Ιδιωτικά & Δημοτικά Λουτρά

Τίτλος

Ιδιωτικά & Δημοτικά Λουτρά

Δημιουργός

Φωτ.1: στο fb

Φωτ.2: Ρήνας Κατσελλή, Κερύνια ιστορική λαογραφική έρευνα

Φωτ.3: από ebay

Φωτ.4: Ιδιωτική συλλογή Der Avedissian-Hawley
Φωτ.5: Κυπριακός Τύπος
Φωτ.6: Ανάρτηση στο fb από Στέφανο Κυριαζή
Φωτ.7: Πηγή: Ρήνα Κατσελλή, "Κερύνεια-Ιστορική λαογραφική έρευνα"
Φωτ.8: Αρχείο Έρσης Δημητριάδου
Φωτ.9: Αρχείο Νίκου Χιωτέλλη

Φωτ.10: Ανάρτηση Σπύρος Ζεβρός

Φωτ.11: Card Postal των MANGOIAN BROS

Φωτ.12: Αρχείο Νίκου Χιωτέλλη - Λήκυθος
Φωτ.13: Αρχείο Νίκου Κρανιδιώτη - Λήκυθος
Φωτ.14: Πηγή: Starc-Repo

Φωτ. 15: Joe Bloogs

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας - Ιωάννα Φουρουκλά

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς & Ιωάννα Φουρουκλά

Περιγραφή

Τα Λουτρά και η ιστορία τους.

ΦΩΤ.1: περιλαμβάνει τις φωτ. 2, 3, 4
ΦΩΤ.2: Ιδιωτικά Λουτρά από το 1906 - παράγκα με ψάθες πάνω σε ύφαλο - του ξενοδοχείου Ακταίον που ιδρύθηκε το ίδιο έτος
ΦΩΤ.3: Τα πρώτα Δημόσια Λουτρά από το 1922, ταυτόχρονα με τη διαμόρφωση της Πλατείας Ηρώων – παράγκα με ψάθινο δώμα στηριζόμενα σε σιδερένια ‘ψαλίδια’ πάνω σε ύφαλο
ΦΩΤ.4: Η τελική μορφή των Δημόσιων Λουτρών από το 1930 - μοντέρνα εγκατάσταση θαλασσινών λουτρών - έως τα μέσα της δεκαετίας 1960 όταν και απομακρύνθηκαν με τις εργασίες επιχωμάτωσης της προκυμαίας
ΦΩΤ.5: Τιμοκατάλογος Δημοτικών Λουτρών από εφημερίδα του 1930
ΦΩΤ.6: Τα Δημοτικά Λουτρά μπροστά από τις αποθήκες Σεβέρη
ΦΩΤ.7: Επιγραφή: Τα Δημοτικά Λουτρά
ΦΩΤ.8: Αγναντεύοντας… από το δώμα των Δημοτικών Λουτρών. Στο βάθος το Dome Hotel διώροφο με δύο θόλους, μέσα δεκαετίας 1930
ΦΩΤ.9: Κερυνειώτες στα Δημοτικά Λουτρά τη δεκαετία του 1930. Όρθιος μπροστά ο Νίκος Χιωτέλλης
ΦΩΤ.10: Σε πρώτο πλάνο τα Δημοτικά Λουτρά και πίσω το Dome Hotel. Στη θάλασσα διακρίνονται οι πάσσαλοι για την μεταφορά χαρουπιών από τις αποθήκες Σεβέρη, πάνω στους οποίους τοποθετούνταν ξύλινοι δοκοί για να περπατούν οι μεταφορείς.
ΦΩΤ.11: Σε πρώτο πλάνο τα Δημοτικά Λουτρά και πίσω το (2ο) Sea View Hotel και το προικώο της Ελένης Βόττη Κατσελλή που μόλις διακρίνεται. Δυτικά το Dome Hotel και ανάμεσά τους το προικώο της Βέρας Κατσελλή, το οποίο νοικιάζει η Τράπεζα Barcleys
ΦΩΤ.12: Κοπέλλες στην Προκυμαία της Πλατείας Ηρώων τη δεκαετία του 1930 με φόντο τα Δημοτικά Λουτρά
ΦΩΤ.13: Σε πρώτο πλάνο τα Δημοτικά Λουτρά και πίσω το (2ο) Sea View Hotel και το προικώο της Ελένης Βόττη Κατσελλή που μόλις διακρίνεται. Δυτικά το Dome Hotel και ανάμεσά τους το προικώο της Βέρας Κατσελλή, το οποίο νοικιάζει η Τράπεζα Barcleys
ΦΩΤ.14: Τα Δημοτικά Λουτρά, το Sea View τριώροφο, δίπλα το αρχικό έχει κατεδαφιστεί προκειμένου να κτιστούν τα σπίτια και καταστήματα της οδού Κατσελλής. Το Dome Hotel τριώροφο χωρίς θόλους
ΦΩΤ. 15: Τα βαρέλια - ζεστού ή γλυκού νερού; - που τροφοδοτούν τα διπλανά λουτρά. Το Dome Hotel με δύο θόλους παραπέμπει στα μέσα δεκαετίας 1930/

