Αγρόκτημα Σταύρου Χαραλαμπίδη Λόρτου

Τίτλος

Αγρόκτημα Σταύρου Χαραλαμπίδη Λόρτου

Εναλλακτικός τίτλος

Σταυρής του Λόρτου

Δημιουργός

1η) Γιαννάκης Καράσαββας -Αρχείο Ρήνας Κατσελλή -Λήκυθος

2η) Αρχείο Νίκου Κρανιδιώτη

3η) Αρχείο Στέλλας Γ. Σπύρου

4η) Αρχείο Ρήνας Κατσελλή

5η) Γεώργιος Χρίστου

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας

Φώτος Λουκάς

Περιγραφή

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς – Ιωάννα Φουρουκλά

1η Φωτ.: Το αγρόκτημα του Σταύρου Κυρ. Χαραλαμπίδη, γνωστός ως "Σταυρής του Λόρτου" δυτικά του Γυμνασίου Κερύνειας. Αποτελείται από εννιά (9) τεμάχια, τα 81, 87, 88, 89, 90, 120, 121 και 86. Τμήμα του αγοκτήματος, στα ΒΑ, το πούλησε στον Θεόδουλο Ευσταθίου "Θέο", στο οποίο έκτισε το εστιατόριο "Θέος".

Απέναντι από γήπεδο του Γυμνασίου, στη δυτική πλευρά της οδού Λαυρεντίου, στον αρ. 14, είναι το αγρόκτημα και το σπίτι του Σταύρου Χαραλαμπίδη, “Σταυρής του Λόρτου”, όπως είναι γνωστός και της Ελενίτσας Κεπέρη.
Σύμφωνα και με την περιγραφή του αγροκτήματος από την Μαρία Χατζηνικόλα Βλάχου, η οποία ενοίκιαζε κάμαρη σ’ αυτό, το αγρόκτημα καταλαμβάνει μεγάλη έκταση, από το εστιατόριο ‘Θέος’ (βόρεια), έως την οδό Πραξάνδρου (νότια) και τις αυλές των σπιτιών επί της Περικλέους (δυτικά). [Τεμ. 80, 81, 86, 87, 88, 89 90, 120 και 121].
Ο Σταύρος είναι γιος του Κυριάκου Χατζηχαραλάμπου-Λόρτου και της Ελένης Σταυρινού Φραγκέσκου. Παιδιά τους είναι η Ρένα (σύζυγος Στέλιου Κατσελλή), ο γυμναστής Κυριάκος και Ιωάννης.
Ο Σταύρος Χαραλαμπίδης, έχει το παρωνύμι “Σταυρής του Λόρτου” διότι ο πατέρας του ο Κυριάκος εργαζόταν στον George Ludovic Houstoun. Η Ελενίτσα είναι κόρη του Γιάννη Καρίολου Κεπέρη -από τον Καραβά- και της Ειρήνης Κώστα Κόμπου -από τους Μοτήδες, κάτοικοι Κερύνειας.

2η Φωτ.: Μερική άποψη από το αγρόκτημα του Σταυρή του Λόρτου.

3η Φωτ.: Ο Σταυρής του Λόρτου, Σταύρος Χαραλαμπίδης, σε φωτογραφία του από την Αμερική. Στο πίσω μέρος αναγράφονται τα εξής:

6.12.1924, Κυρήνεια
Προς Μαρία Βικτωρίδου New York, U.S.A.
Αγαπητή αδελφή, λάβε κορμίν δίχως ψυχήν. πάρεο δίχως αίμα, πάρε την φωτογραφίαν μου για ενθύμησι μου.
Μετά αγάπης
ο αδελφός σου Σταύρος

4η Φωτ.: Οικογένεια Σταύρου Κυρ. Χαραλαμπίδη (ή αλλιώς "Σταυρής του Λόρτου"). Ο ίδιος, η σύζυγός του Ελένη (Ελενίτσα) Κεπέρη και τα παιδιά τους Ρήνα Κατσελλή, Κυριάκος και Γιάννης.

