Εργοστάσιο μαρμελάδας "St Hilarion"

Τίτλος

Εργοστάσιο μαρμελάδας "St Hilarion"

Πλυντήριο-στεγνοκαθαριστήριο "Αλφειός"

Δημιουργός

1η) Goksel Kemal

2η) Jan Sassaman

3η) Jan Sassaman

4η) Goksel Kemal

5η) Ανδρέας Τζαβέλλας

6η) Ίδρυμα Κώστα και Ρίτας Σεβέρη

7η) Ίδρυμα Κώστα και Ρίτας Σεβέρη

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας - Φώτος Χρ. Λουκάς

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς & Ιωάννα Φουρουκλά

Περιγραφή

Εργοστάσιο μαρμελάδας "St Hilarion"-Πλυτήριο "Αλφειός"

Στην ανατολική πλευρά, απέναντι από το γήπεδο του Τούρκικου Σχολείου, βρίσκεται ένα κτήριο, [Τεμ. 381], το εργοστάσιο που φτιάχνει μαρμελάδες και γλυκά της CTC, το οποίο φέρεται να το έχει κτίσει και λειτουργεί ένας άγγλος επιχειρηματίας, ο Faulkner. Σύμφωνα με άλλη μαρτυρία, το εργοστάσιο κτίζει η οικογένεια των Αρτέμηδων, το 1931. Είναι οι ίδιοι που αντιπροσωπεύουν τα αυτοκίνητα Austin.
Παράγουν μαρμελάδα μόσφιλου, χρυσόμηλου, πουρνέλλας και σύκου. Όλα αυτά αφθονούν στην περιοχή. Η εταιρεία έχει δική της παραγωγή σύκων ( ποικιλία πιτσιλλίσιμα ), σε μια μεγάλη έκταση την οποίαν αγοράζει και που αρχίζει από το εργοστάσιο και φτάνει ως τον δρόμο που οδηγεί στη Θέρμια, περίπου 30 μ. μετά το καφενεδάκι της Πατρούς, στον πλάτανο.
Κατά τη διάρκεια του ΒΠΠ, εργάστηκαν πάρα πολλές νεαρές Κερυνειώτισσες στο εργοστάσιο, όταν είχαν κλείσει όλες σχεδόν οι δουλειές.

Όταν το εργοστάσιο κλείνει, πιθανώς αρχές δεκαετίας '70, το αγοράζει ο Κατσελλής και μετατρέπεται σε καθαριστήριο -πλυντήριο “Αλφειός”, κυρίως για τα ξενοδοχεία. Το διευθύνει μία από τις αδελφές του.

ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ

Η Στέλλα Σπύρου, στο βιβλίο της “Κερύνεια επί πτερύγων αγγέλου “ αναφέρεται στο εν λόγω εργοστάσιο: «Στην περιοχή Καλιφόρνια στην Πάνω Κερύνεια βρίσκεται το εργοστάσιο των γλυκών. Είναι το συσκευαστήριο C.T.C., Cyprus Trade Corporation. Συσκευάζει μαρμελάδες, μόσφιλο, χρυσόμηλο και άλλα φρούτα κερυνειώτικης παραγωγής. Πωλούνται σε μικρά πήλινα αλειφτά βάζα της Λαπήθου και άλλων περιοχών. Το εργοστάσιο δέχεται και παραγγελίες τον καιρό τη Αποικιοκρατίας. Στα βάζα τότε η ετικέτα γράφει “Marmelade, Specially Manufactured for the Goverment of Cyprus, Kyrenia Cyprus “καθώς και το όνομα της μαρμελάδας που περιέχει. Η γιαγιά λαλεί, πως η ετικέτα γράφει και το όνομα "St. Hilarion". Αργότερα το διευθύνει ο Σόλων Χατζηδημητρίου (*1), εργάζονται εκεί άντρες και γυναίκες της Κερύνειας και των γύρω περιοχών. Όταν δεν λειτουργεί πια, ο Στέλιος Κατσελλής το μετατρέπει σε πλυντήριο ρούχων του Dome. Τον περίβολο του πετρόκτιστου εργοστασίου στολίζουν ροδόδεντρα».

(1*) Ο σύζυγός της Έμιλυ από την Αυστρία και πατέρας της Ρένα. Είναι υπεύθυνος και της αντιπροσωπείας αυτοκινήτων στην οδό Κατσελλή, της "Cyprus Trade Corporation". Εργάζεται και στην Ελληνική Μεταλλευτική Εταιρεία.

