Το πρεσβυτέριο της εκκλησίας Αρχ. Μιχαήλ

Τίτλος

Το πρεσβυτέριο της εκκλησίας Αρχ. Μιχαήλ

Εναλλακτικός τίτλος

Κατοικία ΠαπαΓιάννη Παφίτη
Κατοικία Παναγιώτη και Ελένης Παπαϊωάννου

Περιγραφή

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς – Ιωάννα Φουρουκλά

1η Φωτ.: Το Πρεσβυτέριο-οικία του ΠαπαΓιάννη Παφίτη [Τεμ. 011]. Ένα διάστημα εδώ διαμένει η ο γιος του ΠαπαΓιάννη, ο Παναγιώτης Παπαϊωάννου με τη σύζυγό του Ελένη.
Αριστερά διακρίνονται, η αποθήκη του Χριστόδουλου "Ττόουλου" Κωνσταντινίδη και μετέπειτα του γιου του Σταύρου [Τεμ. 09]. Η διπλανή ανήκει στον Σταύρο Κωνσταντή Κωνσταντινίδη [Τεμ. 008].

Αρχικά, είναι η κατοικία του Παπά Γιάννη Παφίτη και της παπαδιάς Άννας Στρατουρά. Ο Παπαγιάννης, με το λαϊκό όνομα Ιωάννης Αντώνη Κομοδρόμου από το χωριό Κανναβιού Πάφου νυμφεύεται την Άννα Κυριάκου Στρατουρά εκ Στατού Πάφου, χειροτονείται και εγκαθίσταται στην Κερύνεια όπου εκτελεί καθήκοντα εφημερίου Ι. Ν. Αρχαγγέλου Κερύνειας, σε αντικατάσταση του παπά Χαράλαμπου Οικονόμου ο οποίος έχει πεθάνει. Αποκτούν έξη παιδιά, τους Κωστή, Αντώνη, Παναγιώτη, Ελένη, Μαρία και Θεοφανώ Παπά Ιωάννου.
Το οικόπεδο, στη βόρεια πλευρά του βράχου πάνω στον οποίο ορθώνεται η εκκλησία, έχει δωρισθεί από τον παπά Χαράλαμπο Οικονόμου, για να κτιστεί πρεσβυτέριο, δηλαδή κατοικία για τον εκάστοτε εφημέριο.

Αργότερα, στο σπίτι αυτό διαμένει η οικογένεια Παναγιώτη Παπαϊωάννου και της Ελένης Πλατίδη. Ο Παναγιώτης διορίζεται στο Γυμνάσιο Κυρηνείας βιβλιοθηκάριος και δακτυλογράφος. Παιδιά τους είναι η Μαριάννα και Αλέκος (Αλέξανδρος) ο οποίος σπουδάζει στην Αθήνα και παντρεύεται Ελλαδίτισσα.
Ο Παναγιώτης είναι γιος του ΠαπαΓιάννη Παφίτη, εφημέριου του Αρχαγγέλου, και της παπαδιάς Άννας Στρατουρά.
Η οικογένεια Παπαϊωάννου φεύγουν από το σπίτι αυτό γύρω στο 1964.

Τότε, το σπίτι αυτό, για ένα διάστημα νοικιάζει και έχει τα γραφεία της η ΠΑΕΚ, την περίοδο 1958-60 [;] με καντινιέρη τον Μιχάλη Λούμπα, προτού "μετακομίσει" στην οδό Ελλάδος, δίπλα από το ξενοδοχείο "Bristol" του Γιαβρού και πριν ακόμη πάει στο λιμάνι, στην αποθήκη του Αντωνή Βράχα (1966-69) το οποίο είχε λειτουργήσει και ως “Octapus Club”.

Μετά την ΠΑΕΚ, το σπίτι αυτό το νοικιάζει ο Παράσχος Μιχαηλίδης, υπάλληλος στο Δήμο Κερύνειας, επιφορτισμένος, μεταξύ άλλων και με την επίβλεψη της κατανάλωσης νερού από τα νοικοκυριά, πριν αναλάβει αυτά τα καθήκοντα ο Πηγάσιος.
Ο Παράσχος είναι γιος του Μιχαήλη Παρασκευά απο τη Θέρμια και της Ολυμπιάδας Σκοπελίτη (από οικογένεια ναυτικών από την Σκόπελο). Αδέλφια του ο Γιάννης Μιχαήλ “Καρκάνιας” (πρωταθλητής, παγκυπριονίκης στίβου και θαλάσσιων αγωνισμάτων), Θεοδώρα (σύζυγος Χαράλαμπου Κατσελλή), Γιώργος Μιχαήλ “Βουρκής” και Κωσταρής Μιχαήλ (από νεαρή ηλικία ματοίκησε στην Αφρική).
Ο Παράσχος νυμφεύεται την Ερατώ Ζαβηλού απο τον Καραβά με την οποίαν αποκτούν ένα γιο τον Γρηγόρη. Στη Κερύνεια, αρχικά νοικιάζουν σπίτι κοντά στο λιμάνι, απέναντι από το σπίτι του Μιχάλη και της Θεοφάνας Βραχα, στο δεύτερο σπίτι της διώροφης διπλοκατοικίας στον αρ. 14 της οδού Κωνσταντινουπόλεως (αυτό που αργότερα νοικιάζει ο μάστρε Κωστής, ο Κώστας Κλεάνθους, μέχρι την εισβολή). Αργότερα μετακομίζουν στο σπίτι κάτω από την εκκλησία του Αρχάγγελου Μιχαήλ. Λίγο πριν την Τούρκικη εισβολή το 1974, μετακομίζουν στην Καλιφόρνια σε δικό τους σπίτι, στην οδό Αρχιμανδρίτου Κυπριανού, λίγο πιο κάτω από το εργοστάσιο Γλυκών.

