Εκκλησία Παναγίας Χρυσοτριμιθιώτισσα

Τίτλος: Εκκλησία Παναγίας Χρυσοτριμιθιώτισσα
Περιγραφή: Λίγη....Ιστορία; Δεξιά της εισόδου του χωριού, υπήρχε ένα σπήλαιο μέσα στο οποίο βρέθηκε μια εικόνα της Παναγίας. Μπροστά στο στόμιο της σπηλιάς υψωνόταν μια πελώρια τριμιθιά (ή τριμιθκιά -συνήθως θάμνος, μπορεί όμως να είναι και δένδρο, με λεπτά μικρά φύλλα. Με τα κλαδιά της που είναι μακριά και ευλύγιστα έπλεκαν οι παλιότεροι καλάθια). Όταν οι χωρικοί έκτισαν την εκκλησία του χωριού, θέλησαν να μεταφέρουν σ’ αυτήν την εικόνα της Παναγίας. Δεν το κατόρθωσαν, διότι την έπαιρναν το πρωί και την νύχτα γύριζε πίσω στην σπηλιά. Εξαιτίας της τριμιθιάς πήρε τ’ όνομα η Παναγία, Χρυσοτριμιθιώτισσα. Η Χρυσοτριμιθιώτισσα ήταν ξωκλήσι του Τριμιθιού, όχι ο κυρίως ναός. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση η εκκλησία κτίστηκε εκεί, γιατί στο σημείο αυτό βρέθηκε η εικόνα της Παναγίας κάτω από την τριμιθιά.; Η εκκλησία, βρίσκεται στις παρυφές του χωριού Τριμίθι στην επαρχία Κερύνειας, 500 μ. λίγο πριν την είσοδο σ’ αυτό, 1,5 χλμ από τη διασταύρωση του χωριού Άγιος Γεώργιος προς Τριμίθι. Υπήρξε παλαιότερα και για σύντομη σχετικά περίοδο, ναός ομώνυμου μικρού μοναστηριού. Είναι άγνωστο πότε ακριβώς ιδρύθηκε το μοναστήρι και για πόσο χρόνο λειτούργησε. Ούτε ο αρχιμανδρίτης Κυπριανός (1788), ούτε ο προγενέστερός του, κατά τον 18ο αιώνα, Ρώσος μοναχός Βασίλειος Μπάρσκι το αναφέρουν. Περιλαμβάνεται όμως στον κατάλογο των εν ενεργεία μοναστηριών που είχε συντάξει ο Άγγλος ιερωμένος Ιωάννης Χάκκετ (*1) αμέσως μετά την αγγλική κατάληψη της Κύπρου (1878). Προκύπτει συνεπώς ότι το μοναστήρι δεν υφίστατο ή δεν βρισκόταν σε λειτουργία τον 18ο αιώνα αλλά βρισκόταν σε λειτουργία τον 19ο.; (1*) Ιστορία της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου, John Hackett, σε μετάφραση Χαριλάου Ι. Παπαϊωάννου; Μετά την Τούρκικη εισβολή το 1974, κοντά έχουν κτιστεί νέα σπίτια και συνεπώς δεν υπάρχουν ορατά ίχνη άλλων μοναστηριακών κτισμάτων. Δεν φαίνεται να πρόκειται πάντως για το ναό του 16ου αιώνα που είχε δει και αναφέρει ο Καμίλ Ενλάρντ και που αναφέρεται αργότερα από τον Τζώρτζ Τζέφρυ ότι είχε ξανακτιστεί. Μάλλον θα πρόκειται για τον μικρό ναό που βρίσκεται κάπως ψηλότερα, στο κέντρο του χωριού.
Εάν όντως υπήρχε στον χώρο παλαιότερος ναός, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι είχε λειτουργήσει κάποτε μοναστήρι, που είχε διαλυθεί σε άγνωστο χρόνο και είχε αναβιώσει για λίγο αργότερα, τον 19ο αιώνα ή από τα τέλη του 18ου. Σύμφωνα προς καταγραφή στον Κώδικα της Μητρόπολης Κερύνειας, το μοναστήρι κατείχε σχετικά μικρή έκταση γης στην περιοχή του (25 περίπου σκάλες) με 236 ελαιόδεντρα και λίγα άλλα δέντρα. Συνεπώς δεν υπήρξε ούτε μεγάλο ούτε και πλούσιο.; Στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα μπορεί να χρονολογηθεί ο σωζόμενος ναός, ένας σταυροειδής ναός εγγεγραμμένος με τρούλλο και θεωρείται ότι ανήκει στη μεσοβυζαντινή εποχή. Το 1906, που έγιναν διάφορες ανακατασκευές στην εκκλησία, προστέθηκε καμαροσκεπές τμήμα που αποτέλεσε τον κυρίως ναό, ενώ το παλαιότερο τμήμα παρέμεινε ολόκληρο ως Ιερό Βήμα.
