Ηλεκτρική Κερύνειας

Τίτλος

Ηλεκτρική Κερύνειας

Εναλλακτικός τίτλος

Δημοτικής Αρχής Ηλεκτρισμού Κερύνειας

Περιγραφή

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς – Ιωάννα Φουρουκλά

1η φωτογραφία: στιγμιότυπο από βίντεο μετά το 1974 με τίτλο "Kyrenia harbour and old roads of Kyrenia". Ο φακός επί της Ρήγα Φεραίου ατενίζει προς νότο.
Διακρίνεται το κτήριο της Ηλεκτρικής, αμέσως μετά την οδό Ιωάννη Καποδίστρια.

Στην νότια γωνία με των οδών Ι. Καποδίστρια και Ρήγα Φεραίου [Τεμ. 52], στον αρ. 13, στεγάζεται η παλιά Ηλεκτρική Κερύνειας, η οποία αρχικά υπάγεται στο Δημαρχείο. Μαζί με τις υπόλοιπες δημοτικές επιχειρήσεις ηλεκτρισμού, ενσωματώνεται στην ΑΗΚ (Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου) το 1953. Στο πίσω-δυτικό μέρος του τεμαχίου βρίσκεται ο Πύργος για να κρυώνει το νερό που χρησιμοποιούν οι μηχανές.
Ο τηλεφωνικός Κατάλογος της CYTA του 1967 την αναφέρει ως «Υπηρεσία Καταναλωτών, Ηλεκτροπαραγωγικός Σταθμός, Ρήγα Φεραίου 13».

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ για την ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ και τον ΠΥΡΓΟ της

Ο ηλεκτρισμός πρωτοεμφανίστηκε στο νησί το 1903, όταν η τότε αποικιακή Αγγλική Κυβέρνηση εγκατέστησε μια ηλεκτρογεννήτρια για τις ανάγκες του Αρμοστείου στη Λευκωσία. Το αγαθό όμως του ηλεκτρισμού, οι Κύπριοι άρχισαν να το απολαμβάνουν από το 1912, όταν δηλαδή άρχισε η παραγωγή και η δημόσια διάθεση του. Στην Κερύνεια, το Δημαρχείο προχώρησε στη δημιουργία Ηλεκτρικής Εταιρείας το 1927 και η πόλη ηλεκτροφωτίστηκε το 1928, με μειοδοτικό διαγωνισμό τον οποίον προκήρυξε το Δημαρχείο, όπως φαίνεται σε σχετικό δημοσίευμα της εφημερίδας Ελευθερία της 17ης Απριλίου 1926 . (*1)

«…Το 1927, ιδρύθηκε η δημοτική ηλεκτρική εταιρεία με παράλληλη σταδιακή εγκατάσταση ηλεκτρικού φωτισμού στους δρόμους και στις οικίες της πόλης. Το 1933 η εταιρεία απέκτησε και μια δεύτερη ηλεκτρογεννήτρια…». (*2)

