Πατρικό-κατοικία Μαρίς Δημητριάδου
- Τίτλος
- Πατρικό-κατοικία Μαρίς Δημητριάδου
- Εναλλακτικός τίτλος
- Σπίτι Δημητράκη Γρ. Δημητράκη και Χαριτίνης Παυλίδου
- Συνεργάτες
- Δήμος Κερύνειας
- Φώτος Λουκάς
- Περιγραφή
- Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς – Ιωάννα Φουρουκλά
-
1η φωτ.: Η μπάντα κατευθύνεται επί της 25ης Μαρτίου με κατεύθυνση προς βορρά.
Το σπίτι με την καμάρα είναι του Ανδρέα και Αθηνούλας Κελέσιη [Τεμ. 61], διαγωνίως απέναντι από την πεζίνα ESSO.
Το σπίτι πίσω από τους μαθητές είναι της Μαρίς Δημητριάδου [Τεμ. 62] η οποία ζει με τις αδελφές της Αθηνά και Ελένη και την μητέρα τους Πελαγία.
Τυμπανίστρια η Σωτηρούλα Στρατή. - 2η φωτ. : Η Πελαγία Βασιλείου, σύζυγος Νικοκλή Δημητριάδη, η οποία μένει με τις ανηψιές της, Μαρί, Αθηνά και Ελένη, στο σπίτι της Αθηνάς [Τεμ. 62], γωνία 25ης Μαρτίου 21 και Κοραή.
-
Στον αρ. 21 της 25ης Μαρτίου, στη γωνία με την οδό Κοραή (η οποία μετά το ’74 ονομάστηκε Sedat Simavi Cd) βρίσκεται ένα αρκετά μεγάλο περβόλι [Τεμ. 62] το οποίο ανήκει στη Μαρί Δημητριάδου. Είναι το πατρικό της σπίτι, εκεί που έζησαν οι γονείς της, Δημητράκης Γρ. Δημητράκη και Χαριτίνη Παυλίδου και απέκτησαν τα οκτώ παιδιά τους.
Η Μαρή (η οποία δεν έκανε οικογένεια) και οι αδελφές της Αθηνά [χήρα του λόγιου και δικαστή Νίκου Χατζηγαβριήλ, δικαστή, λόγιου και συγγραφέα] και Ελένη [σύζυγος του Καρμιώτη Σάββα Βικτωρίδη], μένουν στο περβόλι σε ένα παραδοσιακό μακρινάρι κτισμένο τον 19ο αιώνα, με τον παραδοσιακό ηλιακό, και δωμάτια που άνοιγαν σε αυτόν. Αυτό που από το πίσω μέρος φαινόταν σαν το ισόγειο ήταν αποθήκες, γιατί το σπίτι είναι του 19ου αιώνα και υπήρχε ακόμη γεωργία. Το σπίτι έχει είσοδο από την 25ης Μαρτίου, απέναντι από το βενζινάδικο ESSO του Αρρή.
Κάποια εποχή ζει εκεί και ο ξάδελφός τους, Ανδρέας Νικοκλή Δημητριάδης μαζί με την μητέρα του Πελαγία Βασιλείου και την αδελφή του Μαρία.
