Νοσοκομείο Κερύνειας

Τίτλος

Νοσοκομείο Κερύνειας

Περιγραφή

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς – Ιωάννα Φουρουκλά

1η Φωτογραφία: Στιγμιότυπο από βίντεο του ΡΙΚ, όταν ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ' επισκέπτεται, μεταξύ άλλων, το Νοσοκομείο Κερύνειας.
Η πινακίδα του Νοσοκομείου Κερύνειας η οποία βρίσκεται στην εξωτερική, επί του πεζοδρομίου, είσοδο στον χώρο.

ΙΔΡΥΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ Κερύνειας-Λίγα λόγια, απόσπασμα από σχετική ανάρτηση της Δρ Έρσης Δημητριάδου, την οποίαν μπορείτε να διαβάσετε στον σύνδεσμο.... (*1)

«Στις αρχές της Αγγλοκρατίας, Αύγουστος 1878, Αγγλοϊνδικά στρατεύματα αφίχθησαν στην Κερύνεια και στρατοπέδευσαν σε σκηνές, ανατολικά του Country Club. Οι γιατροί του τάγματος, αποφάσισαν να παρέχουν μερική ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη στους κατοίκους που αποτάθηκαν σ’ αυτούς. Έτσι, σε στρατιωτικές σκηνές, ιδρύθηκε ιατρείο στην Κερύνεια. Με την αναχώρηση των Αγγλοϊνδικών στρατευμάτων, τον Νοέμβριο του 1878, το ιατρείο μεταφέρθηκε εντός της πόλης και στελεχώθηκε.
Οι προσπάθειες ίδρυσης στην πόλη δημοτικού νοσοκομείου και ανέγερσης κατάλληλου κτιρίου χρονολογείται από το 1885 και, οφείλεται σε δύο βρετανούς, στον μεγαλοκτηματία George L. Houston και στον λοχαγό Edward Ranulph Kenyon.
Την 1η Αυγούστου 1885, οι Houston και Kenyon αγόρασαν από τον Χασάν Χουσεΐν Ρεΐς και άλλους συνιδιοκτήτες ένα τεμάχιο γης στο ανατολικό μέρος της πόλης, κοντά στο Κονάκι, με σκοπό την εκεί ανέγερση νοσοκομείου. Ο Ύπατος Αρμοστής ενέκρινε το αίτημα του Kenyon για χρηματοδότηση, αλλά ο διευθυντής των Δημοσιών Έργων το απέρριψε.
Το 1886, ο Houston προχώρησε στην αγορά ενός δεύτερου τεμαχίου, αυτή την φορά από την Ελένη Δημητριάδου, πλάι στο πρώτο, για τις ανάγκες του νοσοκομείου. Με την οικονομική στήριξη και τις προσπάθειες των Κερυνειωτών και των μελών του «Cyprus Society London» ιδρύθηκε το 1891 το δημοτικό νοσοκομείο της πόλης, με τέσσερις αρχικά κλίνες που τον επόμενο χρόνο αυξήθηκαν στις 18 και μετέπειτα σε 32. Τέσσερα χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 1896, σε ένα άλλο τεμάχιο που δώρισε ο τότε Ύπατος Αρμοστής της Κύπρου, Walter Joseph Sendall (1832-1904), και όχι τα δύο που είχαν αγοραστεί το 1885 και 1886 από τους Kenyon και Houston, στα ανατολικά της πόλης στον δρόμο Κερύνειας - Αγίου Επίκτητου ξεκίνησε, βάση αρχιτεκτονικού σχεδίου, η κατασκευή του καινούργιου κτιρίου που θα στέγαζε το νοσοκομείο της πόλης. Αυτό ολοκληρώθηκε στις αρχές του 1897 και υποδέχτηκε τους πρώτους του ασθενείς. Εκεί μεταφέρθηκε και το κυβερνητικό φαρμακείο αφού στα σχέδια υπήρχε πρόνοια για αυτό…».