Και η Ρήνα Κατσελλή, στο βιβλίο της “Σάβας Χρίστης ο αλλιώτικος-Η ζωή και το έργο του”, αναφέρεται στο εργοστάσιο και το ιδρυτή του: Πολλές ανταποκρίσεις του αναφέρονται στην αγγλική παροικία της Κερύνειας. Αρχές της δεκαετίας του 1930 σημειώνεται αξιόλογη κάθοδος Άγγλων, τόσο στην πόλη, όσο και στα περίχωρά της, που απασχολούν αρκετούς ντόπιους, δίνοντας ψωμί σε αρκετές φτωχές οικογένειες. Το σημαντικό είναι πως οι Άγγλοι που έρχονται στην Κερύνεια αυτή την εποχή αγοράζουν γη, χτίζουν σπίτια ή ανασκευάζουν παλιά και μένουν μόνιμα. Μερικοί από αυτούς μάλιστα δεν είναι συνταξιούχοι που θέλουν να περάσουν ήσυχα τα τελευταία τους χρόνια, αλλά άνθρωποι σε παραγωγικές ηλικίες που αρχίζουν επιχειρήσεις. Τέτοιοι είναι ο Philip Newman, που έχει φάρμα αγελάδων δυτικά της Κερύνειας, είναι λόγιος και ασχολείται με την ιστορία του τόπου, ο Cambell, που στήνει φάρμα πουλερικών στο Μπογάζι, ο Faulkner, που χτίζει και λειτουργεί εργοστάσιο μαρμελάδων, ο αρχιτέκτονας W. Τ. Caroe, που σχεδιάζει το ξενοδοχείο Ντόουμ με θόλους, όπως της εκκλησίας του Αντιφωνητή, ο Allan, που χτίζει και λειτουργεί την ιδιωτική λέσχη Country Club, όπου συχνάζουν όλοι οι Άγγλοι. Κοντά σε αυτούς είναι ο υποστράτηγος Manifold, που αγοράζει το σπίτι της οικογένειας Σιακαλλή, και πολλοί άλλοι».

Η Δέσποινα Γεωργίου, σύζυγος του παπουτσή Χρίστου Γεωργίου, σε συνέντευξη της που δημοσιεύεται στο βιβλίο «Κερύνεια στις μνήμες των εκτοπισμένων Ελλήνων κατοίκων της», του Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας, αφηγείται:
«Πιο πάνω, πόνι η Καλιφόρνια, είσιεν το εργοστάσιον που εκάμναν τα γλυκά. Κατ' ακρίβειαν, που το έφτασα εγώ, εκάμναν μαρμελλάδες, μόσφιλον. Εφέρναν τα, εχογλούσαν τα τζι εκάμναν τα μαρμελλάδες τζι επακκετταρίσκαν τα. Εδούλεψα τζι εγώ μες τζείνον το εργοστάσιον. Άλλα γλυκά εγώ 'εν έφτασα. Είσιεν άντρες, γυναίκες που εδουλεύκαν τζει μέσα, καμιάν εικοσαρκάν, ίσως τζαι παραπάνω. Εμάχουνταν ο καθένας μιαν δουλειάν. Επλυννίσκαν τα μόσφιλα, εκάμναν τα, είσιεν γυναίκες που επακκετταρίσκαν. Μετά εκαταργήθηκεν το εργοστάσιον τζείνον τζι έπιασέν το ο Κατσελλής τζι έκαμέν το πλυντήριον. 'Που το ξενοδοχείον του επαίρναν τα ρούχα τζι επλυννίσκαν τα».

Ο Σωκράτης Νικολάου, σε συνέντευξη του που δημοσιεύεται στο βιβλίο «Κερύνεια στις μνήμες των εκτοπισμένων Ελλήνων κατοίκων της», του Λαογραφικού Ομίλου Κερύνειας, αφηγείται: «Το εργοστάσιον των γλυκών εκτίστηκεν το 1931 'που τους Αρτέμηδες. Οι Αρτέμηδες εν' τούτοι πο' 'φέρναν τα 'Ωστιν' τ' αυτοκίνητα. Τζι εγοράσαν τζει πάνω τζι εκτίσαν το το 1931. Εκάμναν το μόσφιλον πρώτα, πρώτα, εκάμναν τζαι γλυκόν του χρυσομήλου, της πουρνέλλας. Τζείνον ούλλον το κτήμαν πο' 'γόρασεν τζι ύστε ρα επούλησέν το τζι έκαμεν οικόπεδα, έν' χρυσομηλιές που είσιεν μέσα. Εδουλεύκαν μέσα τουλάχιστον καμιάν εικοσαρκάν αθθρώποι, κυρίως γεναίτζες».