Λίγα για το πρεσβυτέριο (*):

“Για την κατοικία αυτή είχε μεριμνήσει ο Παπά Χαράλαμπος Οικονόμος, ο πρωτοστάτης στο κτίσιμο της εκκλησίας του Μιχαήλ Αρχαγγέλου, έτσι ώστε να δωρίσει στην εκκλησία ένα οικόπεδο στη βόρεια πλευρά βράχου, πάνω στον οποίο ορθώνεται η εκκλησία, για να κτιστεί πρεσβυτέριο, δηλαδή κατοικία για τον εκάστοτε εφημέριο.
Είναι πετρόχτιστο, έχει μεγάλο ηλιακό στη μέση με δυο δωμάτια σε κάθε του πλευρά. Δυο από τα δωμάτια έχουν τσιμινιές (τζάκια). Η εξώθυρά του και τα δυο παράθυρα των δυο μπροστινών δωματίων βλέπουν προς τη θάλασσα.
Μπροστά στο σπίτι ήταν ο Μιτσίγιαλος στον οποίο υπήρχε ταρσανάς και μια σειρά από υφάλους. Αργότερα έγινε επιχωμάτωση στο Μιτσίγιαλο και στη σειρά των υφάλων, που ολοκληρώθηκε το 1922 (σύμφωνα με την Εφ. «Ραγιάς», Αρ. 271, 6 Οκτ., 1922, Αρχείο Έρσης Δημητριάδου). Ο ταρσανάς καταργήθηκε και δημιουργήθηκε προκυμαία μπροστά και πίσω ένας βραχόκηπος, που πήρε την οριστική του μορφή το 1952-53, στη μέση του οποίου ορθώνεται μια αρχαία κολόνα.
Όμως εκείνο τον καιρό, το 1880, το σπίτι χωριζόταν από τη θάλασσα μόνον από μικρό πέρασμα πάνω στα βράχια και ο απόπατός του ήταν στην άκρη μιας σειράς βράχων που προχωρούσαν μέσα στη θάλασσα. Έτσι δεν υπήρχε ανάγκη να καθαρίζεται. Τα απόβλητά του ξεπλένονταν αμέσως από το κύμα. Όταν φυσούσε η τραμουντάνα υπήρχε πρόβλημα, γιατί έπρεπε να ήταν κανένας πολύ προσεχτικός, για να μην τον παρασύρουν τα μεγάλα κύματα.
Σε μεταγενέστερες εποχές, όταν κτίστηκε δυτικά το ξενοδοχείο Ακταίον, το 1906, κατασκευάστηκε κανονικό αποχωρητήριο στην πίσω μεριά του σπιτιού, όπου υπήρχε το πλυσταριό, το κοτέτσι και ένας αρχαίος λαξευτός τάφος Ελληνιστικής εποχής, αρκετά άνετος και δροσερός, που χρησίμευε ως κελί (σπουδαστήριο) του εφημέριου.
Εδώ ξεχάστηκε το επίθετό του και επικράτησε το Παπά Γιάννης Παφίτης, ενώ τα παιδιά του υιοθέτησαν αρχικά το επίθετο Παπαδόπουλος, για να καταλήξουν γρήγορα στο Παπαϊωάννου”.

2η Φωτ.: Ο φακός, πιθανόν από τον περίβολο της εκκλησίας του Αρχ. Μιχαήλ, ατενίζει Β-ΒΑ.
Το Πρεσβυτέριο-οικία του ΠαπαΓιάννη Παφίτη [Τεμ. 011] κάτω-βόρεια από το βράχο στον οποίον δεσπόζει η εκκλησία του Αρχάγγελου Μιχαήλ. Ένα διάστημα εδώ διαμένει η ο γιος του ΠαπαΓιάννη, ο Παναγιώτης Παπαϊωάννου με τη σύζυγό του Ελένη.
Την περίοδο '58-60, το νοικιάζει και έχει τα γραφεία της η ΠΑΕΚ.
Μετά την ΠΑΕΚ, το σπίτι το νοικιάζει ο Παράσχος Μιχαηλίδης, υπάλληλος στο Δήμο Κερύνειας,
Δεξιά διακρίνεται, η αποθήκη του Χριστόδουλου "Ττόουλου" Κωνσταντινίδη που κληρονόμησε ο γιος του Σταύρος [Τεμ. 09].
Μπροστά από το πρεσβυτέριο είναι ο βραχόκηπος της προκυμαίας, η Πλατεία Ηρώων.