Η στέγη έχει πρόσθετα κεραμίδια και με απλό πρόσθετο καμπαναριό στο βορειοδυτικό άκρο. Θεωρείται ότι ο σημερινός ναός αποτελεί ανάπλαση πολύ αρχαιότερου μικρότερου ναού που βρισκόταν στον ίδιο χώρο.; Μετά την κατάληψη του χωριού από τους Τούρκους το 1974, η Χρυσοτριμιθιώτισσα δέχτηκε την μανία των Τούρκων και όλο εκείνο το πάθος τους να εξαφανίσουν οτιδήποτε ορθόδοξο - χριστιανικό. Όπως έγραψε κυπριακό περιοδικό, οι Τούρκοι αφού έγραψαν πάνω στην εικόνα της Παναγίας μια πολύ χυδαία λέξη, την κομμάτιασαν και την έριξαν σε γκρεμό. Επίσης μεγάλος σάλος είχε ξεσπάσει γύρω στον Ιούνιο του 1996 όταν οι Τούρκοι θέλησαν να βγάλουν σε δημοπρασία προς πώληση το ξωκλήσι της Χρυσοτριμιθιώτισσας.; Πίσω από το Ιερό, βρίσκεται ένα μικρό κοιμητήριο. Πρόκειται για το παλιό κοιμητήριο του χωριού, στο οποίοι είναι θαμμένοι πέντε με έξι Τριμιθιώτες. Το νέο κοιμητήριο είναι λίγο πιο δυτικά, περικλεισμένο με μαντρότοιχο...; Γιόρταζε τη Δευτέρα του Πάσχα, οπότε και γινόταν μεγάλο πανηγύρι με πλήθος προσκυνητών απ’ όλη την επαρχία.; "Οι Παναγιές της Κερύνειας", Η μικρά ημών πόλις Κερύνεια, Στέλλας Σπύρου, Κερυνειώτικη Ηχώ, Σεπτ. 2015 (*2); Οι ψαλμοί του εσπερινού ανεβαίνουν μέχρι το Κάρμι και τον Άγιο Ιλαρίωνα. Η εωθινή λειτουργία και το Χριστός Ανέστη ξυπνά τα περιστέρια που φευγαλέα στεφανώνουν την εκκλησία.
Στη λειτουργία και στο πανηγύρι τη Δευτέρα της Λαμπρής, πλήθος Κερυνειωτών περιφέρεται. Συνομιλούν χαρούμενοι για το συναπάντημα συγγενών και φίλων από τα γύρω χωριά, αγοράζουν σισαμόπιττες, σουτζιούκκο και άλλα του πανηγυριού προϊόντα. Τη συνομιλία τους διακόπτει η ακαταμάχητη μυρωδιά του κλέφτικου, που η κνίσσα του, αληθινό ορεκτικό, προκαλεί τους πανηγυριστές.
Οι νέες αγοράζουν από τον γυρολόγο πραματευτή Μπαρρή την προίκα τους, ενώ οι νέοι, οι μητέρες και οι γιαγιάδες χαμογελούν.
Όταν τα κορμιά των ελιών και τα φύλλα τους τυλίγουν οι σκιές, ο κόσμος απομακρύνεται, οι φωνές σβήνουν.
Η Παναγιά στο φως των κεριών, ψιθυρίζει Χριστός Ανέστη συγκινημένη.; (2*) Της Κερύνειας μας... σταχυολογήματα; "Παιδικές αναμνήσεις" - Άγιος Γεώργιος Κερύνειας - Δευτέρα του Πάσχα - Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα (*3); «Ξημέρωσε η πολυπόθητη μέρα. Η Δευτέρα του Πάσχα. Η ξεχωριστή μέρα που φιλοξενούσε το πανηγύρι στην Παναγία τη Χρυσοτριμιθιώτισσα.
Η μάνα και οι θείες από το χάραμα ετοίμασαν τα αναγκαία για την εξόρμηση στη φύση!. Εμείς βοηθούσαμε φυσικά! Λέγοντας τους να τελειώνουν τις ετοιμασίες για να φύγουμε!
Το λεωφορείο περίμενε. Ξεχωριστή μέρα, ιδιαίτερη διαδρομή!
Στον αποθηκευτικό χώρο οι «φουκούδες» και οι σμίλες. Στον εσωτερικό χώρο τα κιβώτια ή καλάθια με τα αναγκαία. Εμείς τα παιδιά στις τελευταίες θέσεις του λεωφορείου. Όπου βρισκόταν το «δικαίωμα» των φωνών και του γέλιου από το γαργάλημα της διαδρομής.
