Κτήριο της UNFICYP-Πλάτανος

Τίτλος

Κτήριο της UNFICYP-Πλάτανος

Τμήμα Αστυνομίας το 1955-’59

Εναλλακτικός τίτλος

Ιδιοκτησία Τ/κ Ουλβιέ Χανούμ (Ülviye Hanim)

Δημιουργός

1η) Σταύρος Μιχαηλίδης

2η) Άγνωστος

3η) Σταύρος Μιχαηλίδης

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας - Φώτος Χρ. Λουκάς

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς & Ιωάννα Φουρουκλά

Περιγραφή

Ο φακός ατενίζει νότια.

Ένα επιβλητικό ΚΤΗΡΙΟ, ιδιοκτησίας της - μάλλον Κερυνειώτισσας- Τ/κ Ουλβιέ Χανούμ (Ülviye Hanim - Ülviye hanımın gonağı), μητέρας του Γαλίπ και Φουάτ Σαμί (Fuat Sami Bey, του μετέπειτα Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Γεωργίας), βρίσκεται μέσα σε μεγάλο οικόπεδο-περιβόλι, που αποτελείται τουλάχιστον από τρία οικόπεδα-τεμάχια, [Τεμ. 299+300+301], ανάμεσα στις δύο οδούς-λεωφόρους οι οποίες συνδέουν την Κερύνεια με τη Λευκωσία˙ τη λεωφόρο Διγενή Ακρίτα (η παλαιά συνδετήρια οδός) και τη λεωφόρο Ιστίμπεη, δυτικά.
Η Ουλβιέ μετακόμισε στο Ηνωμένο Βασίλειο και το σπίτι το διαχειριζόταν ο Sabri Tahir.

Στον απελευθερωτικό αγώνα 1955-’59, οι Άγγλοι στρατιώτες το χρησιμοποιούν ως τμήμα του ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ Κερύνειας (*), κρατητήριο και χώρο για ανακρίσεις μελών της ΕΟΚΑ. Αργότερα, με τα γεγονότα του 1963, μένουν σ’ αυτό και πάλιν οι Άγγλοι της ειρηνευτικής δύναμης της UNFICYP οι οποίοι στη συνέχεια αντικαθίστανται από τους Καναδούς. Τα τελευταία χρόνια πριν την εισβολή, το ίδιο κτήριο φιλοξενεί το φινλανδικό απόσπασμα.

(*) Ταινία της British Movietone με τίτλο “Girls join Cyprus Police Force“
Διάφορα πλάνα από το εσωτερικό τους κτηρίου όπου λειτουργούσε το Αστυνομικό Τμήμα (18 Nov 1957) που εμφανίζει κοπέλες, κυρίως Τ/κ, που επιθυμούν να ενταχθούν στο Αστυνομικό Σώμα.

Ταινία της British Movietone με τίτλο “Girls join Cyprus Police Force“

Στο κτήριο αυτό, το οποίο αποτελείται από δύο ξεχωριστά σπίτια, φέρεται να μένουν, στο ένα, η οικογένεια του Αστυνόμου ΚΩΣΤΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ και στο άλλο, η οικογένεια της ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ και του ΒΙΚΤΩΡΑ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ, Γραμματέα της Αστυνομίας και αργότερα Πρώτος Γραμματέας του Διοικητηρίου της Κερύνειας, με καταγωγή από τη Λευκωσία. Παιδιά της οικογένειας Ζαχαριάδη είναι ο Λέανδρος Ζαχαριάδης (ο οποίος διετέλεσε και Βουλευτής Λευκωσίας), Φοίβος (μετέπειτα Έπαρχος Λάρνακος), Άρης (μετέπειτα έπαρχος Αμμοχώστου), Απόλλων, Πάγκαλος, Ίκαρος, Ελλάδα, Ήβη και Κώστας (Κώτσιος).
Ο Βίκτωρ Ζαχαριάδης είναι αδελφός του Κώστα, ιδρυτικό μέλος της ΕΡΕΚ.
Το πρώτο σπίτι στο οποίο διέμενε η οικογένεια Ζαχαριάδη ήταν το σπίτι του Χατζητηλέμαχου Θεοχάρη και Σουσάννας, γωνία Αρχαγγέλου Μιχαήλ και Ηρακλέους, στο Παντοπωλείο. Αργότερα, μετακομίζουν στο σπίτι στον πλάτανο και καταλήγουν στην οδό Ελλάδος. Πριν κτιστεί το ξενοδοχείο Bristol στη θέση του προικώου σπιτιού της Πολυξένης Χαραλαμπίδου (όταν παντρεύεται το Γιαννακό Κρανιδιώτη) το οποίο αργότερα κληρονομείται στην κόρη τους Κοραλία, σύζυγο Γιαβρόπουλου, το σπίτι το νοικιάζει και κατοικεί η οικογένεια της Περσεφόνης και του Βίκτωρα Ζαχαριάδη.