3η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει ΝΑ, από το Δημόσιο Κήπο πίσω από την προκυμαία, με τη ρωμαϊκή κολώνα σε πρώτο φόντο.
Η εκκλησία Αρχαγγέλου Μιχαήλ δεσπόζει στο βράχο, όπου στα πολύ παλιά χρόνια στηριζόταν ένας ακόμη πύργος της οχύρωσης της πόλης.​
Δεξιά, κάτω από την εκκλησία βρίσκεται κήπος [Τεμ. 012], ιδιοκτησίας της εκκλησίας τον οποίο νοικίαζε και χρησιμοποιούσε το ξενοδοχείο Coeur de Lion. Είναι το σημείο όπου η οδός Ελευθερίας στρίβει δεξιά-ανατολικά προς το λιμάνι.
​Αριστερά διακρίνεται το Πρεσβυτέριο-οικία η οποία κτίστηκε για να διαμένει η οικογένεια του εκάστοτε ιερέα του Αρχάγγελου και στο οποίο διαμένει ο ΠαπαΓιάννης Παφίτης και αργότερα ο γιος του Παναγιώτης Παπαϊωάννου [Τεμ. 011].
Το σπίτι πίσω με τα τρία παράθυρα είναι οι οι αποθήκες της εκκλησίας και δίπλα (αριστερά) το σπίτι με το μπαλκόνι ανήκει στην οικογένεια Νίκου Χιωτέλλη [Τεμ. 10].

4η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει προς ανατολάς.
Μπροστά από το ξενοδοχείο "Ακταίο" τη δεκαετία του 1910 η Αφροδίτη (Βιτού) Βράχα (αριστερά) και η Νίνα Βράχα (δεξιά) με μία φίλη τους (στη μέση).
Πίσω διακρίνεται το πρεσβυτέριο [Τεμ. 011] και η αποθήκη τερατσιών του Ττόουλου Κωνσταντινίδη [Τεμ. 009]

5η Φωτ.: Η μοναδική φωτογραφία του Παπά Γιάννη Παφίτη, εφημέριος στην εκκλ. Αρχαγγέλου Μιχαήλ, από το 1880 έως το θάνατό του 24 Δεκ. 1905.
Η Άννα Κυριάκου, το γένος Στρατουρά, ακολούθησε ο 1880 το σύζυγό της στην Κερύνεια.

6η Φωτ.: Η οικογένεια του γιου του Παπά Γιάννη Παφίτη, του Παναγιώτη Παπαϊωάννου. Από αριστερά η Μαριάννα, η Ελένη Πλατίδη, ο Παναγιώτης και ο Αλέξανδρος.

Δημιουργός

1) Αρχείο Αλέξανδρου Παπαϊωάννου Ράλλη -"Βιβλίο Γεννηθέντων εν Κυρηνεία" του Παπά Γιάννη Παφίτη, έκδοση Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας

2) Αρχείο Αλέξανδρου Παπαϊωάννου Ράλλη

3) Αρχείο Ρήνας Κατσελλή

4) Αρχείο Αφροδίτης Βράχα Παφίτη -Λήκυθος

5) Αρχείο Αλέξανδρου Παπαϊωάννου Ράλλη -Ρήνας Κατσελλή "Βιβλίο γεννηθέντων εν Κερύνεια"

6) Αρχείο Αλεξάνδρου Παπαϊωάννου-Ράλλη -Φωτογραφία Ελληνικού Φωτογραφείου Κλεοπάτρα-Χαρίλαος Καρπατσόπουλος

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας

Φώτος Λουκάς

Πηγή

(*) "Βιβλίο Γεννηθέντων εν Κυρηνεία", του Παπά ΓιάννηΠαφίτη, έκδοση Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας

Ημερομηνία

1933
1933
.../1974
1910/1920
1890/1905
1944

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Οικία/Διαμέρισμα See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.342391, 33.318662

Τοποθεσία

Οδός Ελευθερίας

Αναγνωριστικό

1054_Ελευθερίας_000_011_1472
1054_Ελευθερίας_000_011_1473
1054_Ελευθερίας_000_011_1474
1054_Ελευθερίας_000_011_1475
1054_Ελευθερίας_000_011_1476
1054_Ελευθερίας_000_011_1477

Αναφέρει

Featured