Κατοικία νοσοκόμας Αϊσέ και Άγγλου Ντίελ

Τίτλος

Κατοικία νοσοκόμας Αϊσέ και Άγγλου Ντίελ

Δημιουργός

Joe Bloogs

Σκίτσο Γιώργου Ελισσαίου, "Τζιερύνεια μάνα μου", Λαογραφικός Όμιλος Κερύνειας, 2008

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας

Περιγραφή

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς – Ιωάννα Φουρουκλά

Φωτογραφία πριν το 1974. Ο φακός ατενίζει Ν-ΝΑ.
Κτήριο το οποίο ανήκει στους Aysel και Ahmet Avaroğlu, και στο οποίο μένει η Aysel με τη μητέρα της και τον Άγγλο καθηγητή Αγγλικών Diel.

Το σπίτι [Τεμ. 6] αποικιακού ρυθμού ανήκει στους Aysel Avaroğlu (νοσοκόμα στο Νοσοκομείο Κερύνειας μέχρι το 1974) και Ahmet Avaroğlu από την Κερύνεια. Βρίσκεται ακριβώς απέναντι-νότια από το πρώτο (παλιό) Τ/κ Δημοτικό Σχολείο (με την ονομασία “23 Απριλίου”). Στο σπίτι αυτό μένει η Αϊσέ με τη μητέρα της και τον ηλικιωμένο Ντίελ.

Για την Αϊσέ-νοσοκόμα, διαβάζουμε στο Περιοδικό Δήμου Κερύνειας, τ. 17, Δεκ. 2011, “Λέλλα Χριστοδουλίδου-Η Μέιτρον του Νοσοκομείου Κερύνειας, 1959-1974”, του Λάκη Κ. Αναστασιάδη:
«Η Αϊσέλ ήταν αφοσιωμένη στο έργο που επιτελούσε, τόσο ώστε ακολούθησε τους συναδέλφους της στο Αββαείο του Πέλλα Παϊς την ημέρα της εισβολής, σύμφωνα με το σχέδιο που υπήρχε, όπου στήθηκε προσωρινά το Νοσοκομείο την ημέρα της εισβολής, μέχρι που αποφασίστηκε η εκκένωση του Πέλλαπαϊς. Τότε με προτροπή της Μέιτρον Λέλλας Χριστοδουλίδου και, αφού εξασφαλίστηκε συνοδεία ανδρών του ΟΗΕ, την έστειλε πίσω στην Κερύνεια, στην οικογένειά της».

Σχετικά με το κτήριο αλλά και τα πρόσωπα της συγκατοίκησης, δεν υπάρχουν εξακριβωμένες πληροφορίες... Οι περιγραφές για τον Ντίελ και την Αϊσέ είναι πολλές τόσο από Ε/κ όσο και Τ/κ και συνοψίζονται στα εξής:
Ο Ντίελ φορούσε ρεπούμπλικα και ήταν κουστουμαρισμένος. Καθόταν συχνά στη βεράντα σε κουνιστή καρέκλα και είχε τη φήμη ότι κάτι τρομαχτικό απέπνεε, τόσο ώστε κάποιοι απέτρεπαν τους μικρότερους να περνούν μπροστά από το σπίτι. Μερικοί πιστεύουν ότι μάλλον ήταν πατριός της Αϊσέλ, η οποία όντως έμενε με την κάπως ιδιόρρυθμη μητέρα της.
Η Αϊσέ πέθανε περί το 1999 ή 2000. Ο μεγαλύτερος αδελφός της ήταν ο Sabri Mustafa, ο επωνομαζόμενος John Sabri. Έφυγε από την Κερύνεια γύρω στο 1977 και έζησε στην Πάφο. Ο μικρότερος αδελφός της είναι ο Ahmet Azmi…

