Τοπογραφικός χάρτης οδού Αριστείδου

Τίτλος

Τοπογραφικός χάρτης οδού Αριστείδου

Αριστείδης

Εναλλακτικός τίτλος

…από του Φιερού στους σπήλιους Χειριπή…

Δημιουργός

Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας

Κτηματολόγιο Κύπρου

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας

Φώτος Λουκάς

Περιγραφή

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς – Ιωάννα Φουρουκλά

Τοπογραφικός χάρτης Κτηματολογίου με τους αριθμούς Τεμαχίων. Συντάχτηκε από το Τμήμα Γαιών και Χωρομετρήσεων το 1918 και αναθεωρήθηκε το 1930.

Τα τεμάχια αναλυτικά:
Τ. 94: Κατοικία Μιχαλάκη Φιερού και Ρήνας Ν. Λοΐζου
Τ. 95: Άδειο οικόπεδο
Τ. 96: Ιδιοκτησία Θάλειας Δ. Λοϊζίδου-Waterhouse -Ενοικιαστές Ιούλιος και Άννα Παρισινού
Τ. 165: Αρχαία δυτικά λατομεία -Σπήλιοι Χειριπή
Τ. 98: Σπίτι Δημήτρη Καλημέρη "Ποντζιούρ" (επί της οδού Ελλάδος)
Τ. 50: Σπίτι-περβόλι Γιώργου Αθανασιάδη και Ελένης Λοΐζου
Τ. 46: Άδειο οικόπεδο
Τ. 47: Άδειο οικόπεδο

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ …για την προϋπάρχουσα κατάσταση της περιοχής νότια και δυτικά του Dome και ανατολικά της Αγίας Βαρβάρας, ιδιοκτησία του Sir George Ludovic Houstoun

1. «…«...Ο Houstoun... αρχικά ενοικίασε το σπίτι Μιτζή στην τοποθεσία “Πλάτανος” νότια της Κερύνειας, μέχρι που έχτισε ωραίο σπίτι στο απέραντο κτήμα του δυτικά της πόλης, που από τότε πήρε την ονομασία Ορμάνια (ρουμάνια) του Λόρτου [sic] (σ.σ. η περιοχή αυτή, σε παλαιότερους χάρτες, φέρει το όνομα ‘Λιβάδεια’). Το κτήμα ξεκινούσε από το δυτικό σύνορο της Κερύνειας αμέσως μετά τις αποθήκες της Δεκάτης (στο κατοπινό ξενοδοχείο του Κατσελλή Ντόουμ) [sic] και προχωρούσε μέχρι τον ποταμό πριν από το ξωκλήσι της Παναγίας της Γλυκιώτισσας. Δηλαδή είχε περίπου δυο χιλιόμετρα μήκος. Βόρεια σύνορά του το δαντελωτό ακρογιάλι της Κερύνειας, που περιλάμβανε και το γραφικό κόλπο της Δεύτερης Τσιακκιλερής. Το νότιο σύνορό του το καθόριζε ο δρόμος που οδηγούσε στα μεγαλοχώρια Καραβά και Λάπηθο. Μια έκταση μονοκόμματη, ονειρεμένη, στην οποία υπήρχαν χαρουπιές, μοσφιλιές, σκοινιές, μυρτιές, αροδάφνες, ασπάλαθοι, διάφοροι θάμνοι με πρώτο το θυμάρι και μεγάλη ποικιλία αγριολούλουδων (κυκλάμινα, ανεμώνες, ορχιδέες, μαργαρίτες). Αυτή την έκταση την άφησε στη φυσική της κατάσταση φροντίζοντας μόνο να κάνει ότι χρειαζόταν για να διατηρείται, όπως μικρούς υδατοφράκτες στις ρεματιές, για να υπάρχει περισσότερο νερό για την άγρια βλάστηση το καλοκαίρι. Αρχικά είχε φέρει και μαύρα πρόβατα από την Αγγλία, τα οποία όμως, όπως φαίνεται, δεν επιβίωσαν για πολύ.
Στο κτήμα, εκτός από το κυρίως σπίτι, έχτισε κοντά στο δρόμο Καραβά Λαπήθου και ένα μικρό πετρόχτιστο σπιτάκι, που το χρησιμοποιούσε ως γραφείο και τόπο μελέτης...».

Διορθώσεις από την Ιστορικό Δρ Έρση Δημητριάδη:
(α) Η περιουσία Χούστον δεν έφτανε μέχρι Dome αλλά μόνο μέχρι τις σπηλιές/λατομεία.
(β) Οι αποθήκες της δεκάτης δεν ήταν πίσω από το Dome αλλά εκεί που κτίστηκε το Dome.