Cyprus History Notch

Απόσπασμα (*3) από το βιβλίο στο βιβλίο “Κυπρίων ιατρών έργα, η ιατρική στην Κύπρο 1950-1960”, του Λάκη Κ. Αναστασιάδης: «Το Επαρχιακό Νοσοκομείο Κερύνειας ήταν ένα μικρό, λιτό, όμορφο, κάτασπρο, διώροφο κτίριο, αποικιοκρατικής αρχιτεκτονικής, με μεγάλα πράσινα παράθυρα και άσπρη σκάλα στην είσοδο (…)
(…) Πρώτος γιατρός στην Κερύνεια ήταν ο Άγγλος Τζόνστοουν ο οποίος διορίστηκε την 1η Δεκεμβρίου 1878 από τη νέα Αγγλική Διοίκηση, όταν ανέλαβε μετά την μακραίωνη οθωμανική κυριαρχία (…)
Το 1880 ανέλαβε ως Αρχίατρος στην Κύπρο ο Φρέντερικ Τσαρλς Χέηντεσταμ και υπηρέτησε ως τον θάνατο του το 1909. Τον διαδέχτηκε ο Ρόμπερτ Κλίβελαντ.
(…) Το 1974 το Νοσοκομείο Κερύνειας είχε θάλαμο για άντρες και αντίστοιχο για γυναίκες, συνολικά 28 κρεβάτια, το μαιευτήριο με άλλα 7 κρεβάτια, την αίθουσα τοκετών, το δωμάτιο νεογνών και 5 κρεβάτια για ιδιωτικούς ασθενείς.
Υπήρχε δωμάτιο απομόνωσης για μεταδοτικές ασθένειες, τμήμα Πρώτων Βοηθειών, εξωτερικά ιατρεία, οδοντιατρείο και χημείο. Στο πίσω μέρος του Νοσοκομείου ήταν το Νεκροτομείο».

(*3) Της Κερύνειας μας... σταχυολογήματα

Στο βιβλίο του Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας “Η Κερύνεια μέσα από τις μνήμες των εκτοπισμένων Ελλήνων κατοίκων της” αναφέρεται ο Χριστόφορος Φ. Χριστοφορίδης στο Νοσοκομείο Κερύνειας:
«Το νοσοκομείο της Κερύνειας ευρίσκετο στο ανατολικό μέρος επί της οδού Κερύνειας-Αγίου Επικτήτου. Φαίνεται ότι εκτίσθη κατά τα πρώτα χρόνια της Αγγλοκρατίας. Οι πρώτες νοσοκόμες ήσαν δύο Αγγλίδες, η μις Άντι και η μις Τρέη. Αυτές, από τον καιρό που διορίσθηκαν ως νοσοκόμες, έμειναν στην Κερύνεια, έγιναν μόνιμες κάτοικοι της Κερύνειας, πέθαναν στην Κερύνεια. Ήσαν πολύ περιποιητικές και αγάπησαν πραγματικώς την Κερύνεια. Θυμάμαι ένα γέρο γιατρό, που έλεγαν ότι κατήγετο από τη Βηρυτό. Αυτόν τον λέγαμε Φούλεχαντ. Το νοσοκομείο εξυπηρετούσε και τους πολίτες της Κερύνειας και ολόκληρη την επαρχία. Ήρχοντο από ολόκληρη την επαρχία εις το νοσοκομείο αυτό. Τότε, τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αι., ήταν πολύ διαδεδομένη η ελονοσία, διαδεδομένη πολύ και η οφθαλμία. Κοκκίνιζαν τα μάτια μας και το πρωί που σηκωνόμαστε κολλούσαν, δεν μπορούσαμε να τα ανοίξουμε. Τα έπλενε η μητέρα μας με τσάι χαμομήλι για ν' ανοίξουν. Κατά τα Χριστούγεννα εσυνήθιζαν οι νοσοκόμες κι έπαιρναν τους ασθενείς σε μία μεγάλη αίθουσα όλους μαζί και εώρταζαν. Θυμούμαι, όταν μικρός ήμουν στο νοσοκομείο με ελονοσία, πρώτη φορά είδα κινηματογράφο το 1908. Η οθόνη ήταν πάνω στον τοίχο. Επρόβαλλαν ζώα. Ήταν βωβός κινηματογράφος. Είναι το ίδιο κτήριο που σωζόταν μέχρι την εισβολή. Είχαν όμως προσθέσει κάποιες αίθουσες».