Αντικρουόμενες είναι οι πληροφορίες αν ο Ντίελ ήταν ή όχι πατριός της Αϊσέ:
Σύμφωνα με το βιβλίο της Μαρούλας Σιάμιση “Η ζωή μου πριν και μετά το 1974” (απόσπασμα του οποίου δημοσιεύεται στο Περιοδικό του Δήμου Κερύνειας, τ. 17, Δεκ. 2011), η Αϊσέ αναφέρεται στον Ντίελ ως ο πατριός της.
Ωστόσο, ο Νίκος Έλληνας τα περιγράφει αλλιώς: «Ο Άγγλος με το επίθετο Ντίελ, δίδασκε Αγγλικά τα τελευταία χρόνια που εγώ θυμάμαι στο συγκεκριμένο σπίτι, που απλά διέμενε. Πάρα πολλοί Κερυνειώτες, έμαθαν να μιλούν καλά Αγγλικά απ' αυτόν! Δεν είχε συγγενικό δεσμό οποιασδήποτε μορφής με την Αϊσέ. Νωρίτερα στη ζωή του και τα πρώτα χρόνια που λειτούργησε το σχολείο της η Νιόβη και πριν αναγνωριστεί από το κράτος, είχε εργαστεί εκεί σαν καθηγητής Αγγλικών. Πριν πολλά-πολλά χρόνια συνάντησα αδελφότεχνη του στην Αγγλία, στενή φίλη της γυναίκας μου. Μας είπε ότι αφότου έφυγε από την Αγγλία ο Ντίελ δεν επέστρεψε πίσω ποτέ. Η ίδια τον είχε δει μόνο μια φορά στη Κερύνεια πριν το ‘74. Ήταν όντως ιδιόρρυθμος-εκκεντρικός ήσυχος άνθρωπος πάντα με το πολύ ψηλό ποδήλατό του».

Σύμφωνα με την δρ Ιστορικό Έρση Δημητριάδου, ο Ντίελ και ο Dalzell είναι το ίδιο πρόσωπο. Πρόκειται για τον S. Hamilton Dalzell, ο οποίος ίδρυσε το 1917 την ιδιωτική αγγλόφωνη σχολή.

Για τον Ντίελ και την Σχολή του, έγραψαν:

Γράφει η Δρ. Έσρη Δημητριάδου στο βιβλίο της “Τα σχολεία της πόλης”: «Η πρώτη ανώτερη σχολή της Κερύνειας ιδρύθηκε το 1917 από τον Άγγλο S. Hamilton Dalzell (1888 - 1968) και στεγάστηκε σε ένα οίκημα κοντά στο νοσοκομείο της πόλης. Σ' αυτήν άρχισαν να φοιτούν Κερυνειώτες που ήθελαν να μάθουν αγγλικά ή να παρακαθήσουν στις κυβερνητικές εξετάσεις ή να συνεχίσουν τις σπουδές τους στα άλλα ξενόγλωσσα ανώτερα εκπαιδευτήρια της Κύπρου και του εξωτερικού. Χαρακτηριστικά, στα ενδεκάχρονα της σχολής, το 1928, ο ιδρυτής της επεσήμανε στο κοινό πως η σχολή του είχε επιτελέσει “καλήν εργασίαν εν τη διδασκαλία της γλώσσης”, ενώ οι ανώτερες τάξεις “εξετιμήθησαν δεόντως υπό των μαθητών, οίτινες ούτω ετελειοποίησαν τας εν τη γλώσση γνώσεις των και εμυήθησαν περισσότερον ή όσον οι Άγγλοι μαθηταί συνήθως εν Κύπρω, εις τον πλούτον της Αγγλικής γλώσσης, την ακριβή προφοράν και τους ιδιωτισμούς”. Καθησύχασε δε τους γονείς για την “άγρυπνον επιτήρησιν ως προς τε την περιφρούρησιν των ηθών των μαθητών μας και την διατήρησιν της πειθαρχίας, ως επίσης και ως προς την μέριμναν τού να αποκλείωμεν της Σχολής ανεπιθύμητα παιδία.” Οι μαθητές διδάσκονταν επίσης την ελληνική, τουρκική και γαλλική, όπως και αριθμητική, γεωγραφία και ιστορία. Υπήρχε δε ειδική τάξη για κορίτσια. Τα δίδακτρα για το σχολικό έτος ήταν £3 για τις κατώτερες τάξεις και £4-6 για τις ανώτερες. Η Αγγλική Σχολή Κυρηνείας του S. Η. Dalzell συνέχισε να λειτουργεί για τις επόμενες δεκαετίες, αλλά δεν αναγνωρίστηκε ως ανώτερη σχολή από το Γραφείο Παιδείας…».

Στη σχολή εργάστηκαν, μεταξύ άλλων, ο Χριστόφορος Χριστοφορίδης, γνωστός στους Κερυνειώτες ως “Ττοφής”, γιος του τελώνη Φίλιππου Χατζηχριστοφή και της Ευφροσύνης Χιώτη, ο οποίος φοίτησε στο Διδασκαλείο στη Λευκωσία. Μετά την αποφοίτηση του το 1921, επέστρεψε στην Κερύνεια για να διδάξει στο διτάξιο, Ελληνικό Ημιγυμνάσιο και αργότερα στην ιδιωτική Αγγλική Σχολή του S. Hamilton Dalzell. Αργότερα, μετά τις σπουδές του στα Νομικά, εργάστηκε στην Κερύνεια ως Δικηγόρος.

