Τοπογραφικός χάρτης οδού Καρλόττας

Τίτλος

Τοπογραφικός χάρτης οδού Καρλόττας

Λιμάνια Κερύνειας -Λουζινιανικό λιμάνι

Λουζινιανικά τείχη και λιμάνι

Καρλόττα

Εναλλακτικός τίτλος

…η τάφρος πίσω από τον Αστυνομικό Σταθμό…

Περιγραφή

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς – Ιωάννα Φουρουκλά

1η Φωτ: Τοπογραφικός χάρτης Κτηματολογίου με τους αριθμούς Τεμαχίων.
Συντάχτηκε από το Τμήμα Γαιών και Χωρομετρήσεων το 1918 και αναθεωρήθηκε το 1930.

Λίγα λόγια περί …Καρλόττας
Η Ελένη Παλαιολογίνα γεννήθηκε στο κάστρο του Μυστρά και ήταν μοναχοκόρη του Θεοδώρου Β΄ Παλαιολόγου και της Κλεόπα Μαλατέστα. Το 1441, σε ηλικία 14 ετών, παντρεύτηκε τον βασιλιά Ιωάννη Β΄ της Κύπρου, στον ναό της Αγίας Σοφίας στη Λευκωσία (σήμερα τέμενος Σελιμιγιέ -Selimiye Camii). Απέκτησαν δύο κόρες, την Καρλόττα, μετέπειτα βασίλισσα της Κύπρου, και την Κλεόπα που απεβίωσε.
Το 1460 στην Κερύνεια κατέφυγε η βασίλισσα Καρλόττα, κατά τη διάρκεια της σύγκρουσής της με τον ετεροθαλή αδελφό της Ιάκωβο Β', διεκδικητή του θρόνου της Κύπρου.
Γι’ αυτό και οι οδοί Ελένης Παλαιολογίνας και Καρλόττας …συνορεύουν.

Κερύνεια πόλη, Φραγκοκρατία- το κάστρο

Η ...προϊστορία της οδού Καρλόττας...
Εφτά ήταν τα λιμάνια της Κερύνειας, σύμφωνα με το βιβλίο του Τάκη Νεοφύτου ‘Η Κερύνεια και τα λιμάνια της μέσα από τους αιώνες’, έκδοση του Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας. Ένα από αυτά, το ‘Λιμάνι Κηφέα’, στο χώρο νότια και ανατολικά του σημερινού ‘κούλα’, εκεί που ο Κηφέας χρησιμοποιούσε ως αγκυροβόλιο όταν έφτασε στην Κερύνεια, ένας μικρός υπήνεμος φυσικός όρμος.
Κατά μήκος του δυτικού τείχους του Κάστρου και ανατολικά του Αστυνομικού Σταθμού Κερύνειας, ήταν το Λουζινιανικό Λιμάνι. Διπλό, καθώς συνδεόταν με το Λιμάνι του Κηφέα με αψίδα, κάτω ακριβώς από την καντίνα της Αστυνομίας, η οποία διακρίνεται μέχρι και σήμερα. Αυτό το ‘εσωτερικό’ τμήμα του Λουζινιανού είναι η σημερινή οδός Καρλόττας.

Ο Ι. Κ. Περιστιάνης, στο βιβλίο του "ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΚΥΠΡΟΥ", αναφέρει για τα δύο συγκοινωνούντα λιμάνια: "Κάτωθεν τού εν λόγω τοίχου υπήρχε μεγάλη αψίς, ής λείψανα σώζονται επί της γωνίας, κάτωθεν του ειρημένου Γραφείου (σ.σ. αναφέρεται στο σπιτάκι-γραφείο του φύλακα το οποίο παλαιότερα ήταν διώροφο και στέγαζε την Αστυνομία, κτίστηκε δε από τον George Ludovic Houstoun), δι ής ο εσωτερικός λιμήν συγκοινωνεί μέ τό ανατολικώς τούτου κείμενον λιμενίσκον, όστις κατέχει τό βόρειον και ανατολικόν μέτωπον τού μεγάλου Φρουρίου, καί όστις ήτο ο λιμήν επί Λουζινιανικής εποχής...".

Οι Ενετοί (1489-) διαμορφώνουν το κάστρο σύμφωνα με τα νέα πολεμικά. Η τάφρος, δυτικά του κάστρου, μετατρέπεται σε εσωτερικό λιμάνι και καρνάγιο, ανοίγοντας την αψίδα κάτω από το φυλάκιο του κάστρου.