5η Φωτ. Ο φακός ατενίζει ΝΑ.
Η παρέλαση κατηφορίζει στην οδό Λαυρεντίου από την οδό Πραξάνδρου -από το Δημοτικό Σχολείο- προς την οδό Ελλάδος. Στα δεξιά της φωτογραφίας, τμήμα του κτήματος του Σταύρου Χαραλαμπίδη ή "Σταυρή του Λόρτου". Αριστερά είναι η Μητρόπολη.
Στη φωτογραφία, σημαιοφόρος είναι ο Γεώργιος Παπακυπριανού Χρίστου, δεξιά του ο Ανδρέας Πιερής, πίσω από τον Ανδρέα ο Μιχαλάκη Κωνσταντνου, ο Στάθης Ευσταθίου και ο Χριστάκης Χριστοφής.
Πίσω από την Γεώργιο Χρίστου, ο Κόκος Νικολάου και δεξιά του Κόου ο Μάριος Μπούρας με τον Νίκο Νικολάου πίσω από τον Μάριο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΑΓΡΟΚΤΗΜΑΤΟΣ

«…στο αγρόκτημα του Σταυρή του Λόρτου, υπήρχαν δεκάδες δωμάτια, σταύλοι, αχερωνάρια, φούρνοι, ακόμα και διπλός ελιόμυλος με δυο τεράστιες μυλόπετρες…
Ο θείος Σταυρής, 23 χρονών τότε, είναι ένας έξαλλος νέος, που αντίθετα με τα τότε ήθη, έχει ήδη σηκώσει δική του παντιέρα, φεύγοντας από το πατρικό σπίτι πολύ ενωρίς και αυτοδημιουργείται στήνοντας δικό του αγρόκτημα στην άκρη της πόλης, κοντά στο λόφο της Μητρόπολης…
Αγοράζει και εκτρέφει αγελάδες, και το δυσέβρετο τότε γάλα τους το διανέμει στην πόλη. Φυτέβει πρωτόγνωρα φυτά και λουλούδια που εισάγει από το εξωτερικό και τα πουλά σε καλές τιμές, κυρίως στους Άγγλους μόνιμους κατοίκους της Κερύνιας και στο ξενοδοχείο του Κώστα Κατσελλή, που μόλις αρχίζει τότε την επιτυχημένη σταδιοδρομία του. Με αυτό τον τρόπο, σε μια εποχή που πολλοί νέοι δεν έχουν καμία ελπίδα απασχόλησης και αναγκάζουνται να μεταναστέψουν, αφτός έχει αρκετό εισόδημα όχι μόνο να ζει καλά αλλά να αγοράζει και χωράφια επεκτείνοντας το αγρόκτημά του...».
[Πηγή: «Νίκος Κρανιδιώτης» της Ρήνας Κατσελλή].

«…Στο αγρόκτημα έχει υποστατικά με αγελάδες για παραγωγή γάλακτος. Το γάλα διανέμεται με ποδήλατα σε σπίτια Άγγλων κυρίως που κατοικούν σε περιοχή δυτικά της Κερύνειας προς τον Άγιο Γεώργιο και προς την Γλυκιώτισσα. Τα παγωτά και γλυκίσματα ο Σκανναβής ο ζαχαροπλάστης τα έφτιαχνε με γάλα από το αγρόκτημα του Σταυρή του Λόρτου. Η μάνα μου και η Ρήνα είχαν η καθεμιά το ποδήλατο της και μέσα σε καλαθάκια έβαζαν τις μπουκάλες με το γάλα. …. Εκεί έχει και ένα από τα κρησφύγετά του ο Κυριάκος Μάτσης, ο οποίος φιλοξενείται και σε άλλα σπίτια Κερυνειωτών…Στο αγρόκτημα αυτό το 1954 πήγε και διέμενε και εργαζόταν ο πατέρας μου ο Κυριαζής, όπου και γνωρίστηκε με την μάνα μου την Ελένη».
[Περιγραφή: Στέφανος Κυριαζής].