Ο Χριστόφορος Φ. Χριστοφορίδης, σε συνέντευξη του η οποία δημοσιεύεται στο βιβλίο του Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας με τίτλο «Η Κερύνεια μέσα από τις μνήμες των εκτοπισμένων Ελλήνων κατοίκων της», αναφέρεται στην Ιδιωτική αγγλική σχολή Ντίελ:
«: Ο Ντίελ κατήγετο από το Σαουθάμπτον. Ο πατέρας του ήταν κληρικός αρχιμανδρίτης. Ήτανε πολύ μορφωμένος, απόφοιτος Πανεπιστημίου και εγνώριζε ελληνικά. Ήταν γνώστης καλός της φιλολογίας της ελληνικής. Από τη βιβλιοθήκη του πατέρα του, την οποία εφύλαξε ο Ντίελ στην Κερύνεια, είδα μερικά βιβλία και βρήκα έκδοση του 1870, η οποία περιείχε συντακτικό, ετυμολογικό, γραμματική, μετρική, αποσπάσματα από διάφορους αρχαίους συγγραφείς, Όμηρο κ.λπ. Επροσπάθησα να μου το δανείσει, διότι έκαμα κοντά του βοηθός διδάσκαλος των ελληνικών, και δεν το κατόρθωσα. Αυτός κατήλθε κατά το τέλος του Α , Παγκοσμίου πολέμου με μίαν οικογένεια Κουκ από την Παλαιστίνη και εγκατεστάθη εις την Κερύνεια. Αυτός ήταν ιεραπόστολος, νέος, νεότατος, και ήρχισε και παρέδιδε μαθήματα της αγγλικής γλώσσης, περίπου το 1917-1918. Πολλοί από τους Κερυνειώτες έκαναν ιδιαίτερα μαθήματα κοντά του και έμαθαν αρκετά αγγλικά. Κι εγώ επήγα κι έκανα. Ήταν ένας φανατικός τότε ιεραπόστολος. Συν τω χρόνω όμως προσηρμόσθη προς την κυπριακή ζωή. Ίδρυσε ιδιωτική σχολή και στόχο είχε τις κυβερνητικές εξετάσεις. Είχε δύο τάξεις. Ετοίμαζε για τις αγγλικές εξετάσεις, ordinary, distinction κ.τ.λ., με τελικό στόχο τον διορισμό των αποφοίτων του εις την κυβερνητική μηχανή. Και εδιορίσθησαν πολλοί. Είχε αποφοίτους εις το Διοικητήριο. Ο Χατζηκλητής ήταν Πρωτοκολλητής, ήταν απόφοιτος της Σχολής Ντίελ, ο Απόστολος, διοικητικός λειτουργός και αυτός, έκαμε στον Ντίελ και άλλοι πολλοί, αστυνόμοι κ.λπ. Ήρχοντο και από τα χωριά, από το Καζάφανι, Πέλλαπαϊς, Άγιο Αμβρόσιο, Χάρτζια, Καράκουμι, Άγιο Γεώργιο. Μπορώ να πω ότι αυτός ο άνθρωπος ωφέλησε πάρα πολύ την Κερύνεια. Η διάδοση της αγγλικής γλώσσης κατ' αρχήν έγινε από τον Ντίελ. Η αγγλική σχολή του Ντίελ ως στέγη χρησιμοποίησε πολλά σπίτια. Μία ήταν πάλι σ' αυτό το σπίτι του Κούμα. Μία άλλη φορά ήταν εις το σπίτι της Φλουρεντζούς κοντά στο νοσοκομείο. Επίσης ένα άλλο σπίτι, το οποίο νομίζω ανήκε εις τον Φυλακτή. Ένα άλλο πάλι πάνω εις του Μιτσή τα οικήματα και εκεί ελειτούργησε μιαν περίοδο. Μετά, αυτός ο άνθρωπος διέλυσε το σχολείο και επήγε καθηγητής αγγλικών εις το τούρκικο σχολείο στη Λευκωσία».