2. Ο Γιώργος Ελισσαίος (*) αφηγείται: «….ακριβώς απέναντι από την παραλία της Τσακκιλερής, προς την ανατολική πλευρά, υπήρχε το σφαφείο της Κερύνειας ενώ ακριβώς στο κέντρο στο κενό χωράφι, εκεί υπήρχε το Ναυπηγείο όπου οι διάφοροι μάστορες-καραβομαραγκοί κατασκεύαζαν τα καράβια και τις Μαούνες (φορτηγίδες). Στα ανατολικά νοτιοανατολικά του ανοικτού χερσαίου χώρου … υπήρχαν οι αποθήκες της Δεκάτης (δεκατεία ονομαζόταν ο φόρος που κατέβαλαν οι Κερυνειώτες στην Κυβέρνηση, και ο οποίος ήταν συγκεκριμένες ποσότητες σιταριού ή/και κριθαριού)…. Έμαθα κολύμπι στη Τσακκιλερή από τον αδελφό μου Γρηγόρη. Στο χωράφι-ναυπηγείο απέναντι από την παραλία της Τσακκιλερής δούλευαν το 1930 περίπου, οι καραβομαραγκοί Παναής Δανέζης και Στυλιανός φτιάχνοντας κυρίως μαούνες (φορτηγίδες). Και οι δύο τους είχαν έλθει πρόσφυγες μετά το Τουρκικό έγκλημα της Μικρασιατικής καταστροφής στην Κερύνεια… …».

(*) Γιώργος Ελισσαίος

3. Ο Κώστας Κατσελλής περιγράφει γλαφυρά την κατάσταση της περιοχής: «…Ερευνώ παραπάνω την περιοχή. Πίσω που τες αποθήκες της δεκατείας το σφαγείο και τις σπηλιές όπου φυλάγονται τα κάφσιμα που χρειάζεται η πόλη, σε τενεκέδες των 4 γαλονιών η πεζίνα και το πετρέλαιο σε μεγάλα βαρέλια… …Παραπονιούμαι για τους χοίρους του Ποέρου στες τρεις σπηλιές στο Δήμαρχο τον Χαριλή, απαιτώ το σήκωμά τους, μα δεν υπάρχει νόμος που να απαγορεύει στους Κερυνιώτες να αναγιώνουν χοίρους στες σπηλιές, όταν ο ιδιοχτήτης των σπηλιών το επιτρέπει λαλεί μου. Ο ιδιοχτήτης των σπήλιων ο Νικολής Οικονόμου, ο ράφτης. Λέω του θέλω το οικόπεδό του, μισή τούμπα καφκάλλα όλη κι όλη, που έχει 'που κάτω της τες τρεις σπηλιές, μα δεν το έχει για πούλημα δηλώνει, όσο και αν δεν του χρησιμεύει σε τίποτε. Και προσπαθεί πάνω στην καφκάλλα που στεγάζει τες σπηλιές να καλλιεργεί στο λιγοστό χώμα μερικά πράματα, γιατί υπάρχει και ο γνωστός νόμος των Εγγλέζων που ορίζει πως όσα χωράφια δεν καλλιεργούνται κατάσχει τα η Κυβέρνηση….
…Καταφέρνω και τον Νικολή το ράφτη και πουλεί μου το οικόπεδό του, τη μισή καφκάλλα με τους τρεις σπήλιους. Διώχνω τους χοίρους, καθαρίζω τη σπηλιά και πάει ακόμα μια βρώμα 'που κοντά μου…
…Αρχίζω αμέσως χτίσμα. Ο Χούστοουν τηρά την υπόσχεσή του, αφίννει με και κόβκω όσην πέτρα χρειάζουμαι 'που τα χτήματά του, στην περιοχή της Αγίας Βαρβάρας δωρεάν.….
… φτάννει ως την Πρώτη Τσιακκιλερή, στον κόλπο που οι αδελφοί Φυτοί μαστορεύουν μεγάλα καΐκια (Σημ. Το 1917 ο Δημοσθένης Σεβέρης έφερε μαστόρους από τη Λεμεσό, τους αδελφούς Φυτούς, ειδικούς στο κτίσιμο καραβιών, που έστησαν τες «καλύφες» τους κοντά στην Τσιακκιλερή…). …Τώρα όμως καθαρή η Πρώτη Τσιακκιλερή αν και ένα μέρος του χωραφιού του γιατρού, με πρόχειρα στιάδκια, έχει το επίταξη το Δημαρχείο και χρησιμοποιά το για σφαγείο. Ένα στενό πέρασμα/μονοπάτι φτάνει μέχρι αυτό και είναι πραγματική ενόχληση, γιατί είναι πρωτόγονο και αφορμή βρωμιάς και δυσοσμίας. Όσο και αν ρίχνουν στη θάλασσα τα περιττά εντόσθια, οι μούγιες εδώ μιλιούνια παίρνουν το μερτικό τους…».