Αργότερα, ο Δημητράκης Δημητριάδης έκτισε το δεύτερο σπίτι, στην αρχή της λεωφόρου, στο οποίο διέμενε ο γιος του, Χαρίλαος Δημητριάδης. -
Η Δρ Έρση Δημητριάδου, δίνει και άλλες πληροφορίες: «Το περβόλι –το οποίο ίσως και να ανήκει σε άλλη(ες) αδελφή(ες) ή σε τεμάχια- έχει όρια, προς νότο, την οδό Κοραή, βόρεια το σπίτι του Κελέσιη και δυτικά -από την πίσω πλευρά- μέχρι την οδό Αθηνάς (μπροστά από τα σχολεία). Μέρος του αρχικού περιβολιού έχει πουληθεί αλλά όχι όλο…
…Η Αθηνά, η Μαρί και η Ελένη είναι αδελφές του μ. Δημάρχου Χαρίλαου Δημητριάδη, θείες του δικαστή Δημητράκη Δημητριάδη. Ο Ανδρέας Δημητριάδης (σύζυγος Μαρούλας, κόρης του Χαρίλαου Σολωμού -αριστερού ψάλτη του Αρχαγγέλου- και αδελφή της Σκευούλλας Σολωμού) μαζί με την μητέρα του μ. Πελαγία και την αδελφή του Μαρούλα μένουν στο ΒΔ τέταρτο του σπιτιού, σε ένα δωμάτιο και μια κουζίνα». -
«…Στις 7 Φεβρουάριου του 1886, σε στενό οικογενειακό κύκλο στην ενορία του Άγιου Σάββα στη Λευκωσία ο Δημητριάδης τέλεσε τους γάμους του με τη Χαριτίνη Παυλίδου. Η Χαριτίνη ήταν κόρη του πρώην καθηγητή του στην Ελληνική Σχολή, Ιωάννη Παυλίδη, προέδρου του Κυπριακού Συλλόγου και μέλους του Νομοθετικού Συμβουλίου για την εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας-Κερύνειας. Η μητέρα της Χαριτίνης, η Αθηνά Μικελλίδη ήταν εγγονή του γνωστού δραγομάνου της Κύπρου Χατζηγιωργάκη Κορνέσιου που αποκεφαλίστηκε από τους τούρκους στην Κωνσταντινούπολη το 1809.
Το νιόπαντρο ζευγάρι επέστρεψε αυθημερόν στην Κερύνεια αφού δεν είχε δοθεί στον Δημητριάδη άδεια απουσίας από την εργασία του και ούτε υπήρχε τότε στην πόλη κάποιος που θα μπορούσε να τον αντικαταστήσει έστω και για λίγες μέρες. Κατοίκησαν στο σπίτι που έκτισε ο Δημητριάδης στον Τουσιεμέ περιστοιχισμένο από ένα μεγάλο περβόλι. Εκεί απέκτησαν οκτώ παιδιά, την Ελένη που παντρεύτηκε τον Καρμιώτη Σάββα Βικτωρίδη και έζησε πολλά χρόνια στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, τον Κώστα που και αυτός απέκτησε υψηλόβαθμη θέση στο αστυνομικό σώμα Κύπρου, τον Χαρίλαο δικηγόρο και για 35 χρόνια δήμαρχο Κερύνειας, την αρσακειάδα Αθηνά που παντρεύτηκε τον λόγιο και δικαστή Νίκο Χατζηγαβριήλ, τον Νικοκλή που ασχολήθηκε με τη μεταξουργία και τα καπνά, την Καλλιόπη που ήταν αρραβωνιασμένη με το ποιητή Ιωάννη Περδίο αλλά πέθανε πρόωρα αφήνοντας τον ποιητή και τους οικείους της απαρηγόρητους, τη Μαρή που δεν έκανε οικογένεια και τον Γρηγόρη που επίσης διετέλεσε πρωτοκολλητής στο επαρχιακό δικαστήριο Λευκωσίας…». (*)
-
«…Δεν κυκλοφορούσαν καθόλου εκτός από τον χώρο έξω από το δωμάτιο. Θυμάμαι όταν ήθελε κάτι η Πελαγία (ψωμί κ.α.) στεκόταν κάτω από μια φοινικιά και μας φώναζε να της φέρουμε…
…Η Πελαγία Βασιλείου έχει σύζυγο το Νικοκλή (Κοκλή) Δημητριάδη (αδελφό της Αθηνάς, της Μαρίς, της Ελένης και του Χαρίλαου Δημητριάδη). Εργάζεται σε μεγάλη εταιρία καπνών στη Γιαλούσα. Παιδιά τους ο Αντρίκος Δημητριάδης, η Τιτίνα (Χαριτίνη, σύζυγος Κώστα Φουρουκλά) και η Μαρούλα. Η Τιτίνα και η Μαρούλα ξενιτεύτηκαν στη μακρινή Αφρική και εκεί άφησαν την τελευταία τους πνοή.