Και το λεωφορείο άφηνε πίσω του τη θάλασσα για το βουνίσιο οροπέδιο όπου βρισκόταν το ξωκλήσι της Παναγίας της Χρυσοτριμιθιώτισσας, έξω από το μικρό χωριό, το Τριμίθι. Ο χώρος σύναξης και διασκέδασης αλλά και έκφρασης ευγνωμοσύνης προς την Παναγιά για το Πάσχα που φτάσαμε, για την υγεία που είχαμε.
Μόλις το λεωφορείο σταματούσε, παραβιάζαμε κάθε κανόνα ευγένειας και σεβασμού προς τους ενήλικες και πεταγόμασταν έξω. Το πανηγύρι μας περίμενε!
Οι γονείς διάλεγαν το δέντρο τους και οι μανάδες έστρωναν στη σκιά του κουβέρτες και τραπεζομάντηλα. Τα «τραπέζια» έτοιμα! Και τα έστρωναν με πιάτα, ποτήρια, φλαούνες, κόκκινα αυγά. Πάσχα ήταν.
Και οι πατεράδες ετοίμαζαν τις «φουκούδες» για να βάλουν τις σούβλες. Δάφνινες είχαν οι μερακλήδες!
Και εμείς; Πηγαίναμε στους γονείς είτε για λεφτά για να αγοράσουμε κάποια λιχουδιά, (λοκουμάδες, σουτζούκο, ξηρούς καρπούς, παστέλι, σισαμόπιτες, ……. καλούδια γαστρονομικής απόλαυσης), είτε για ένα κομμάτι φλαούνα να ξεγελάσουμε την πείνα μας μέχρι την ετοιμασία της σούβλας. Γέλια και φωνές. Παιχνίδια και σκανταλιές.
Η ώρα του γεύματος έφτανε. Οι ενήλικες μαζί με τη σούβλα έπιναν κονιάκ, εμείς νερό! Έτσι και αλλιώς, μεθυσμένοι είμασταν από χαρά! Ένα χρόνο περιμέναμε αυτό το πανηγύρι.
Μέχρι το απόγευμα εξαντλημένοι αράζαμε κάτω από το δέντρο…. και ξανά στο λεωφορείο για επιστροφή στο σπίτι…. Ησυχία στο λεωφορείο… τα παιδικά κορμιά μας εξαντλημένα, η ψυχή μας γεμάτη…
Αναμνήσεις παιδικές. Η ζωή στον παράδεισό μας».; (3*) Άντη Χρυσοστόμου; Ένα κείμενο με τίτλο "Λαμπροδευτέρα στην Παναγία τη Χρυσοτριμιθιώτισσα" μπορείτε να βρείτε και να διαβάσετε στο Περιοδικό Δ¨ηου Κερύνειας, τ. 28, Μάιος 2022. σελ. 21; ΒΙΝΤΕΟ; 1ο) Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα, Τριμίθι, Κερύνειας, Μιχάλης Πηλίδης Ασσιώτης, μετά το 1974; Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα; 2ο) Αποστολή στην Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα, Τριμίθι, Μικρά Κατεχόμενα, Νίκος Λυγερός, 24-01-2015; Αποστολή στην Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα; 3ο) Το τελευταίο πανηγύρι στην εκκλησία Χρυσοτριμιθιώτισας, Δευτέρα μετά το Πάσχα 1974. Το βίντεο δόθηκε από ένα Άγγλο φίλο του Λάκη Μπαρρή.; Το τελευταίο πανηγύρι στην εκκλησία Χρυσοτριμιθιώτισας, 1974; 17η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει δυτικά, μετά το '74.
Η ανατολική πλευρά της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοτριμιθιώτισσας με το μικρό κοιμητήριο πίσω από το Ιερό.
Στη φωτογραφία, ο παπά Χαράλαμπος με την αδελφή του Χρυστάλλα Γιάγκου.
Γράφει η Χρυστάλλα Γιάγκου Παπαδοπούλου:
«Όταν πρωτοπήγαμε στο χωριό μας, με έκδηλη την συγκίνηση, με ανάμειχτα τα συναισθήματα δεν το πιστεύαμε πως είμασταν εκεί!!!!!!!!
Η πρώτη στάση στη Παναγία μας την Χρυσοτριμιθιώτισσα, δίπλα στους τάφους των δικών μας ανθρώπων και χωριανών μας...Με ένα θάρρος ο ιερέας αδελφός μου βάζει το πετραχήλι και αρχίζει να τελεί μνημόσυνο υπέρ των ψυχών των κεκοιμημένων ...Το Πασχαλινό τρισάγιο ήρθε και έδεσε τότες με τον Μαγιάτικο αγέρα και η μνήμη ταξίδεψε στα παιδικά χρόνια ..τότε που η κηδεία στο χωριό, δεν ήταν και το καλύτερο μας…
Ένα χρέος που έπρεπε να κάνει γιατί το είχε κάνει τάμα στον εαυτό του ο Πάτερ Χαράλαμπος».; 31η Φωτ.: Δευτέρα του Πάσχα 1953, στην πανήγυρη της Χρυσοτριμιθθιώτισσας.