Ο Λέανδρος Ζαχαριάδης, σε συνέντευξή του που δημοσιεύεται στο βιβλίο ‘Η Κερύνειας μέσα από τις θύμησες των Ελλήνων κατοίκων της’, θυμάται: «…Είχαμε αλλάξει διάφορα σπίτια. Το πρώτο μας σπίτι ήταν το σπίτι της Σουσαννούς εις το κέντρο της γειτονιάς, κοντά στην αγορά. Όσον εμεγάλωννεν η οικογένεια, άλλασσαν σπίτια. Τα περισσότερα χρόνια τα επεράσαμεν εις την Πάνω Κερύνεια, εις το μεγάλο το σπίτι εκείνο που επήραν μετά τα Ηνωμένα Έθνη. Ήταν το σπίτι της Ουλβιέ Χανούμ, της μάμμας του Γαλίπ και του Φουάτ Σαμί, του μετέπειτα Γενικού Διευθυντού του Υπουργείου Γεωργίας. Εκεί περάσαμε τα περισσότερα χρόνια, γιατί είχε ένα τεράστιο περβόλι μέσα, είχε όλων των ειδών φρούτα και πολύ κοντά ήταν περιοχή όπου ο παπάς μου μας εμάνθανε και κυνηγούσαμε. Είχε δυο, τρία όπλα και ανάλογα με την ηλικία μας τα χρησιμοποιούσαμε. Και απ' εκεί ήταν που πήγαμε τα περισσότερα χρόνια εις τη Σεβέρειο Αστική Σχολή. Πάντοτε επηγαίνναμεν περπατητοί, δεν υπήρχαν μέσα μεταφοράς. Εγώ ήμουν από τους πρώτους που απέκτησα ποδήλατο εις την Κερύνεια. Αργότερα, όταν επήγα στο γυμνάσιο, επήγαμε στο σπίτι που ήταν αργότερα το 'Bristol Hotel', που ήταν της οικογένειας Κρανιδιώτη. Εκεί περάσαμε όλα μας τα χρόνια κατά τη διάρκεια των σπουδών μας εις το Γυμνάσιο της Κερύνειας…Με τον μακαρίτη τον Κώστα [Δημητριάδη] (αδελφός του Δημάρχου της Κερύνειας του Χαρίλαου και του Γρηγορή του Δημητριάδη) τον Αστυνόμο, τα σπίτια μας στην Πάνω Κερύνεια ήταν κολλητά. Το σπίτι της Ουλβιέ Χανούμ ήταν μία κατοικία απ' εδώ και μία απ' εκεί. Εμείς εκαθούμαστε απ' εδώ κι εκείνος απ' εκεί. Κι επειδή δεν είχε ο ίδιος παιδιά, μας αγαπούσε σαν τα παιδιά του…».

Κατά την περίοδο 1940-1942, η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ μεταφέρθηκε προσωρινά στην Κερύνεια, μετακίνηση η οποία συνδέεται με τις συνθήκες του ΒΠΠ, διότι υπήρχαν ανησυχίες για την ασφάλεια στη Λευκωσία ενώ η Κερύνεια θεωρούνταν πιο ασφαλής και ήσυχη περιοχή εκείνη την περίοδο. Μετά το τέλος της επικίνδυνης περιόδου, το σχολείο επέστρεψε στη Λευκωσία και συνέχισε κανονικά τη λειτουργία του. Αυτή η μετακίνηση είναι ένα ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας του σχολείου και δείχνει πώς ακόμη και εκπαιδευτικά ιδρύματα επηρεάστηκαν από τον πόλεμο.

Στο μπροστινό μέρος (βόρειο) και έξω από την περίφραξη υπήρχε ένας τεράστιος ΠΛΑΤΑΝΟΣ, εμβληματικός για την περιοχή, ο οποίος έδωσε το όνομά του στη γειτονιά -η γειτονιά του “πλάτανου” ή το σταυροδρόμι στον “πλάτανο”- καθώς και στην ποδοσφαιρική ομάδα της γειτονιάς.