Η Πελαγία είναι κόρη του Γιάννη Βασιλείου και αδελφή της είναι η Μαρούλλα Βασιλείου, που παντρεύτηκε τον Όμηρο Προεστό, του υγειονομείου...» αφηγείται η Θεσσαλία Αμαξάρη-Δήμου. -
Μία αφήγηση της Λουΐζας Ζεμπύλα Ραφαήλ για την Μαρί Δημητριάδου και το σπίτι με το περιβόλι:
«Η θεία μου η Μαρία, η Κερυνειώτισσα.. Κατ’ ακρίβεια “Μαρί” την λέγανε από όταν ήτανε μικρή! Η αδελφή του παππού μου του Γρηγόρη. Γρηγόρη Δημητριάδη. Το γένος Δημητράκη και Χαριτίνη Δημητριάδη! Ο παππούς μας παντρεύτηκε τη γιαγιά μου την Έρση, που ήταν από τη Παλιά Λευκωσία και ήταν ο μόνος από τους Κερυνειώτες της οικογενείας που κατοικούσε εκτός Κερύνειας. Για αυτό και δεν θεωρήθηκε πρόσφυγας καθώς ούτε και η μητέρα μου βέβαια, που γεννήθηκε Λευκωσία. Όλη του η περιουσία όμως έμεινε εκεί.. στη πόλη την όμορφη που την κατάντησαν οι βάρβαροι πια, σαν μια ‘ξεδόντισσα γριά’.. έτσι ένιωσα τις ελάχιστες φορές που την επισκέφτηκα!
Η θεία η Μαρί…Μια καλοσυνάτη γυναίκα, με καταγάλανα ( ή μήπως ήταν πράσινα;;)μεγάλα σαν αμύγδαλα μάτια και τόσο εκφραστικά, μα τόσο, που νόμιζες ότι αυτά τα μάτια ήταν η προσωποποίηση της καλοσύνης!
Ζούσε μαζί με τις 2 άλλες της αδελφές εκεί στο κέντρο της πάνω Κερύνειας, στην οδό 25ης Μαρτίου. Δεν είχε παντρευτεί ποτέ, μιας και η μεγαλύτερη της αδελφή η Αθηνά χήρεψε πολύ νέα! Μαυροντύθηκε κι’ αυτή και έμεινε να της κάνει παρέα.. μη μείνει μόνη της! Άραγε υπάρχουν τώρα τέτοια άτομα, με τόσο αλτρουισμό, έτοιμα να αυτό-θυσιαστούν για μια αγαπημένη αδελφή;;
Η μάμμα μας μας είπε ότι αγαπούσε ένα παιδί, αλλά ως εκεί., τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο..
Ποτέ δεν την ακούσαμε να μιλάει για αυτό το «παιδί», το έθαψε μέσα της κι’ αυτή όπως έθαψε η αδελφή της τον άντρα της. Κάποια χρόνια μετά χήρεψε και η πιο μεγάλη της αδελφή, η Ελένη και ζούσαν πια και οι 3 μαζί! Κάθε Κυριακή σχεδόν τις επισκεπτόμασταν. Μόλις μπαίναμε στο σπίτι ερχόταν σαν «βόμβα» η αγάπη και μας συναντούσε.. ερχόταν η ανοικτή αγκαλιά τους και μας έκλεινε μέσα.. της θείας της Μαρίς όμως, ήταν το κάτι άλλο… ακόμα νιώθω εκείνη την αγάπη της… όταν είμαι στα κάτω μου κάποτε, την αναλογίζομαι, φέρνω στο νου μου τη φιγούρα της, τα μάτια της και νιώθω ακόμη να με περιβάλλει.. έστω κι’ αν έχει φύγει εδώ και χρόνια ‘μακρυά’ μας..
Πάντα είχε φυλαγμένες στο συρτάρι, σοκολάτες γάλακτος Cadbury και σοκολάτες με ζωάκια της Nestle! Ακόμη έχω στο στόμα μου τη γεύση τους! Η μάμμα μου, τη μάλωνε, της έλεγε ότι μας κακομαθαίνει και αυτή πάντα της απαντούσε, “σιγά που θα της κακομάθω με 2-3 σοκολατούες”..