Η τάφρος ήταν γεμάτη με νερό μέχρι τον 15ο αιώνα και χρησίμευσε ως λιμάνι για μικρά πλοία. Το λιμάνι του φρουρίου συνδέθηκε με το λιμάνι της πόλης μέσω ενός στενού ‘λαιμού’ με μία γέφυρα, η οποία οδηγούσε στην ακρόπολη. Ωστόσο, μετά τη διεύρυνση των τοίχων, η τάφρος έγινε πολύ στενή για μεγάλα πλοία και στραγγίστηκε, διαμορφώθηκαν οι δρόμοι γύρω από το κάστρο, οπότε προέκυψε η οδός Καρλόττας.

Οριοθέτηση:
Κατεβαίνοντας την οδό Ελένης από νότο προς βορρά, μόλις φτάνουμε στον Αστυνομικό Σταθμό Κερύνειας, μία στροφή δεξιά-ανατολικά στην οδό Λόρδου Βύρωνος -η οποία οδηγεί στην παραλία ‘Φύτζια’- και αμέσως αριστερά-βόρεια, συναντούμε την οδό Καρλόττας (η οποία μετά την Τούρκικη εισβολή μετονομάστηκε σε Küpdemir Sk). Έτσι, το νότιο όριό της είναι η συμβολή με την οδό Λόρδου Βύρωνος και το βόρειο η συμβολή της με την Ακτή Κανάρη, αμέσως μετά τη γέφυρα η οποία οδηγεί στην είσοδο του κάστρου. Η διεύθυνσή της είναι ισημερινή, παράλληλα με την Αστυνομικό Σταθμό [Τεμ. 86] και το δυτικό τείχος του κάστρου

Χαρτογρτάφηση:
Η οδός Καρλόττας δεν έχει κτίσματα. Αρχίζοντας από το νότιό της όριο, τη συμβολή της με την οδό Λόδρου Βύρωνα (που οδηγεί στην παραλία Φύζια) σε όλο της το μήκος, όπως κατεβαίνουμε προς το λιμάνι, στα δεξιά-ανατολικά είναι το Δυτικό τείχος του Κάστρου και στα αριστερά-δυτικά, οι εγκαταστάσεις του Αστυνομικού Σταθμού Κερύνειας [Τεμ. 86]. Το βόρειο όριό της είναι η γέφυρα η οποία οδηγεί από το Γραφείο του Φύλακα (επί της οδού Ισαακίου Κομνηνού) στην είσοδο του Κάστρου. Η γέφυρα αυτή εμφανίζεται, παλαιότερα, με μία καμάρα και αργότερα με δύο (2) και τέλος με τέσσερεις (4), η μία επί του πεζοδρομίου για τη διέλευση των πεζών.

2η Φωτ: Χάρτης των εντός των τειχών οδών με αποκρυπτογράφιση των αριθμών-κωδικών.
Η γειτονιά αυτή φέρει τον αδόκιμο τίτλο "Έσσω γειτονιά".
Συντάχτηκε και σχεδιάστηκε από το Τμήμα Γαιών και Χωρομετρήσεων το 1967 και αναθεωρήθηκε το 1972.

3η Φωτ: Σκίτσο χάρτη του 1300 π.Χ. στο οποίο απεικονίζονται μερικά από τα λιμάνια της Κερύνειας καθώς και το Λουζινιανικό λιμάνι, η μετέπειτα οδός Καρλόττας, ανάμεσα στο δυτικό τείχος του κάστρου και την Αστυνομία.

4η Φωτ: Σκιαγράφηση της πιθανής πορείας των τειχών της πόλης κατά την περίοδο των Λουζινιάνων. Tο σχέδιο προβλέπει επίσης ένα προτεινόμενο λιμάνι του κάστρου.
Oι Λουζινιανοί μεγαλώνουν το βυζαντινό κάστρο και οχυρώνονται χτίζοντας τείχη με πύργους γύρω από την πόλη και το λιμάνι, το οποίο πλέον έχει τη σημερινή του θέση.
Το λιμάνι του κάστρου (όπως αναφέρεται ως Castle Harbour) στραγγίζεται τον 15ο αιώνα και διαμορφώνεται, αργότερα, η οδός Καρλόττας.

