…».
Την ίδια άποψη έχει και ο William Dreghorn, B.Sc., Ph. D. (Lond.) στο 'A Guide to the Antiquities of Kyrenia', όπου αναφέρει μεταξύ άλλων:
«Οι περισσότεροι άνθρωποι καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι αυτή η δομή της κατασκευής του κούλα ήταν κάποτε ο παλιός φάρος, αλλά αυτό δεν συμβαίνει. Ίσως υπήρχε ένα μικρό φως στην κορυφή σε κάποια περίοδο, αλλά ιστορική έρευνα έχει δείξει τώρα ότι αυτό το πέτρινο βάθρο είχε μία κολώνα στην κορυφή, και ένα μικρό πυργίσκο. Σ’ αυτήν την κολώνα στερεωνόταν μια βαριά αλυσίδα σιδήρου, βυθιζόταν ακριβώς απέναντι από την είσοδο του λιμανιού και συνδεόταν με ένα βαρούλκο σε ένα πέτρινο πύργο στο χώρο του Τελωνείου…».; Η Κερύνεια του 1.200 μ.Χ. σε χάρτη; Κάποτε, όταν οι Κερυνειώτες καπετάνιοι αιτούνταν την κατεδάφιση του κούλα…
-Ελευθερία 18)31 Αὐγούστου 1912: "Ὅλοι οἱ πλοίαρχοι Κυρηνείας ὑπέβαλον τῇ ἑβδομάδι ταύτῃ ἀναφορὰν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ Διοικητοῦ τῆς ἐπαρχίας, δι’ ἧς παρατηροῦν ὅτι ὁ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ λιμένος ὑπάρχων κατηρειπωμένος πυργίσκος δέον νὰ κατακρημνισθῇ καθόσον οὗτος καταλαμβάνει ἄνευ λόγου πολὺν καὶ σημαντικὸν χῶρον τοῦ λιμένος".
-Ελευθερία 7)20 Ἰουλίου 1912: "..ὁ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ λιμένος εὐρισκόμενος πύργος δὲν θὰ κατεδαφισθῇ ἑνισταμένου εἰς τοῦτο τοῦ ἐφόρου τῶν ἀρχαίων μνημείων κ. Τζέφφερυ. Καὶ τοιουτοτρόπως χάριν τῆς ἀρχαιολογίας ἢ μᾶλλον χάριν ἀμόρφου ὄγκου καὶ σωροῦ λίθων δὲν θὰ ἐπιτραπῇ νὰ γίνῃ κάπως τελειοτέρα ἡ ἐκβάθυνσις καὶ ἐπισκευή τοῦ λιμένος Κυρηνείας, ἴνα ἀποβῇ οὗτος χρήσιμος εἰς τοὺς κατοίκους".
-Φωνή της Κύπρου 28)10 Αὐγούστου 1907: "Αἱ ἐλπίδες μας περὶ καθαρισμοῦ καὶ ἐπεκτάσεως τοῦ λιμένος μας, ἂν δυνάμεθα νὰ ὀνομάσωμεν λιμένα τὴν γελοιογραφίαν ταύτην, φροῦδαι ἀπεδείχθησαν καὶ ἐπὶ τῆς παρούσης Ἁρμοστείας. [...] οὐδόλως δὲ παράδοξα λέγομεν ὅτι ο νεοπαγὴς οὗτος λιμήν, ὁ μόνον εἴκοσι ἐτῶν ἀριθμῶν βίον, ἀσφαλῶς ἐντὸς ὀλίγου εἰς ξηρὰν θὰ μεταβληθῇ γῆν, ἀμφιβάλλομεν δὲ ἂν θὰ διασωθῶσιν οἱ σήμερον ἐν τῷ μέσῳ καὶ μέγα αὐτοῦ μέρος κατέχοντες ἄμορφοι ὄγκοι λίθων, πρὸς οὓς τινες, ὡς πρὸς ἀρχαιολογικοὺς θησαυροὺς τοσαύτην τρέφουσι τὴν στοργήν, ἐνῷ ἀδιαφοροῦσι περὶ τῆς ζωῆς καὶ εὐτυχίας μιᾶς πόλεως καὶ ἐπαρχίας, ἥτις ἐμπεπιστευμένη αὐτοῖς ὑπάρχει".; Αλλά και σύμφωνα με μαρτυρία του Σάββα Καπετανόπουλου στο βιβλίο 'Η Κερύνεια στις μνήμες των εκτοπισμένων Ελλήνων κατοίκων της... "Θυμούμαι στον αγώνα που κάναμε εμείς ως Κερυνειώτες για να διορθώσουν το λιμάνι, γιατί ήταν επικίνδυνο, είχαν κάνει και μία πρόταση να κατεδαφίσουμε και τον κούλα. Ευτυχώς που εσώθη. Είχαν αρχίσει και τα Δημόσια έργα να τον κατεδαφίσουν, απλώς για να μας αναγκάσουν να κλείσουμε το στόμα μας. [...] Κατεδάφισαν δυο τρεις σειρές πέτρες, οπότε στο κέντρο υπήρχε ένας τξιόνενος στύλος, που όσο εκατεβαίνναν προς τα κάτω, εφαίνετο ότι εσυνεχίζετο μέχρι κάτω. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων με τον Διευθυντή του, ο οποίος ήταν πολύ κατατοπισμένος, υποθέτω ήταν ο Megau τότε, επρόσεξεν αυτό το έγκλημα που εγίνετο και έλαβε τα μέτρα και εσταμάτησεν αυτή η εργασία". Αναφέρεται στην λευκή κολώνα αντί της πέτρινης, η οποία απεικονίζεται σε διάφορες φωτογραφίες του κούλα.; Ο Κούλας μέσα στον χρόνο εικονίζεται άλλοτε με τον μικρό πέτρινο πυργίσκο στο πάνω μέρος του και άλλοτε με λευκή κολώνα-σηματοδότη.; Φωτ. 3: Οι σκαλιστοί πέτρινοι κίονες προέρχονται ίσως από βωμό ναού σε ρωμαϊκό κτήριο. Όταν υπάρχει άμπωτις, δηλ. τραβηγμένα νερά όπως στη φωτογραφία, φαίνονται οι λατινικές επιγραφές που φέρουν μερικοί. Δεν διαβάζονται εύκολα αφού, είτε έχουν φθαρεί είτε η ανάγνωση τους παρεμποδίζεται από την ύπαρξη άλλων κιόνων.