Το σπίτι τους περιτριγυριζόταν από τεράστια περιβόλια, στα πλάγια και πίσω! Γεμάτα από κάθε λογής φρούτα.. όταν έμπαινα μέσα τους χανόμουνα, πάντα γύρευα τα γατάκια της που τα είχε σαν μωρά της! Είχε και ένα φιδάκι όμως, ένα μαύρο φίδι, «περιβολάρη», έτσι τον έλεγαν, (φίδι που προστάτευε το περιβόλι), που όμως ήταν άκακο και κάθε πρωί του έβαζε, στη πίσω βεραντίτσα, μία ειδική τροφή στο πιατάκι, (κάτι σαν πέτσα ζώου, ποτέ μου δε κατάλαβα τι ήταν), αλλά και γάλα και αυτό ερχόταν έτρωγε τη τροφή, έπινε το γάλα και έφευγε! Μόνο η θεία η Μαρί το έβλεπε, εμείς ποτέ! Μόνο σε αυτή είχε εμπιστοσύνη! Και πώς να μην είχε;; Με τέτοια καλοσύνη;; Ούτε και το συνάντησα ποτέ μου στα γύρω περιβόλια. Όταν έβγαινα για να παίξω με τα γατάκια της θείας, η μάμμα μου πάντα μου φώναζε να προσέχω από το φίδι. Και πάντα η θεία Μαρί της έλεγε να μη φοβάται γιατί δε θα με πείραζε ποτέ και γιατί αυτό, όπως έλεγε, φοβάται περισσότερο από εμάς! Σαν να την ακούω τώρα να το λέει..
Και πράγματι, ποτέ δεν το συνάντησα και ποτέ δε με πείραξε..
Η θεία Μαρί με τις αδελφές της μετά την εισβολή μείνανε έγκλειστες στο ξενοδοχείο Dome για 6 μήνες!
Μετά από τις πρώτες μέρες, τους επιτρέψανε να πάνε σπίτι τους με συνοδεία του Ερυθρού Σταυρού, να πάρουνε κάποια πράγματα που χρειαζόντουσαν.. κάποια ρούχα, κάποια λεφτά, ίσως κάποια τιμαλφή που άφησαν πίσω!.. Αλίμονο.. δεν βρήκαν τίποτε.. μόνο τα μαύρα τους τα ρούχα πεταμένα κι’ αυτά στο πάτωμα.. τίποτα δεν βρήκαν.. ούτε καν τις σοκολάτες που φύλαγε στο συρτάρι του υπνοδωματίου της, για μένα και την αδελφή μου..
Δεν μου το είπε ποτέ, αλλά είμαι σίγουρη ξέροντας την, ότι πρώτο της μέλημα, θα ήταν να πάει στη πίσω βεραντίτσα να γυρέψει τον «περιβολάρη» της, ή ακόμη και να του βάλει φαγητό και γάλα.. βρήκε όμως γάλα να του βάλει ή το πήρανε κι’ αυτό.. δεν έμαθα ποτέ!..
Όταν μετά από 6 μήνες ήρθε πια στη Λευκωσία, δε θα ξεχάσω το καλοσυνάτο της βλέμμα που όμως πια έγινε και «πληγωμένο»…
Πέθανε 3 χρόνια μετά.. πιστεύοντας ότι θα γυρίσει στο λατρεμένο σπίτι, στα περιβόλια της, στα γατάκια και στον “περιβολάρη” της…
Ευτυχώς που «έφυγε» και δεν είδε να κόβουν τα αγαπημένα της δέντρα και μαζί μ’ αυτά να χάνεται κι’ ο “περιβολάρης” της.. και να κτίζονται πρώτα 2 πολυκατοικίες…και μετά από χρόνια ακόμη μία, τεράστια και πιο σύγχρονη, ρίχνοντας και το σπίτι της..
51 χρόνια είν’ αυτά!! Έτσι θ’ άφηναν το παλιό σπίτι;;
Νάσαι καλά εκεί που είσαι καλή μου θεία, σίγουρα είσαι καλύτερα και σίγουρα εκεί ψηλά βρίσκεις απ’ όλα πια να δώσεις στον “περιβολάρη” σου»! - Ημερομηνία
- 1973
- .../1974
- Τύπος
- image
- Μορφή
- jpg
- Χωρική κάλυψη
- 35.336061, 33.319785
- Τοποθεσία
- Λεωφόρος 25ης Μαρτίου
- Αναγνωριστικό
- 1001_25ης Μαρτίου_021_062_3769
- 1001_25ης Μαρτίου_021_062_3770
Τμήμα του Πατρικό-κατοικία Μαρίς Δημητριάδου