5η Φωτ: Σκίτσο χάρτη του 1300 π.Χ. στο οποίο απεικονίζονται μερικά από τα λιμάνια της Κερύνειας καθώς και το Λουζινιανικό λιμάνι, η μετέπειτα οδός Καρλόττας, ανάμεσα στο δυτικό τείχος του κάστρου και την Αστυνομία.
Διακρίνονται τρεις καμάρες στη γέφυρα που οδηγεί στο κάστρο.
Το στόμιο του λιμανιού είναι βόρεια καθώς ο λιμενοβραχίονας Κ. Γαλακτίου δεν έχει δημιουργηθεί ακόμη. Αντ' αυτού διακρίνεται ο κυματοθραύστης τον οποίον θεμελείωσαν οι Ρωμαίοι (58 π.Χ. -395 μ.Χ.) μπροστά στο κάστρο, για να προστατεύονται τα πλοία από την άγρια τραμουντάνα, πριν γίνει επέκταση του σύγχρονου λιμενοβραχίονα και ονομαζόταν "Σειρά καγιάδες", όπως αναφέρει η Ρήνα Κατσελλή στο βιβλίο "Της Κερύνειας μας – Ιστορία της Πόλης".

6η Φωτ: Ο φακός ατενίζει ανατολικά.
Απέναντι, οι αποθήκες Σεβέρη τις οποίες νοικιάζει η ΠΑΕΚ (διακρίνονται οι κίτρινες πόρτες με το μαύρο περίγραμμα, τα χρώματα της ΠΑΕΚ) με δωμάτια προς ενοικίαση στον πάνω όροφο. Κολλητά με τον πάνω όροφο, στ' αριστερά (βόρεια) διακρίνεται η καντίνα της Αστυνομίας, με το μικρό μπαλκόνι προς το λιμάνι.

Αριστερά από τις αποθήκες Σεβέρη (όπως βλέπουμε τη φωτογραφία) ..."Κάτωθεν τού εν λόγω τοίχου υπήρχε μεγάλη αψίς, ής λείψανα σώζονται επί της γωνίας, κάτωθεν του ειρημένου Γραφείου (σημ. αναφέρεται στο σπιτάκι-γραφείο του φύλακα το οποίο παλαιότερα ήταν διώροφο και στέγαζε την Αστυνομία, κτίστηκε δε από τον George Ludovic Houstoun), δι ής ο εσωτερικός λιμήν συγκοινωνεί μέ τό ανατολικώς τούτου κείμενον λιμενίσκον, όστις κατέχει τό βόρειον και ανατολικόν μέτωπον τού μεγάλου Φρουρίου, καί όστις ήτο ο λιμήν επί Λουζινιανικής εποχής..." όπως αναφέρει ο Ι. Κ. Περιστιάνης στο βιβλίο του "Γενική Ιστορία της Νήσου Κύπρου".

7η Φωτ: Αεροφωτογραφία δεκαετίας 1950. Ο φακός ατενίζει Α-ΒΑ
Διακρίνεται η οδός Καρλόττας (με κόκκινο χρώμα), ανάμεσα στον Αστυνομικό Σταθμό Κερύνειας [Τεμ. 86] και το δυτικό τείχος του κάστρου.
Το στόμιο του λιμανιού είναι βόρεια καθώς ο λιμενοβραχίονας Κ. Γαλακτίου δεν έχει δημιουργηθεί ακόμη. Αντ' αυτού διακρίνεται ο κυματοθραύστης τον οποίον θεμελείωσαν οι Ρωμαίοι (58 π.Χ. -395 μ.Χ.) μπροστά στο κάστρο, για να προστατεύονται τα πλοία από την άγρια τραμουντάνα, πριν γίνει επέκταση του σύγχρονου λιμενοβραχίονα και ονομαζόταν "Σειρά καγιάδες", όπως αναφέρει η Ρήνα Κατσελλή στο βιβλίο "Της Κερύνειας μας – Ιστορία της Πόλης".

8η Φωτ: Ο φακός ατενίζει Ν-ΝΑ.
Διακρίνεται η οδός Καρλόττας, ανάμεσα στον Αστυνομικό Σταθμό Κερύνειας [Τεμ. 86] και το δυτικό τείχος του κάστρου.
Στο διάδρομο που συνδέει την είσοδο στο κάστρο, διακρίνεται μία καμάρα.
Το στόμιο του λιμανιού είναι βόρεια καθώς ο λιμενοβραχίονας Κ. Γαλακτίου δεν έχει δημιουργηθεί ακόμη. Αντ' αυτού διακρίνεται ο κυματοθραύστης τον οποίον θεμελείωσαν οι Ρωμαίοι (58 π.Χ. -395 μ.Χ.) μπροστά στο κάστρο, για να προστατεύονται τα πλοία από την άγρια τραμουντάνα, πριν γίνει επέκταση του σύγχρονου λιμενοβραχίονα και ονομαζόταν "Σειρά καγιάδες", όπως αναφέρει η Ρήνα Κατσελλή στο βιβλίο "Της Κερύνειας μας – Ιστορία της Πόλης".