4. Αρχαία Λατομεία Τσιακκιλερής ή “Σπήλιοι του Χειριπή”: «…Κατά την έναρξη της κατασκευής του λιμανιού από τους Άγγλους το 1885, χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά το λατομείο της Τσιακκιλερής, κάτω από το μεταγενέστερο εκκλησάκι της Αγίας Βαρβαρας, καθώς στα λατομεία της Χρυσοκάβας είχαν πια μειωθεί τα αποθέματα …Για το σκοπό αυτό κατασκευάστηκε σιδηροδρομική γραμμή μεταξύ Τσιακκιλερής και λιμανιού για τη μεταφορά μεγάλων ογκόλιθων για της ανάγκες κατασκευής. Λατόμοι ήσαν κυρίως φυλακισμένοι από τις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας και διέμεναν [sic] στο Φρούριο...».

Διορθώσεις μετά από παρέμβαση της Δρ Ιστορικού Έρσης Δημητριάδου: (α) Οι κεντρικές φυλακές στη Λευκωσία ολοκληρώθηκαν το 1895. (β) Το κάστρο λειτουργούσε ως φυλακή από το 1879. Διό και ο Στήβενσον χρησιμοποίησε τους Τούρκους κατάδικους για να αλλοιώσει τα δημογραφικά δεδομένα της πόλης στις δημοτικές εκλογές!
Συνεπώς, οι εργάτες στο λατομείο δεν μεταφέρθηκαν από τις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας και δε διέμεναν στο φρούρειο αλλά εκρατούντο εκεί!

5. «…Έφεραν ράγες, που ξεκινούσαν από το λιμάνι και πήγαιναν στον τόπο των λατομείων δυτικά της Κερύνιας, κάτω από το εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας. Πάνω σ' αυτές τα βαγονάκια μετάφεραν τις μεγάλες πέτρες που κόβονταν εκεί από τους κατάδικους που δούλευαν σκληρά…».

ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ
Η οδός Αριστείδου (μαζί με την προέκτασή της προς βορρά, την οδό Σαλαμίνος, μετά την Τούρκικη εισβολή τον Ιούλιο του ’74, μετονομάστηκαν σε Turgut Tahsin Sk) έχει κατεύθυνση βόρεια-βορειοδυτική και στα 150 μέτρα περίπου στρίβει δεξιά (ανατολικά) και συνδέεται με την οδό Σαλαμίνος (με διεύθυνση ισημερινή) και καταλήγει στην Ακτή Κίμωνος, στον μικρό κόλπο της Τσιακκιλερής, απέναντι από το ξενοδοχείο Hesperides. Το νότιο όριό της (το οποίο αποτελεί τέρμα της οδού Ελλάδος και αρχή της λεωφόρου Ευαγόρου) είναι η οδός Ελλάδος και το βόρειό της είναι η Ακτή Κίμωνος.

Στον ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΑΤΑΛΟΓΟ της CYTA υπάρχουν οι παρακάτω καταχωρήσεις:

• Τσίμον Μαρία, Οικία, Αριστείδου 1, 452310
• Φιερός Μιχαλάκης Ν., Οικία, Αριστείδου 1, 452356
• Γουώτερχαουζ Γ. Ρ., Οικία, Αριστείδου 5, 452425

Πηγή

1. Απόσπασμα από το βιβλίο της Ρήνας Κατσελλή “Σάβας Χρίστης”.
2. Απόσπασμα πάρθηκε από το (ανενεργό πια) ιστολόγιο του Γλαύκου Καριόλου, στο σύνδεσμο… (*)
3. Αποσπάσματα από το βιβλίο τη Ρήνας Κατσελλή, “Κερύνια, ο άνθρωπος-τόπος”].
4. Άρθρο του Τάκη Νεοφύτου 4. Στο Περιοδικό του Δ. Κερύνειας, τ. 25, Δεκέμβριος 2018
5. Ρήνα Κατσελλή «Κερύνια, Ιστορική λαογραφική έρευνα»].

Ημερομηνία

1930

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Δρόμος See all items with this value

Χάρτης See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.339637, 33.314124

Τοποθεσία

Οδός Αριστείδου

Αναγνωριστικό

1027_Αριστείδου_000_000_3498