Φωτ. 4: Η άμπωτις αναδεικνύει πέτρες και κολώνες, κατάλοιπα του τείχους που συνέδεε τον Κούλα με το Κάστρο
Φωτ. 5: Μοντέλο ποζάρει από την ανατολικότερη καμάρα του Marabou με φόντο τον Κούλα
Φωτ. 6: Ο Ιωάννης Γαλακτίου θυμάται μια λιμανιώτικη ρήση: Τα παράπονά σας στον Κούλα… αν μπορέσετε να περάσετε μέσα από την προπέλα!; Φωτ. 11: Περιγραφή Ιωάννη Γαλακτίου: Φωτογραφία αρχές δεκαετίας του ’60. Φεβράρη ή Μάρτη όπως φανερώνουν τα φύκια στην άμμο. Τα φύκια τα σκότωνε η άγρια τραμουντάνα και τα ρεύματα, και εκβράζονταν στην ακτή και μέσα στο λιμάνι όταν το στόμα ήταν ανοικτό [...] Στα βράχια του κούλα βρίσκαμε καρτζινάθκια όταν ήταν τραβηγμένα τα νερά (ισχυρή άμπωτις) και έβγαιναν να λιαστούν...; Φωτ. 14: η περιγραφή στη λεζάντα είναι του Jerry Brown
Φωτ. 18: ο κούλας ανάμεσα σε χαρακτηριστικά πλοία της εποχής.
Ημερομηνία: Φωτ. 1: 1970/1975
Φωτ. 2+3: 1974/...
Φωτ. 4: π. 1969
Φωτ. 5: 1960-1969
Φωτ. 6: 1974/...
Φωτ. 7: 1973
Φωτ. 8: .../1958
Φωτ. 9: 1959
Φωτ. 10: .../1960
Φωτ. 11: 1960/1965
Φωτ. 12: 1957
Φωτ. 13: 1969/1970
Φωτ. 14: 1951
Φωτ. 15: .../1974
Φωτ. 16: 1950/1965
Φωτ. 17: 1957/1959
Φωτ. 18: 1920/1929
Τύπος: image
Μορφή: jpg
Θέμα: Μνημείο See all items with this value; Λιμάνι See all items with this value
Συσχέτιση: Πληροφορίες και επί πλέον φωτογραφίες για τον Φάρο και συνδυασμό Κούλα-Φάρου:; Από τον Κούλα στον Φάρο; Από τον Κούλα στο Τελωνείο; O Φάρος του Λιμανιού (*)
Χωρική κάλυψη: 35.342548, 33.320555
Τοποθεσία: Λιμάνι
Αναγνωριστικό: 1017_Λιμάνι_000_221_0354; 1017_Λιμάνι_000_221_0377; 1017_Λιμάνι_000_221_0374; 1017_Λιμάνι_000_221_0376; 1017_Λιμάνι_000_221_0356; 1017_Λιμάνι_000_221_2105; 1017_Λιμάνι_000_221_0359; 1017_Λιμάνι_000_221_0372; 1017_Λιμάνι_000_221_2618; 1017_Λιμάνι_000_221_2619; 1017_Λιμάνι_000_221_2620; 1017_Λιμάνι_000_221_2621; 1017_Λιμάνι_000_221_2622; 1017_Λιμάνι_000_221_2623; 1017_Λιμάνι_000_221_2624; 1017_Λιμάνι_000_221_2625; 1017_Λιμάνι_000_221_2626; 1017_Λιμάνι_000_221_2627; 1017_Λιμάνι_000_221_0263
Αναφέρει: Featured