- Το 1906 με την ίδρυση του ξενοδοχείου Ακταίον - μετέπειτα Coeur de Lion - κατασκευάστηκαν και τα ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΛΟΥΤΡΑ για την ανάγκες των πελατών του, απέναντι από τις αποθήκες του Σεβέρη [τεμ.14]. Ο τότε υπεύθυνος, διατηρούσε παράλληλα και το ξενοδοχείο Βικτώρια, του οποίου οι πελάτες επωφελούνταν των λουτρών.
Παρατίθενται τα σχετικά διαφημιστικά από τον τότε Κυπριακό Τύπο:
Εφ. Ελευθερία 26)8 Σεπτεμβρίου 1906 - "ΑΚΤΑΙΟΝ":
Ὁ εἰς ὅλους τοὺς ἐπισκεπτομένους τὴν Κυρήνειαν γνωστὸς ξενοδόχος διά τε τὴν προσήνειάν του καὶ τὴν ἔκτακτον μαγειρικήν του κ. Θεόδουλος Παναγιώτου [...] ἐξεμίσθωσε καὶ ἔθεσεν ἤδη εἰς λειτουργίαν τὸ ἐγγύτατα τῆς ἀκτῆς καὶ ἄνωθεν τῆς πρῴην Λέσχης νεόδμητον ξενοδοχεῖον τὸ «Ἀκταῖον». [...] Ὁ ρέκτης δὲ διευθυντὴς τοῦ «Ἀκταίου» προὐνόησε ὥστε οὐδεμίαν τὸ ξενοδοχεῖόν του ἔλλειψιν νὰ παρουσιάζῃ, διὸ καὶ θαλάσσια λουτρὰ ἵδρυσεν ἐκεῖ που χάριν τῶν πελατῶν του...
Εφ. Κυπριακός Φύλαξ 1 Ἰουλίου 1906 - Ξενοδοχεῖον «Η ΒΙΚΤΩΡΙΑ» - Θεοδούλου Παναγιώτου - 'Εν Κυρηνεία:
Τὸ ξενοδοχεῖον τοῦτο κείμενον ἔναντι τοῦ Παντοπωλείου ἐπλουτίσθη ἐσχάτως διὰ καινουργῶν κλινοστρωμνῶν καὶ λοιπῶν ἐπίπλων, προμηθευθὲν καὶ διϋλιστήρια Παστὲρ διὰ πόσιμον ὕδωρ. Ἡ Διεύθυνσις τοῦ Ξενοδοχείου ἔπηξε [σ.σ. έστησε, κατασκεύασε] καὶ θαλάσσιον Λουτῆρα παρὰ τὰς Ἀποθήκας κ.κ. Σεβέρη-Ζαχαριάδου.