«…Από το 1927-28 που αποφασίστηκε η δημιουργία της Ηλεκτρικής εγκατέστησαν δύο μηχανές στο κτήριο της Ηλεκτρικής - τότε είχαν μόνο οι πόλεις. Το ρεύμα ήταν συνεχές και φώτιζε τους δρόμους και τα σπίτια όσων έβαλαν ηλεκτρικά στα σπίτια τους. Το 1933 αυξήθηκε η κατανάλωση και έφεραν μεγαλύτερες μηχανές οι οποίες δούλευαν από τη δύση του ήλιου μέχρι τα μεσάνυχτα. Όταν υπήρχαν έκτακτες ειδήσεις, δούλευαν μία ώρα επιπλέον το μεσημέρι για να τις ακούν από το Μπάρι Ιταλίας, απ’ όπου έπαιρναν σήμα. Το ρεύμα σταμάτησε να είναι συνεχές κατά τον πόλεμο του ‘40, για οικονομία πετρελαίου. Εν ώρα κινδύνου, η σειρήνα που ήταν τοποθετημένη πάνω στον Κούλα, έμπαινε σε λειτουργία από την Ηλεκτρική. Λόγω του πολέμου, το ΤΗΛΕΓΡΑΦΕΙΟ βρισκόταν σε υπόγειο πίσω από του Λεπτού. Και τότε απαίτησαν οι υπάλληλοι της Ηλεκτρικής και τους έφτιαξαν χαράκωμα έξω από την Ηλεκτρική. Το 1938 πάλι αυξήθηκε η κατανάλωση ρεύματος και έφεραν κι άλλη μηχανή μεγαλύτερης δύναμης. Όλα αυτά ανήκαν στο δημαρχείο μέχρι το 1953, ώσπου κρατικοποιήθηκε η δημοτική ηλεκτρική από την ΑΗΚ. Μέχρι τότε, σχεδόν όλα τα σπίτια είχαν ηλεκτρισμό και η ΑΗΚ άρχισε την επέκταση και τροφοδότηση όλης της επαρχίας με μετασχηματιστή. Οι μηχανές σταμάτησαν και το ρεύμα ερχόταν πλέον από τη Λευκωσία. Η ΑΗΚ νοίκιασε και μετέφερε τα γραφεία της πάνω από το σινεμά Κατσελλή. Εγώ ήμουν υπεύθυνος ηλεκτρολόγος ως το 1956 με διευθυντή τον Παναγιώτη Χατζηγεωργίου. Όταν πήρε μετάθεση στην Πάφο ανάλαβαν με σειρά οι, Αντρέας Πατσαλίδης, Παντελής Σωτηρίου, Μάνος Ζαμπάς και Κορομίας, λίγο πριν συνταξιοδοτηθώ. Προ ΑΗΚ, το διάστημα που χρησιμοποιούσαν τις μηχανές, πίσω από την ηλεκτρική υπήρχε ένας ψηλός ΠΥΡΓΟΣ -καμιά 40ριά πόδια ύψος- που χρησίμευε για να κρυώνει το ζεστό νερό που χρησιμοποιούσαν οι μηχανές. Το αποθήκευαν σε δεξαμενή και το προωθούσαν με αντλία πίσω στον πύργο για να κρυώσει. Έτσι, μεταχειρίζονταν συνέχεια το ίδιο νερό. Πριν την Ηλεκτρική, ο φωτισμός της Κερύνειας γινόταν με λάμπες πετρελαίου μέσα σε φανάρια, τα οποία βρίσκονταν σε ορισμένα καντούνια. Όπως λ.χ. έξω από το μαγαζί του Λεπτού, κάτω από την Τρυπητή στο λιμάνι, απέναντι από το σπίτι του δημάρχου Χαρίλαου Δημητριάδη, ενώ στην Πάνω Κερύνεια, απέναντι από το καφενείο του Τταχίρη κά. Ένας τ/κ φαναρτζής, ονόματι Αλής από την Πάνω Κερύνεια, τα άναβε το βράδυ και τα έσβηνε κάθε πρωί. Τα καθάριζε, τα γέμιζε πετρέλαιο για να είναι έτοιμα για το επόμενο βράδυ...». (*3)

2η φωτογραφία: υπάλληλοι της Δημοτικής Αρχής Ηλεκτρισμού Κερύνειας, γύρω στο 1953. Από αριστερά προς τα δεξιά: Ανδρέας Κοσμάς, Σάββας Μουστάκας, Σάββας Παπασάββας, Γιώργος Μ. Χαραλάμπης, Γρηγόρης Ελισσαίου, Χρυσάνθος Στρογγύλος, Τάκης Κάλλης.

3η φωτογραφία: τμήμα αεροφωτογραφία δεκαετίας 1950, τμήματος της Κερύνειας με τους αριθμούς Τεμαχίων του Κτηματολογίου από χάρτη ο οποίος συντάχτηκε από το Τμήμα Γαιών και Χωρομετρήσεων το 1918 και αναθεωρήθηκε το 1930.
Στο Τεμ. 52 (Σταθμός Ηλεκτρικής) στο πίσω μέρος-δυτικά, διακρίνεται ο Πύργος της Ηλεκτρικής

Υπόλοιπα Τεμάχια οδού Ρήγα Φεραίου:
Τεμ. 51 : Ακίνητα Φυλακτίνας
Τεμ. 53α: Οικία Φαίδρας Φιερού & Παναγιώτη Χατζηγεωργίου
Τεμ. 53β: Κινηματογράφος "Ιλαρίων"
Τεμ. 2 : Περβόλια Μητρόπολης
Τεμ. 219: Καταστήματα
Τεμ. 100: Οικία Νικόλα Κλαβαριώτη και Δέσποινας Δημητρίου
Τεμ. 26 : Προικώο Κικής Γεωργιάδου

Δημιουργός

1. Μιχαήλ Αθανασίου

2. Γιάννης Στρογγυλός

3. Reno Wideson -Images of a lifetime

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας

Φώτος Λουκάς

Πηγή

(1*): ΑΗΚ

(2*): Cyprus History Notch

(3*): Πληροφορίες από το βιβλίο της Θεοφανώς Κυπρή, “Η Κερύνεια στις μνήμες των εκτοπισμένων Ελλήνων κατοίκων της” και τις θύμησες του Γρηγόρη Ελισσαίου -ο οποίος είχε προσληφθεί από τον Δήμο να αναλάβει το 1929 την θέση του ηλεκτρολόγου στην Ηλεκτρική:

Ημερομηνία

1974/...

1952/1953

1955/1959

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Δημόσιο / Δημοτικό κτήριο See all items with this value

Άνθρωπος See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.339590, 33.318980

Τοποθεσία

Οδός Ρήγα Φεραίου

Αναγνωριστικό

1168_Ρήγα Φεραίου_013_052_3618

1168_Ρήγα Φεραίου_013_052_3619

1168_Ρήγα Φεραίου_013_052_3620