Η Μαρία Χατζηνικολάου Βλάχου από την Καλογραία, μαθήτρια τότε και ένοικος σπιτιού στο κτήμα, περιγράφει το αγρόκτημα με σχετικό σκίτσο: «…Επειδή ο πατέρας μου δεν ήθελε να πάω γυμνάσιο στον Άγιο Αμβρόσιο με έγραψε στην Κερύνεια και είχα κηδεμόνα τον Βία τον Αντωνιάδη. Αυτός μας σύστησε τη Ελενίτσα και νοικιάσαμε το σπίτι, εκεί στο σκίτσο που γράφω “οικία και δίπλα ταράτσα”. Μέναμε τα παιδιά μόνο. Πάνω από τους παλιούς στάβλους. Η θέα από την ταράτσα μας ήταν καταπληκτική. Έβλεπες μέχρι τα παράλια της Μικράς Ασίας, όταν ήταν καθαρή η ατμόσφαιρα. Το διπλανό ήταν πάντα κλειστό. (Εκεί κρυβόταν ο Κυριάκος Μάτσης). Κάτω, στο ισόγειο έμενε μια οικογένεια που είχε δύο κορίτσια την Άννα και την Λουκία που κατάγονταν από τη Λάπηθο (*1)…
…Το κτήμα είναι μεγάλο που συνόρευε με το εστιατόριο “Θέος”, έφτανε μέχρι το Δημοτικό και από την άλλη μέχρι το δρόμο που ήταν το σπίτι του Πολύκαρπου (σημ. Ιωαννίδη). Δεν θυμάμαι την οδό. (σημ. οδός Περικλέους). Όταν πρωτοπήγα μου έκανε εντύπωση το μπόιλερ με ξύλα που προμήθευε ζεστό νερό σε όλο το σπίτι. Χωριάτικο. Στην Καλογραία η μάνα μου ζέσταινε νερό μέσα στο χαρτζί και μας έκανε μπάνιο στη σκάφη…
Οι γονείς μας έμεναν στην Καλογραία. Ό πατέρας μας πηγαινοερχόταν. Ήταν υπάλληλος στο ταχυδρομείο. Μετέφερε τους ταχυδρομικούς σάκους από όλα τα χωριά στο ταχυδρομείο το πρωί και το βράδυ επιστροφή. Την ώρα που έμενε στην πόλη δούλευε στον Στέλιο τον Καλορκώτη, ταπετσέρης (σημ. στην οδό Ρήγα Φεραίου). Ήταν πολύ καλός τεχνίτης στα σαλόνια…(σημ. αναφέρεται στο Μιχάλη Χρήστου, αλλιώς ‘Πόστατζιη’ ή ‘Μισιαήλη’)».

(1*) Αναφέρεται στην οικογένεια του Κυριάκου Χριστοφή και της συζύγου του Ελλούς Θωμά. Παιδιά της οικογένειας είναι η Λουκία Γεωργίου, ο Χριστάκης και η Άννα Μαϊμάρη. Ο Κυριάκος Χριστοφή, από την ενορία της Αγίας Αναστασίας στη Λάπηθο, είναι γιος του Χριστοφή ΧατζηΚυριάκου και της Ελεγκούς και η Ελλού, επίσης από την ίδια ενορία, κόρη του Θωμά Λευτέρη και της Ευγενίας. Η οικογένεια μετακομίζει και νοικιάζει εδώ, μέχρι το ’69, από τη λεωφόρο Αγίου Ιλαρίωνος, το αγρόκτημα του Αρμένη Αράμ Ουζουνιάν στο οποίο εργαζόταν ο Κυριάκος. (Πληροφορία: Χρίστος Χριστοφή).

«…Εκείνο τον καιρό το αγρόκτημα του πατέρα μου εχρησιμοποιείτο από τις ομάδες της ΕΟΚΑ για διάφορες επιχειρήσεις. Ήταν μεγάλο και αρκετά βολικό. Κοντά στη Μητρόπολη, έξω από την Κερύνεια. Φυσικά, όταν εξαπλώθηκε η Κερύνεια, το έφθασε και το ξεπέρασε, αλλά την εποχή εκείνη ήταν έξω από την πόλη. Ήταν στην οδό Λαυρεντίου 14. Ήταν ένα κτήμα περίπου 30 σκάλες, με 32 δωμάτια, στάβλους, ελαιοτριβείο, κοτέτσια, είχε αγελάδες κι άλλα ζώα. Κυρίως αγελάδες…». (*2)

(2*) Μαρτυρίες της Ρήνας Κατσελλή

Ημερομηνία

.../1974
1974/...
1924-12-06
.../1974
1966-10-28

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Οικία/Διαμέρισμα See all items with this value

Άνθρωπος See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.337754, 33.316204

Τοποθεσία

Οδός Λαυρεντίου

Αναγνωριστικό

1123_Λαυρεντίου_014_088_3584
1123_Λαυρεντίου_014_088_3585
1123_Λαυρεντίου_014_088_3586
1123_Λαυρεντίου_014_088_3587
1123_Λαυρεντίου_014_088_3588