Στο βιβλίο της “Στην Κερύνεια επί πτερύγων ανέμων” αναφέρεται η Στέλλα Γ. Σπύρου στο ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ του Νοσοκομείου:
«Τους ασθενείς της Κερύνειας και των γύρω χωριών περιθάλπει το Νοσοκομείο μας στην οδό 28ης Οκτωβρίου στην Πάνω Κερύνεια. Υπηρετούν πολλοί γιατροί από παλιά, ο Γ. Ρουσάκης και Χ. Τερεζόπουλος το 1891, ο Peperton, ο Γιάννης Αναστασιάδης, ο Ζήνων Πάνος, ο Μιχάλης Χριστοφίδης, ο Γεώργιος Αβρααμίδης, η Μαρία Ανδρέου, ο Αντρέας Χατζηκουτής, ο Βαρναβίδης, ο Γεώργιος Μαλιώτης, ο Αρκατένης, ο Νίκος Παυλίδης, ο Άκης Σκανναβής, η Ρίτα Ελισσαίου, οι αδελφοί Γιώργος και Νίκος Τσαγγαρίδης και ο Τ/κ Ali Bey.
Στο Ακτινολογικό Τμήμα εργάζεται η Σίλια Νεοφύτου και στο Χημείο η Βέρα Διάκου Χατζηνικολάου.
Νοσοκόμοι είναι ο τατάς μου Γρηγόρης Πάρπας, ο Σάββας Βιολεττής, ο Αντρέας Νικολάου, Matron είναι η Λέλα Χριστοδουλίδου, sister η Κατίνα Κασσιανού, νοσοκόμες, η Pervi αδελφή του Sabri, η Ζωή Μπούρα, η Άννα (σ.σ. Μαζαράκη) η Αιγυπτιώτισσα, οι μαίες Ελευθερία Νικολάου, η Βαθούλλα, η Μαρούλλα (σ.σ. Σιάμισιη), η Αλίκη Παφίτη, η Φιλού, η Αργυρώ, η Αϊσέ Χαλίλ (σ.σ. Aysel Halil) και άλλες όπως η Αλίκη Βαρνάβα Κουρούγιαννη, Σταυρούλα…
Νοσηλεύτριες: Χρυστάλλα Ποσπορίδου, Φιλού Κυρμίζη, Αργύρα Κεφάλα, Αντρούλα Βιολάρη Πιπερίδου. Τ/κ νοσηλεύτριες, η Servin και τη Havva, η μητέρα του Zihni Kalmaz.
Οδοντογιατροί είναι ο Αντρέας Αλλαμένος και ο Χουστρέφ.
Επαρχιακός φαρμακοποιός το 1887 είναι ο Κωνσταντίνος Νάταρ και τα νεότερα χρόνια ο Ιάκωβος Λούκα, ο Ραγουζαίος, ο Ν. Ξερός.
Το ασθενοφόρο του Νοσοκομείου οδηγεί ο Αντρέας Παρτελλίδης (Μαύρος) και αργότερα ο Γεώργιος Πεπής.
Χρέη γραμματέα εκτελεί ο Δήμος Πετρόπουλος και αργότερα και ο Νίκος Νικολαΐδης από Πέλλα Παϊς.
Υγειονομικός επόπτης παλαιότερα ήταν ο Φίσιερ και μετά ο Όμηρος Προεστός.
Υπάλληλοι είναι ο Λάκης Ανθούσης και ο Αντρέας Νικολάου.
Καθαρίστριες του νοσοκομείου είναι η Αφροδίτη Στρατή, η Αναστασία Γερμανού, η Ζεκκιέ, η Χατιτζέ.
Στην κουζίνα εργάζονται ο Νικολής, ο Σταυρής, η Μαρία.
Το Εθελοντικό Σώμα του Νοσοκομείου αριθμεί 70 μέλη ανάμεσά τους η Φάνη Κατσελλή, η Όλγα Ζ. Δημητριάδου, η Στέλλα και η Νίκη Ιωάννου.

Το Νοσοκομείο, αμέσως μετά την εισβολή, με ευθύνη της matron Λέλλα Χριστοδουλίδου, μεταφέρεται στο Πέλλαπαϊς μαζί με τους γιατρούς Ρίτα Ελισσαίου, Μιχάλη Χριστοφίδη, Αντρέα Αλλαμένο και τους φοιτητές της Ιατρικής Γιώργο και Νίκο Τσαγγαρίδη, τον γιατρό Λάκη Ελισσαίο, τους νοσοκόμους Γρηγόρη Πάρπα, Σάββα Βιολεττή και τα μέλη του Εθελοντικού Σώματος Ελένη Καρεφυλλίδου και Έλλη Σταύρου.