Μπροστά, στην άκρη του κτηρίου, ανατολικά, υπήρχε ένα μικρό δωμάτιο, το οποίο λειτουργούσε ως ΚΑΦΕΝΕΙΟ-ΚΥΛΙΚΕΙΟ. Ήταν η τελευταία στάση των οδηγών και αυτοκινήτων από την επαρχία Κερύνειας για το ταξίδι τους προς τη Λευκωσία και την ενδοχώρα γενικότερα. Το καφενείο το λειτουργούσε η Κλεοπάτρα (Πατρού) Κυπριανού-Χατζηκώστα (κόρη του Βρυώνη και της Ελένης από τη Δρούσεια και την Πόλη Χρυσοχούς αντίστοιχα). Έχει άλλες δύο αδελφές, τη Μαρή και Ολγού. Έρχεται στην Κερύνεια το 1895 και παντρεύεται τον Κύπρο Χαραλάμπους, από τις Γερακιές. Αποκτούν 11 παιδιά εκ των οποίων τα δύο πρώτα αποθνήσκουν σε βρεφική ηλικία. Εγκαθίστανται στο λιμάνι απέναντι από το σπίτι του Manifold. Διατηρεί καφενείο στο λιμάνι το οποίο αφήνει για να ανοίξει το μικρό καφενείο-κυλικείο στον «Πλάτανο», μέχρι το ’60-‘62 όπου έγινε το δυστύχημα, αφού από κει διέρχονται όσοι ταξιδεύουν από και προς τη Λευκωσία. Γύρω στο ’53, όταν παντρεύεται η κόρη της η Έλλη με το Δημήτρη Τζαβέλα, μετακομίζουν στην οδό Ελλάδας, απέναντι από το Esperides Hotel. Για ένα διάστημα, η Πατρού μένει στην οδό Πραξάνδρου, δίπλα (δυτικά) από το Δημοτικό σχολείο ώσπου συγκατοικεί με την κόρη της Μαρούλα, στην οδό Namik Kemal.

Ο Σταύρος Μιχαηλίδη, το πατρικό σπίτι του οποίου βρίσκεται απέναντι, βόρεια, θυμάται: «…στην άκρη του κτηρίου, ανατολικά, υπήρχε ένα μικρό και χαμηλό σε ύψος δωμάτιο 2Χ2, αφού για να μπεις έπρεπε να σκύψεις. Στο διάστημα που έζησα εκεί (1960-1974) το είδα να λειτουργεί μια φορά και νομίζω, γύρω στο ’62 έκλεισε».

ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ
Η Δέσποινα Γεωργίου, σύζυγος του παπουτσή Χρίστου Γεωργίου, σε συνέντευξη της που δημοσιεύεται στο βιβλίο «Κερύνεια στις μνήμες των εκτοπισμένων Ελλήνων κατοίκων της», του Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας, αφηγείται:
«Το σπίτιν μας ήταν στην Πάνω Τζερύνειαν, πιο τζει πόν' ο ευκάλυπτος, που ήταν το καφενούδιν της Πατρούς, που ήταν ο δρόμος ο πρώτος, ο παλιός, που επήαιννεν Λευκωσίαν. Μετά εγίνην ο δρόμος ο άλλος, που ήταν το convoy. Τζι επηαίνναμεν εις το καφενείον της Πατρούς, είσιεν ωραίαν δροσιάν τζειαμαί τξι ήταν τξι ο ευκάλυπτος, τζι επηαίνναμεν τζι εκαθούμαστιν τζι έπαιρνα τζιαι τα μωρά μου. Ήταν η Πατρού η Κυπριανού που είσεν τζείνον το καφενούδιν. Είσιεν τζαι μιαν κόρην εγκλωβισμένην, την Μαρούλλαν…».

Μίαν ιστορία έχει να αφηγηθεί ο Ερρίκος Λ. Νεοφύτου: «Μεταξύ 1955-‘59μ οι Άγγλοι το χρησιμοποιούσαν για ανακρίσεις και προσωρινή κράτηση. Δεν θυμάμαι ακριβώς τη χρονολογία αλλά ήταν χειμώνας του 1956 ή 1957 με είχαν συλλάβει για κάποιο λόγο που δεν θυμάμαι. Οι ανακριτές μου ήταν ο Sgt Jordan και ένας τουρκοκύπριος από το Καζάφανι, μου διαφεύγει το όνομά του τώρα, που έκανε τον διερμηνέα. Τα αγγλικά μου ήταν από τότε αρκετά καλά αλλά δεν το ομολόγησα κι έτσι μου δινόταν η ευκαιρία να σκεφτώ και μετά να απαντήσω στη ερώτηση. Προς τιμή του τουρκοκύπριου αστυνομικού/διερμηνέα η διερμηνεία του ήταν καλή. Δυο-τρεις μέρες μετά την ανάκριση αφού δεν βρήκαν κάτι εναντίον μου αποφάσισαν να με ελευθερώσουν. Ήταν βράδυ, κακοκαιρία και πολύ βροχή με αστραπές και βροντές. Ο Sgt Jordan πριν στην έξοδο από το κτίριο μου είπε: "God is angry with you because you are not saying the truth" (ο Θεός θύμωσε μαζί σου γιατί δεν λες την αλήθεια) η απάντηση μου: "ο Θεός είναι θυμωμένος μαζί σας γιατί προσπαθείτε να με κάνετε να πω ψέματα". Τότε με την οικογένειά μου κατοικούσαμε στη οδό Μαραθώνος αριθμός 3 και ο Sgt Jordan σε πάροδο της οδού Στασίνου, απέναντι από το σπίτι του αστυνομικού Σίμου Κωστάμπεη. Μια μέρα το 1959 μετά τη λήξη του αγώνα της ΕΟΚΑ πήγαινα πεζός στην οδό Στασίνου προς την Κάτω Κερύνεια. Ο Sgt Jordan πήγαινε με αυτοκίνητο προς την ίδια κατεύθυνση με είδε και σταμάτησε και με ρώτησε "Do you want a lift", μπήκα στο αυτοκίνητο και καθ' οδόν προς την Κάτω Κερύνεια πιάσαμε την κουβέντα. Όταν σταμάτησε για να βγω από αυτοκίνητο μου είπε " Your English is very good", η απάντησή μου "Yes my English have been good for a long time". Χαμογέλασε κι έφυγε!».

