Μόλοι

Τίτλος

Μόλοι

Εναλλακτικός τίτλος

Δυτικός και παλιός Ανατολικός μόλος

Περιγραφή

Οι μόλοι και η ιστορία τους.

Το κυκλικό λιμάνι -με είσοδο ανοικτή προς τον βορρά- περικλείεται από τον δυτικό λιμενοβραχίονα που αρχίζει από τα δημοτικά αποχωρητήρια μέχρι τον φάρο, και τον ανατολικό που αρχίζει από το Κάστρο μέχρι την είσοδο-στόμα του λιμανιού. Ο ανατολικός υπήρξε ως το 1964 όταν και 'καταργήθηκε' για να σχηματιστεί ο Λιμενοβραχίονας Κ. Γαλακτίου. Πιο κάτω βλ. την κατασκευή του ανατολικού μόλου τη δεκαετία 1880:

Το έργο αυτό, μαζί με την κατασκευή του περιμετρικού δρόμου -τη μετέπειτα Ακτή Κανάρη- κατασκεύασαν οι Άγγλοι μεταξύ 1886 και 1891.
Η απόφαση για τις λιμανιώτικες επισκευές πάρθηκε από τους Άγγλους κατόπιν ενοχλήσεων των ντόπιων: "Την εποχή της Αγγλοκρατίας, εκπρόσωποι των κατοίκων της Κερύνειας επισκέφθηκαν τον Ύπατο Αρμοστή το 1882 με αίτημα τη βελτίωση του λιμανιού για να μπορεί να δέχεται μεγάλα σκάφη. Μετά τις εισηγήσεις του μηχανικού της κυβέρνησης Σάμιουελ Μπράουν και τις προτάσεις που υποβλήθηκαν στην έκθεση ενός άλλου διακεκριμένου Άγγλου μηχανικού, του Τζων Κούντ, η αποικιακή κυβέρνηση ενέκρινε το ποσό των £8.284 για τη βελτίωση του λιμανιού".
Προς τούτο, απασχόλησαν φθηνό εργατικό δυναμικό των φυλακισμένων του νησιού, οι οποίοι πληρώνονταν μόνο ένα χάλκινο γρόσι ημερησίως για να τοποθετήσουν ράγες από το λατομείο, κοντά στη περιοχή του ξωκλησιού της Αγίας Βαρβάρας, μέχρι το λιμάνι.
"Αλίμονο όμως, οι κατασκευαστές δε λογάριασαν σωστά την Τραμουντάνα. Με την μπούκα ανοιχτή στα κύματά της το λιμάνι ήτανε παγίδα για ότι βρισκόταν μέσα, πράγμα που οι ναυτικοί, οι καραβοκύρηδες, όπως και ολόκληρη η πόλη πλέρωσαν πολύ ακριβά, σ’ όλα τα επόμενα χρόνια. «Ούλα τα κακά κατεβαίνουν από την Τραμουντάνα, από την Τουρκιά», έτσι λένε οι ναυτικοί της πόλης…". Αυτά γράφει ο Ανδρέας Κελέσιης στη σολλογή Κερυνειώτικα-Λιμανιώτικα, Η Κερύνεια το 1900.
Όντως, τα έργα τελειώνουν, αλλά "Τα βελτιωτικά έργα στο λιμάνι της Κερύνειας έγιναν δεκτά με πολύ σκεπτικισμό και επικρίσεις και αρκετοί σύγχρονοι εξέφρασαν ανοιχτά την αποδοκιμασία τους, ισχυριζόμενοι ότι το λιμάνι ήταν ακόμα πιο επικίνδυνο από παλιά και αναμφισβήτητα τα χρήματα έπρεπε να είχαν δαπανηθεί σε άλλα λιμάνια του νησιού. Μα για οικονομία, για να μην μειωθούν τα ετήσια έσοδα που έρρεαν προς το Βρετανικό Ταμείο, οι Εγγλέζοι παραμέρισαν τα αρχικά σχέδια των μηχανικών τους, όπως και τις γνώσεις από γενιές ντόπιων ναυτικών, και άφησαν τη μπούκα του λιμανιού ανοικτή στην τραμουντάνα. Από τότε, από το 1890, ανενόχλητη έμπαινε μανιασμένη η τραμουντάνα μέσα στο λιμάνι και εκεί γκρεμοτσάκιζε τα Κερυνειώτικα καΐκια και το βιος της πόλης".