Από αριστερά, καθιστή η Είρηνη Φουρουκλά, δίπλα της η Τούλα (Ανατολή) Ηλιάδου-Φουρουκλά, ο σύζυγός της Τάκης Φουρουκλάς, ο Αριστείδης Πακτάουρος με την κόρη του Τασούλα Πακτάουρου και την σύζυγό του Κατερίνα Πακτάουρου και μπροστά τους γερμένη, η Κυριακή Ηλιάδου, μητέρα της Τούλας και συμπεθέρα της οικογ. Πακτάουρων.
Όρθιοι από αριστερά, ο Στέλιος Κυριακίδης, πίσω με το μουστακάκι, ο Νικόλας Αναστασίου "Αμαρτωλός" και δίπλα η σύζυγός του Αναστασία "Στασού", μπροστά της (πιθανώς) ο Μιχάλης Φουρουκλάς. Δίπλα της Στασούς, με το μπουκάλι στο χέρι ο Σπύρος Γιάγκου, η Ελεγκού Τουμάζου "Τσιριγκού" και δίπλα ο σύζυγός της Γιάννης Τουμάζος, γονείς της Στασούς.
Δημιουργός: 1η+2η) google earth pro; 3η) Biodiversity of Cyprus; 4η) Χρυστάλλα Γιάγκου Παπαδοπούλου; 5η) Κώστας Μαγειρούδης; 6η) Χρυστάλλα Γιάγκου Παπαδοπούλου; 7η) Δήμος Κερύνειας; 8η) Από το βιβλίο της Άννας Μαραγκού-Μιχάλης Γεωργιάδης, «Η ΑΠΟΨΗ ΓΗΣ», 2006; Λουκάς Σταύρου; 9η) Γιώργιος Κωνσταντίνου; 10η) Χρυστάλλα Γιάγκου Παπαδοπούλου; 11η) Χρυστάλλα Γιάγκου Παπαδοπούλου; 12η) Πολυγνώση; 13η) Χρήστος Προδρόμου; 14η) Χρυστάλλα Γιάγκου Παπαδοπούλου; 15η) Στιγμιότυπο από βίντεο του Ν. Λυγερού; Αποστολή στην Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα, Τριμίθι, Μικρά Κατεχόμενα; 16η) Χρήστος Προδρόμου; 17η) Χρυστάλλα Γιάγκου Παπαδοπούλου; 18η) Χρυστάλλα Γιάγκου Παπαδοπούλου; 19η) Χρήστος Προδρόμου; 20η) Χρήστος Προδρόμου; 21η) Χρήστος Προδρόμου; 22η) Χρυστάλλα Γιάγκου Παπαδοπούλου; 23η) Χρήστος Προδρόμου; 24η) Χρήστος Προδρόμου; 25η) Χρυστάλλα Γιάγκου Παπαδοπούλου; 26η) Χρήστος Προδρόμου; 27η) Χρήστος Προδρόμου; 28η) Χρήστος Προδρόμου; 29η) Εφημερίδα "Ελευθερία"; 30) Εφημερίδα "Φιλελεύθερος"; 31η) Λουκά Λουκάς
Συνεργάτες: Δήμος Κερύνειας - Φώτος Χρ. Λουκάς; Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς & Ιωάννα Φουρουκλά
Πηγή: Cyprus land; Πολυγνώση; Δήμος Κερύνειας; Ρωμιοσύνη
Ημερομηνία: 2014; 2024; 2016-10-20; 1974/...; 2018; 1974/...; 1974/...; 1974/...; 2016-10-20; 1974/...; 1974/...; 1974/...; 1974/...; 1974/...; 2015-01-24; 1974/...; 1974/...; 1974/...; 2023; 2023; 2023; 1974/...; 2023; 2023; 2023; 2023; 2023; 1931-07-15; 1960-04-21; 1953-04-06
Τύπος: image
Μορφή: jpg
Θέμα: Εκκλησία See all items with this value
Χωρική κάλυψη: 35.3330997, 33.2608893
Τοποθεσία: Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα
Αναγνωριστικό: 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4850; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4851; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4852; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4853; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4854; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4855; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4856; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4857; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4858; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4859; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4860; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4861; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4862; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4863; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4864; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4865; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4866; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4867; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4868; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4869; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4870; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4871; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4872; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4873; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4874; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4875; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4876; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4877; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4878; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4879; 1213_Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα_000_874_4881