9η Φωτ: . Ο φακός ατενίζει νότια
Διακρίνεται η οδός Καρλόττας, ανάμεσα στον Αστυνομικό Σταθμό Κερύνειας [Τεμ. 86] και το δυτικό τείχος του κάστρου.

10η Φωτ: Καρτ ποσταλ της Κάτω Κερύνειας, της δεκαετίας του 1930.
Το στόμιο του λιμανιού είναι στο βορρά, το γραφείο του φύλακα του κάστρου διακρίνεται με κεραμίδια, ο χώρος όπου αργότερα εγκαταστάθηκε-αναπτύχθηκε ο Αστυνομικός Σταθμός Κερύνειας είναι αδιαμόρφωτος.
Αντίθετα, η οδός Καρλόττας, ανάμεσα στον Αστυνομικό Σταθμό και το κάστρο, είναι υπό διαμόρφωση, στη δε γέφυρα-είσοδο προς το κάστρο διακρίνεται μία αψίδα.

11η Φωτ: Τα τείχη που περιβάλλουν το λιμάνι έχουν επισκευαστεί και ανακαινιστεί πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ιστορίας, αλλά κυρίως έχουν κατεδαφιστεί και καταστραφεί για τους πολύτιμους λίθους τους.
Η περιοχή στην κάτω αριστερή γωνία της φωτογραφίας, πιθανώς να ήταν χωράφι που οργωνόταν και καλλιεργούνταν μέχρι πριν από εκατό χρόνια. Ο Σκωτσέζος George Ludovich Houstoun, ένας από τους πρώτους ξένους που εγκαταστάθηκαν στην Κερύνεια κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας, είχε αγοράσει αυτή τη γη και αργότερα τη δώρισε στους κατοίκους της Κερύνειας για την ανέγερση ενός Αστυνομικού Σταθμού. Ταυτόχρονα, δώρισε και την περιοχή που ήταν η συνέχεια αυτής της γης για την ανέγερση της Αγγλικανικής εκκλησίας του Αγίου Ανδρέα.
Η δωρεά του George Ludovich Houstoun προς το λαό της Κερύνειας δεν σταμάτησε εκεί, δώρισε επίσης ένα μέρος αυτής της μεγάλης γης που είχε αγοράσει στο Δήμο Κερύνειας για την ανέγερση ενός Δημοτικού Κήπου στο κέντρο της Κερύνειας. Αυτή η γη χρησιμοποιήθηκε ως πάρκο μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960 και στη συνέχεια το κτίριο του Δημαρχείου Κερύνειας χτίστηκε σε αυτή τη γη.
Στη γέφυρα-είσοδο προς το κάστρο διακρίνεται μία αψίδα.

Δημιουργός

1η) Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας

Κτηματολόγιο Κύπρου

2η) Τμήμα Γαιών και Χωρομετρήσεων

3η) Σχεδιάστηκε από τον William Dreghorn, 1975

4η) Άγνωστος

5η) Σχέδιο William Dreghorn 1975

6η) Γλαύκος Καριόλου

7η) Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου

Ιωάννης Ηλιάδης

8η) Άγνωστος

9η) Photos by Dwight Marsh

10η) Εκδόθηκε από το τουριστικό γραφείο Μαντοβάνη στη Λάρνακα, το οποίο διοργάνωνε εκδρομές στην Κερύνεια -Αρχείο Αντώνη Χατζή Παναγή

11η) Mehmet Hoyuk

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας - Φώτος Χρ. Λουκάς

Ημερομηνία

1930

1967/1972

1975

.../1974

1975

1973

1950/1959

1950/1959

1964/1970

1930/1939

1930/1939

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Δρόμος See all items with this value

Χάρτης See all items with this value

Αεροφωτογραφία See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.341416, 33.321663

Τοποθεσία

Οδός Καρλόττας

Αναγνωριστικό

1097_Καρλόττας_000_000_1209

1097_Καρλόττας_000_000_1210

1097_Καρλόττας_000_000_1211

1097_Καρλόττας_000_000_1212

1097_Καρλόττας_000_000_1213

1097_Καρλόττας_000_000_1214

1097_Καρλόττας_000_000_1215

1097_Καρλόττας_000_000_1216

1097_Καρλόττας_000_000_1217

1097_Καρλόττας_000_000_1218

1097_Καρλόττας_000_000_4208