Φωτ. 1: Αεροφωτογραφία με τους μόλους πριν το 1964, όταν ενώθηκαν
Φωτ. 2: Ένας ύφαλος που 'χρυσίζει' δίπλα στον φάρο, μια ξέρα απ’ την έξω μεριά του λιμανιού στον παλιό φάρο -σχεδόν στρογγυλή- πήρε το όνομα κκέλης -τουρκ. kkelle- που σημαίνει κεφάλι, εξαιτίας της επιφάνειάς της που μοιάζει με κεφάλι και μάλιστα φαλακρό.
Φωτ. 3: Ο δυτικός λιμενοβραχίονας ασφαλτοστρωμένος
Φωτ. 4+9: Ο δυτικός λιμενοβραχίονας πετρόχτιστος
Φωτ. 7: Ψάρεμα δίπλα στον φάρο
Φωτ. 11: Ο δυτικός λιμενοβραχίονας ασφαλτοστρωμένος

Φωτ. 12: Το 1886 ξεκινούν τα έργα ανάπλασης του λιμανιού από τους Άγγλους, με την κατασκευή του ανατολικού και δυτικού μόλου καθώς και του περιμετρικού δρόμου (μετέπειτα Ακτή Κανάρη). Στην φωτογραφία -ανατολικός μόλος- φαίνεται ο γερανός αλλά και οι φυλακισμένοι του νησιού που χρησιμοποιήθηκαν ως φθηνό εργατικό δυναμικό. Με την κατασκευή των δύο μόλων, το λιμάνι έμεινε ανοιχτό προς βορρά στις ορέξεις της Τραμουντάνας, η οποία προξενούσε ζημιές στα καράβια.
Πολύ αργότερα, με την ανεξαρτησία της Κύπρου το 1960, 'καταργήθηκε' ο ανατολικός μόλος, το στόμιο έκλεισε και κατασκευάστηκε ο Λιμενοβραχίονας Γαλακτίου με στόμιο προς την ανατολή...

Φωτ. 13: Ο ανατολικός μόλος με τον κούλα του λιμανιού προ του 1960

Δημιουργός

Φωτ. 1: Dennis Oulds

Φωτ. 4: Portrait of Cyprus by Reno Wideson 1956

Φωτ. 6: Jim Grossley
Φωτ. 8: Picture book of Cyprus 1959

Φωτ. 9: ανάρτηση στο fb Goksel Kemal

Φωτ. 10: Ζακ Ιακωβίδης - "Μάνα Γη Κερύνεια μου", Σωματείου 'Αδούλωτη Κερύνεια' - Βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών, 1997

Φωτ. 11: ανάρτηση στο fb Mehmet Erbağ

Φωτ. 12: J. P. Foscolo

Φωτ. 13: Αψίδα

Φωτ. 14: Ανάρτηση στο Χ από Durrell Society

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας - Ιωάννα Φουρουκλά

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς & Ιωάννα Φουρουκλά

Ημερομηνία

Φωτ. 1: .../1964
Φωτ. 4: 1956
Φωτ. 6: 1957-06-00
Φωτ. 7: 1959
Φωτ. 10: .../1974
Φωτ. 11: 1970
Φωτ. 12: 1886/1891
Φωτ. 13+14: .../1960

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Λιμάνι See all items with this value

Αεροφωτογραφία See all items with this value

Δρόμος See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.343172, 33.319555

Τοποθεσία

Ακτή Κανάρη

Αναγνωριστικό

1211_Λιμάνι_000_000_0132

1017_Ακτή Κανάρη_000_000_0157

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_0385

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_0385a

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_0386

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_0388

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_0422

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_2075

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_2637

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_0026

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_0285

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_2076

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_2617

1017_Ακτή Κανάρη_000_003_0414