Ο Πέτρος Χατζηχριστοδούλου συμπληρώνει: «Όταν το είχαν σταθμό Σπέσιαλ Μπραντς οι Εγγλέζοι και στρατόπεδο, για προστασία έβαζαν εκεί μέσα προδότες, συνεργάτες και ρουφιάνους τους, που ήταν γνωστοί, ξεδιάντροπα αποκαλύπτονταν, κυκλοφορούσαν χωρίς κουκούλα. Τους είχαν δωμάτια/θαλάμους και έμεναν μόνιμα. Έτσι γλύτωσαν την δίκαιη εκτέλεση από την ΕΟΚΑ Κερύνειας οι διαβόητοι σπιούνοι-καταδότες, αδελφοί Καραφωθκιά. Τους είχαν υπό προστασία οι Εγγλέζοι και τους φυγάδευσαν στην Αγγλία. Μόνο που ένας από τους τρεις, ο μικρότερος, την πάτησε. Επέστρεψε στην Κύπρο λίγο μετά την ίδρυση του κράτους, νομίζοντας ότι είχαν ξεχάσει τις βρωμιές τους. Τον βρήκαν και τον σκότωσαν, με φρικτό τρόπο είναι η αλήθεια, τέως ΕOKAτζήδες. Το σύνθημα που ως μικρά παιδιά τους φωνάζαμε όταν περνούσαν από τα σοκάκια μας, "Καραφωθκιά, Καραφωθκιά, που να σε κρούσει η φωθκιά", έγινε πράξη κυριολεκτικώς».

Ο πλάτανος και το κτήριο μαζί και το καφενεδάκι της Πατρούς όριζαν ουσιαστικά το Νότιο σύνορο της πόλης. Από τον Πλάτανο ξεκινούσαν άλλοι δύο δρόμοι. Ένας ανατολικά προς Θέρμια (οδός Παπαρρηγοπούλου) και ένας δυτικά προς τις αποθήκες χαρουπιών και το Δημητριάδειο Στάδιο (λεωφ. Θησέως).

1η+2η Φωτ.: Το κτήριο στο οποίο στεγαζόταν το απόσπασμα της UNFICYP, στη θέση "Πλάτανος", ανάμεσα στη λεωφ. Ιστίμπεη και Διγενή Ακρίτα.

3η Φωτ.: Ο φακός, μετά το 1974, επί της λεωφ. Ελευθερίου Βενιζέλου ατενίζει νότια.
Στο βάθος το κτήριο της Διοίκησης της UNFICYP και στη γωνία αριστερά, ο περίφημος πλάτανος της Πάνω Κερύνειας.
Αριστερά, η "χωράφα" του Φιερού, στο νότιο όριο της λεωφ. Ελ. Βενιζέλου.
Στο νότιο όριό της είναι το ισόγειο σπίτι της οικογένειας του Γιώργου Μιχαηλίδη με τα περίφημα χάμπουργκερ και τα μίλκσεικ.

Πηγή

Ανδρέας Τζαβέλλας

Άδωνις Κωνσταντινίδης

Ανδρέας Τζαβέλλας

Ημερομηνία

2104

1974/...

1974/1990

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Οικία/Διαμέρισμα See all items with this value

Συσχέτιση

Κτήριο της UNFICYP-Πλάτανος

Κτήριο της UNFICYP-Πλάτανος

Χωρική κάλυψη

35.331851, 33.319933

Τοποθεσία

Λεωφ. Διγενή Ακρίτα

Αναγνωριστικό

1051_Διγενή Ακρίτα_000_3000_4856

1051_Διγενή Ακρίτα_000_3000_4856

1051_Διγενή Ακρίτα_000_3000_4857