Σε ένα άρθρο του Λάκη Αναστασιάδη, στο philenews, περιγράφεται η τελευταία μέρα του Νοσοκομείου, μετά την εισβολή...

H τελευταία μέρα του Νοσοκομείου της Κερύνειας

2η Φωτογραφία: Ο φακός ατενίζει ΝΔ.
Η ΒΑ πλευρά του Νοσοκομείου Κερύνειας, με φόντο τον Πενταδάκτυλο.
Πηγή: "Κυπρίων ιατρών έργα, η ιατρική στην Κύπρο 1950-1960", Λάκης Κ. Αναστασιάδης.

3η Φωτογραφία: Η είσοδος του Νοσοκομείου της ελεύθερης τότε Κερύνειας με την πρώτη πινακίδα στην είσοδο στον χώρο, επί του πεζοδρομίου.
Πηγή: "Κυπρίων ιατρών έργα, η ιατρική στην Κύπρο 1950-1960", Λάκης Κ. Αναστασιάδης.

4η Φωτογραφία: Ο φακός ατενίζει ανατολικά.
Στιγμιότυπο από βίντεο του ΡΙΚ όταν ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Γ', πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στις βόρειες περιοχές του νησιού. Μεταξύ άλλων επισκέπτεται το Νοσοκομείο Κερύνειας.
Η νότια πλευρά του Νοσοκομείου Κερύνειας.

5η Φωτογραφία μετά το 1974. Ο φακός ατενίζει βόρεια.
Η σκάλα η οποία οδηγεί προς τους θαλάμους και τα Γραφεία των γιατρών του Νοσοκομείου Κερύνειας.

6η Φωτογραφία μετά το 1974. Ο φακός ατενίζει ΑΒΑ.
Η νότια πλευρά του Νοσοκομείου Κερύνειας με την είσοδο επί του πεζοδρομίου και τα σκαλοπάτια που οδηγούν στον πάνω όροφο.

7η Φωτογραφία μετά το 1974. Ο φακός ατενίζει ανατολικά.
Η δυτική πλευρά του Νοσοκομείου, όπως φαίνεται από την οδό Υψηλάντου.

8η Φωτογραφία μετά το 1974. Ο φακός ατενίζει ΑΒΑ.
Η δυτική πλευρά του Νοσοκομείου Κερύνειας. Σε πρώτο πλάνο το χωράφι-αυλή του Πάμπου και Άρτεμις Χαραλαμπίδου [Τεμ. 55], στη γωνία λεωφ. 28ης Οκτωβρίου και Υψηλάντου.

9η Φωτογραφία, στα σκαλοπάτια του Νοσοκομείου Κερύνειας με τον τελευταίο αποικιακό Κυβερνήτη Sir Hugh Foot, την περίοδο Δεκεμβρίου 1957 μέχρι το 1960.
Ξεκινώντας από κάτω στην 1η σειρά, από αριστερά όπως βλέπουμε: ο γιατρός Αβραμίδης [;], δίπλα ο Sir Hugh Foot και δεξιά άγνωστη.
Στην 2η σειρά, άγνωστος άντρας, άγνωστη γυναίκα, η μαία Ελευθερία Νικολάου και πίσω, ανάμεσα στις δύο, με τα σγουρά μαλλιά, η Τ/κυπρία Αϊσέλ Αβάρογλου (Aysel Avaroğlu).
Στην 3η σειρά, ο Ανδρέας Νικολάου, πίσω Γρηγόρης Πάρπας και δίπλα, πίσω από την Αϊσέλ, η Μαρούλλα …από τη Λάπηθο.
Πάνω, από δεξιά όπως βλέπουμε, ο Κώστας Στεφανίδης (με καταγωγή από Πάφο, υπηρέτησε χρόνια μετά το 1960 ως Έπαρχος Κερύνειας), δίπλα άγνωστος στρατιωτικός, άγνωστος με του κουστούμι και αριστερά, επίσης άγνωστος.
Σχόλια επί της φωτογραφίας (*1)