«…Ο Ντίελ έμενε στο σπίτι του Σιέππερντ προς τη Γλυκιώτισσα. Του τα έδωσε ο Σιέππερντ, του τα παρεχώρησε να μένει. Είχαν φύγει τα παιδιά του, ο ίδιος εν τω μεταξύ είχε πεθάνει και άφησαν το σπίτι επί πληρωμή εις τον Ντίελ και έμενε εκεί. Υπάλληλός του, τον οποίο έμαθε και αγγλικά, ήταν ο Πέτρος Αντρέου, ήταν παιδί ακόμα, και ήταν ο πρώτος Αρχιαστυνόμος Κύπριος που έγινε επί εποχής της Αγγλίας. Ήταν από τους Αντρέηδες, εκείνη την οικογένεια της Περβολιάς…» [Αφήγηση Μιχάλη Οικονόμου, η οποία δημοσιεύεται στο βιβλίο του Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας ‘Η Κερύνεια στις μνήμες των Ελλήνων κατοίκων της’].

«Σχολή Ντίελ: «... Στου Ντίελ ήμουν εγώ, ο Σωτήρης Αναστάση τζι ο Πέτρος του Αντρέα του Αμαξάρη, που εγίνηκεν Αρχιαστυνόμος στην Λευκωσίαν... Επήαμεν τζι εσυφφωνήσαμεν με τον Ντίελ. Έφυεν ο Σιέππερντ τζει κάτω τζει που ήταν ο Κορνήλιος τελευταίως 'πο 'πήαιννες στην Γλυτζιώτισσαν. Ήταν ο Σιέππερντ τζει κάτω τζει τζι εμείνισκεν, είσιεν τζι έναν σπίτιν πά' στην τούμπαν, πάνω 'που την Γλυτζιώτισσαν, την εκκλησιιάν. Έφυεν τζι άφησεν τον Ντίελ διαχειριστήν, είσιεν όρνιθες, σιοίρους, κουνέλλια, πολλά το' τούτα τζι επηαίνναμεν τζι εκαθαρίζαμέν τα εμείς τι αφηννέν μας τι επηαίνναμεν στο σχολείον τζι εδίαν μας τζαι 'που έναν αβκόν κάθε νύχταν που εσκολάνναμεν. Τζι εμάθαμεν εγγλέζικα. Που πηαίννεις εις τα δικαστήρια, δα πάνω πον' του Χαριλάου, που έπιαννες τον δρόμον τζι επήαιννες εις το νοσοκομείον, έκαμεν το δασονομείον μιαν έκθεσην τζι εχτίσαν έναν σπίτιν τζι ύστερα ενοικίασεν το τούτος ο Ντίελ τι επηαίνναν τζειαμαί τα κοπελλούδκια».…» [Αφήγηση Γιώργου Κωστάμπεη, η οποία δημοσιεύεται στο βιβλίο του Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας ‘Η Κερύνεια στις μνήμες των Ελλήνων κατοίκων της’].

Σύμφωνα με μαρτυρίες, κάποιο διάστημα η Αγγλική Σχολή του Ντίελ (S. Hamilton Dalzell) λειτούργησε στο σπίτι της Φλουρεντζούς, πεθεράς του Δημήτρη Τσαγγαρίδη και Χριστόδουλου Πιερίδη-Φασουλή, εκεί όπου κάποιο άλλο διάστημα λειτούργησε και το Παρθεναγωγείο.
Πρόκειται για μαρτυρίες της Νίνας Μαραγκού, Χριστόφορου Χριστοφορίδη, Ελένης Μιχαηλίδου, Μαργαρίτας Καριόλου Λαμπράκη και Κώστα Κυριακίδη, οι οποίες καταγράφονται στο βιβλίο «Η Κερύνεια στις μνήμες των εκτοπισμένων Ελλήνων κατοίκων της», έκδοση του Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας.

Στο σκίτσο του Γεώργιου Ελισσαίου, απεικονίζεται ο Άγγλος S. Hamilton Dalzell (Ντίελ), ο οποίος είχε ιδρύσει την πρώτη ανώτερη σχολή της πόλης.
Οι Κερυνειώτες θυμούνται τον Dalzell ως κάπως ιδιόρρυθμο, λεπτό, ψηλό και πάντοτε με το ποδήλατό του. Παράλληλα με τα εκπαιδευτικά του καθήκοντα ήταν και γεωργός.

Πηγή

Πληροφορίες που πάρθηκαν από τους συνδέσμους:

Άδωνις Κωνσταντινίδης

Joe Bloogs

Ahmet Said Sayın

Cyprus History Notch

Ημερομηνία

.../1963

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Οικία/Διαμέρισμα See all items with this value

Άνθρωπος See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.339230, 33.321005

Τοποθεσία

Λεωφόρος 28ης Οκτωβρίου

Αναγνωριστικό

1002_28ης Οκτωβρίου_003_006_1957

1002_28ης Οκτωβρίου_003_006_1977