- Το 1922, δημιουργούνται τα πρώτα ΔΗΜΟΣΙΑ ΛΟΥΤΡΑ, για τα οποία γράφει η Έρση Δημητριάδου στο ιστολόγιό της Cyprus History Notch, στο άρθρο με τίτλο: "Η εσπλανάδα: Η προκυμαία Κερύνειας":
"Επωφελούμενοι της σημασίας του έργου για εξωραϊσμό της πόλης, τον Ιούνιο του 1922, [σ.σ. αναφέρεται στην πλατεία Ηρώων, τεμ.6] το δημαρχείο Κερύνειας κατασκεύασε ξύλινα θαλάσσια λουτρά μετά την μικρή αποβάθρα απέναντι από τις αποθήκες Σεβέρη. Αργότερα, το 1930, έκτισε μια μοντέρνα εγκατάσταση θαλασσινών λουτρών στο τέρμα της εσπλανάδας που εξυπηρέτησε ντόπιους και ξένους λουόμενους για περισσότερο από 30 χρόνια".

- Το 1930, τα ΔΗΜΟΣΙΑ ΛΟΥΤΡΑ παίρνουν την τελική τους μορφή· μια γέφυρα τα ενώνει με τον δρόμο, όπως φαίνεται σε σχετικές φωτογραφίες. Λόγω του θαλασσινού νερού, το οποίο διοχετεύεται στους εσωτερικούς λουτήρες, τα λουτρά επισκέπτονταν για ιατρικούς λόγους και από τη Λευκωσία. Ακολουθεί το σχετικό απόσπασμα εφημερίδας:
"Εφ. Ελευθερία, Σάββατον 14 Ἰουνίου 1930
Ἐτελείωσαν καὶ ἀρχίζουν νὰ λειτουργοῦν ἀπὸ τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος τὰ δημόσια λουτρὰ Κερηνείας. Κομψότατα εἰς ἐμφάνισιν καὶ ἐγκαταστάσεις τελείως εὐρωπαϊκὰς ἀποτελοῦν φαινόμενον προόδου ὄχι μόνον διὰ τὴν Κερήνειαν ἀλλὰ καὶ δι' ὅλην τὴν Κύπρον. Θὰ μπορῇ κανένας νὰ κάμῃ θερμὸν καὶ ψυχρὸν θαλάσσιον λουτρόν, θερμὸν καὶ ψυχρὸν λουτρὸν μὲ γλυκὺ νερὸν καθὼς καὶ λουτρὸν μὲ ἀτμόν".

ΘΥΜΗΣΕΣ εποχής:

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ από το βιβλίο της Ρήνας Κατσελλή, “Κερύνια, Ο άνθρωπος-ο τόπος” (διά στόματος Κώστα Κατσελλή):
«…Ο Πέτρος Βράχας έχει κομμένο με ψαθαρκες ένα ορθογώνιο μέσα στη θάλασσα χωρίς στέγη, κάτω 'που το ξενοδοχείο Ακταιον, έχοντας το γέρο Χατζηπόρτολο υπεύθυνο. Εκεί μέσα λούζουνται οι κοπέλλες, ακόμα και ντόπιες, γιατί εκεί δεν κινδυνεύουν ούτε να τες δουν, ούτε να μαυρίσουν 'που τον ήλιον και να γίνουν άσχημες. Ακόμα και η Ελένη [σ.σ. σύζυγος Κώστα Κατσελλή] πηγαίνει με τες ξαδέλφες της τα καλοκαίρια για να δροσιστεί. Οι χωραΐτισσες, πιο ανοιχτές, κυκλοφορούν και έξω 'που το τετράγωνο με τες ψαθαρκες και τα αίματα των κοπελιών αναμμένα...».