(*1) Άδωνις Κωνσταντινίδης

10η Φωτογραφία: Στιγμιότυπο από βίντεο του ΡΙΚ, όταν ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Γ', πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στις βόρειες περιοχές του νησιού. Μεταξύ άλλων επισκέπτεται το Νοσοκομείο Κερύνειας.
Στην είσοδο τον τον υποδέχονται νοσοκόμες και μέλη του Εθελοντικού Σώματος (το οποίο αριθμεί 70 μέλη).
Σύμφωνα με την Δέσπω Μακρίδου, πρώτη από δεξιά, όπως βλέπουμε, είναι η Μάρω Σπύρου (κόρη του επιπλοποιού Ανδρέα Σπύρου), δίπλα η Νίκη Κ. Ιωάννου (Μαχαλλεπάρη), η Μαρούλα Χριστοδουλίδη (κόρη του δασκάλου Χριστοδουλίδη), η Δώρα Σ. Μουστάκα, η Λέλλα Κωνσταντίνου (κόρη του Δημήτρη που είχε το βενζινάδικο Lina), ενώ σύμφωνα με την Δέσπω Κλεόπα, θυμίζει την αδελφή της Αντρουλα Ιωαννου και τελευταία η Τ/κ νοσοκόμα Zehra Hasan.
Σχόλια επί της φωτογραφίας (*2)

(*2) Άδωνις Κωνσταντινίδης

11η Φωτογραφία: Διαφήμιση από εφημερίδα της εποχής για πρόσκληση στο χορό του Νοσοκομείου Κερύνειας.

12η Φωτογραφία: Απόφαση ίδρυσης ιδιωτικού Νοσοκομείου στην Κερύνεια

13η Φωτογραφία: Εγκαίνια ιδιιωτικού Νοσοκομείου Κερύνειας

14η Φωτογραφία: Έρανος για το Νοσοκομείο Κερύνειας

15η Φωτογραφία: Ανάγκη χρημστοδότησης του Νοσοκομείου Κερύνειας και πρόσληψης προσωπικού

16η Φωτογραφία: Εγκαίνια Μαιευτηρίου Νοσοκομείου Κερύνειας

17η Φωτογραφία: Η βόρεια πλευρά του νοσοκομείου Κερύνειας το 1948.

18η Φωτογραφία: Νοσηλεύτριες του νοσοκομείου Κερύνειας, γύρω στη δεκαετία του 1940.
Ευγενική προσφορά του Τάκη και Ζωής Μπούρα.

19η Φωτογραφία, μετά το 1974. Ο φακός επί της οδού Υψηλάντου ατενίζει ΑΝΑ.
Τμήμα του Νοσοκομείου Κερύνειας, στην ΒΔ γωνία του κτηρίου.

Δημιουργός

Μακάριος Γ'-Καραβάς-Κερύνεια-Μόρφου-Επίσκεψη 1963

Της Κερύνειας μας... σταχυολογήματα

Φώτος Λουκάς

Κερύνεια-Μόρφου-Μακάριος-Επισκέψεις 1965

Αντωνία Κυπριανού

Makis Otman

Αντωνία Κυπριανού

Άδωνις Κωνσταντινίδης

Της Κερύνειας μας... σταχυολογήματα

Κερύνεια-Μόρφου-Μακάριος-Επισκέψεις 1965

Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών

Εφημ. "Σάλπιξ", 19-10-1891

Εφημ. "Φωνή της Κύπρου", 13-02-1892

Εφημ. "Φωνή της Κύπρου", 04-03-1892

Εφημ. "Φωνή της Κύπρου", 29-08-1903

Εφημ. "Ελευθερία", 18-03-1911

Cyprus History Notch

Cyprus History Notch

Άδωνις Κωνσταντινίδης

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας

Φώτος Λουκάς

Ημερομηνία

1963-01-15

1930

1957

1965-01-12

1974/...

1974/...

1974/...

1974/...

1957/1960

1965-01-12

1943

1891

1892

1892

1903

1911

1940

1940/1949

1974/...

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Δημόσιο / Δημοτικό κτήριο See all items with this value

Άνθρωπος See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.338069, 33.324810

Τοποθεσία

Λεωφ. 28ης Οκτωβρίου

Αναγνωριστικό

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3047

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3047

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3048

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3049

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3050

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3051

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3052

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3053

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3054

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3055

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3056

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3057

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3058

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3059

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3060

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3061

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3062

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3069

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3070

1002_28ης Οκτωβρίου_000_056_3073

Αναφέρει

Featured