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ από το βιβλίο της Θεανώς Κυπρή "Η Κερύνεια μέσα από τις μνήμες των Ελλήνων κατοίκων της":
- Χριστόφορος Χριστοφορίδης: «…Εκεί που κτίστηκαν τα Δημοτικά λουτρά... υπήρχε ένας βράχος ψηλός, και από κάτω ήταν γιαλός. Ήταν απέναντι από του Μαραγκού [σ.σ. ξενοδοχείο Ακταίον], ήταν ψηλός και μπορούσες από τον δρόμο να βγεις πάνω και δίπλα του κατασκεύαζαν τα μπάνια, τα πρώτα, με σανίδια. Ήταν ένα δωμάτιο μεγάλο... τα σκέπαζαν από πάνω με ψάθες, για να μην βλέπει ο κόσμος. Η είσοδος ήταν από το νότιο μέρος, με μια μικρή αποβαθρού, εκεί πέρα στου Σεβέρη... Τα κατασκεύαζαν ιδιώτες αυτά. Ένας απ' αυτούς ήτανε κι ο Χατζηπόρτολος κι αυτός διηύθυνε... Αργότερα το Δημαρχείο έκτισε τα Δημοτικά λουτρά εκεί…».
- Σάββας Καπετανόπουλος: «Τα (σ.σ. δημοτικά) λουτρά προηγουμένως ήταν εγκατεστημένα στην ίδια τοποθεσία ως παράπηγμα ξύλινο, το οποίο θυμούμαι ως μικρό παιδί το 1918-1920 ...με πήραν κι εμένα και με κατέβασαν μέσα στη θάλασσα. Ενθυμούμαι τη μυρωδιά της θάλασσας και του ξύλινου πατώματος και την ξύλινη σκαλούδα που σε κατέβαζε μέσα στη θάλασσα. Ήταν διαιρεμένα σε δύο τμήματα, ένα για τις γυναίκες και ένα για τους άντρες. Ενθυμούμαι δε τα ψαθιά που ήταν κρεμασμένα για να κρύβουν τον χώρο... Αυτό ήταν πριν το 1920. Αυτά τα ξύλινα λουτρά [...] έχω την εντύπωση ότι αποσυναρμολογούνταν το φθινόπωρο και στήνονταν κατά τη θερινή περίοδο [...] Αρχάς της δεκαετίας του 1930 ενθυμούμαι την οικοδομή των τελειωτικών νέων κτηρίων των Δημοτικών λουτρών, στην ίδια τοποθεσία πάνω στην πλάκα της παραλίας, πέτρινη πλάκα πάνω σε κολόνες τσιμεντένες τετράγωνες και με το πάτωμα εις το ύψος ακριβώς του μόλου, του δρόμου απέναντι. Υπήρχε ένα είδος γέφυρας τσιμεντένης που εσύνδεεν τον δρόμο κοντά στις χαρουπαποθήκες Σεβέρη, με την είσοδο των λουτρών και το γραφείο στο οποίο επλήρωνναν τα δικαιώματα οι πελάτες. [...] Την καλοκαιρινή περίοδο εζεσταίναμεν νερό της θάλασσας, μόνο κατά τη διάρκεια των καθημερινών, και το χρησιμοποιούσαν άντρες και γυναίκες που είχαν παθήσεις ρευματικές... Τα δε Σάββατα αδειάζαν τον θερμολουτήρα που έβραζε το νερό το θαλάσσιο και διοχέτευε ο επιστάτης νερό γλυκύ για κανονικά μπάνια... Αυτό δε εγίνετο και τη χειμερινή περίοδο. Τα λουτρά έκλειαν, αλλά είχαμεν επιστάτη τα Σάββατα για να λειτουργούν μόνο ως λουτρά καθαριότητος".
- Σωκράτης Νικολάου: αναφερόμενος στον πατέρα του εργολάβο Νικόλα Σάββα Χατζηνικόλα (Τελή Νικολής): "[...] Τζαι τα λουτρά, ο τζύρης μου τα έκτισεν το 1931, μάλλον το 1930".

Ημερομηνία

Φωτ.2: 1911
Φωτ.3: 1928
Φωτ.4: 1930/1939
Φωτ. 15: 1930/1939

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Μνημείο See all items with this value

Άνθρωπος See all items with this value

Ξενοδοχείο See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.342246, 33.317753

Αναγνωριστικό

1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2490
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2491
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2492
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2493
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2494
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2495
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2496
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2497
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2498
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2499
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2500
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2501
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2502
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2503
1018_Ακτή Κίμωνος_000_000_2711