1η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει βόρεια, 1951.
To εργοστάσιο μαρμελάδων και γλυκών της CTC και αργότερα πλυντήριο-στεγνοκαθαριστήριο "Αλφειός".

2η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει ανατολικά γύρω στο 1959-'60.
Το εργοστάσιο μαρμελάδας στον παλιό δρόμο προς τη Λευκωσία, απέναντι-ανατολικά από το γήπεδο του Τούρκικου Γυμνασίου. Μπροστά στο γήπεδο, διεξάγεται ένας αγώνας πόλο με γαϊδούρια, στον οποίο οι Αμερικανοί αντιμετωπίζουν τους Βρετανούς. Νομίζω ότι αυτή τη φορά οι Βρετανοί νίκησαν τους Αμερικανούς, αλλά κανείς δεν ήξερε να ιππεύει γαϊδούρι! Είναι όμως μια ωραία φωτογραφία του εργοστασίου μαρμελάδας.

3η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει νότια, 1959-'60.
Το εργοστάσιο μαρμελάδας, η νότιά του πλευρά, στον παλιό δρόμο προς τη Λευκωσία, απέναντι-ανατολικά από το γήπεδο του Τούρκικου Γυμνασίου. Μπροστά στο γήπεδο, διεξάγεται ένας αγώνας πόλο με γαϊδούρια, στον οποίο οι Αμερικανοί αντιμετωπίζουν τους Βρετανούς. Νομίζω ότι αυτή τη φορά οι Βρετανοί νίκησαν τους Αμερικανούς, αλλά κανείς δεν ήξερε να ιππεύει γαϊδούρι! Είναι όμως μια ωραία φωτογραφία του εργοστασίου μαρμελάδας.

4η Φωτ.: Το παλιό εργοστάσιο μαρμελάδας στο βάθος, το 1970.
Μαθητές του Τ/κ δημοτικού, στο γήπεδο ποδοσφαίρου του Τ/κ γυμνασίου.
Στην 3η σειρά δεξιά με λευκή μπαντάνα, διακρίνται (μόνο το πρόσωπό του ανάμεσα σε δύο μαθήτριες, τη Havva & Hulya, ο Goksel Kemal και στα αριστερά του είναι ο Omer Hasan (Nalbant). Το τελευταίο παιδί δεξιά είναι ο Ertan, γιος του φούρναρη Huseyin.
Πίσω, με τα μαύρα μαλλιά, είναι ο Ayhan Kurtarıcıeller
. Στην πρώτη σειρά είναι τα κορίτσια, από αριστερά είναι η Ayşe, η Nazan Hurdeniz, η Havva, η Hülya και η Seyhan.
Όταν τραβήχτηκε η φωτογραφία, το κτίριο πίσω δεν ήταν εργοστάσιο μαρμελάδας, αλλά πλυντήριο.

5η Φωτ.: Η Έλλη Κυπριανού Τζαβέλα, αριστερά, η Μαρούλα Κυπριανού, δίπλα και Έλλη Αθανασίου (θεία της Κούλας Αθανασίου), στο εργοστάσιο μαρμελάδων κρατούν τα βάζα στα οποία αποθηκεύονταν οι μαρμελάδες.

6η Φωτ.: CTC: Saint Hilarion - Cyprus Trading Corporation Ltd, Κερύνεια - Κύπρος.
Επιγραφή στο αυτοκόλλητο: "Άγιος Ιλαρίωνας" - Μαρμελάδα Δαμάσκηνου Ειδική παραγωγή για την Κυπριακή Κυβέρνηση.
Cyprus Trading Corporation, Ltd, Κερύνεια.
Καθαρό βάρος 6 λίβρες.

7η Φωτ.: Μικρό πήλινο βάζο, με το άνω τρίτο του να είναι εφυαλωμένο σε σκούρο πράσινο. Αυτοκόλλητο από χαρτί στο μπροστινό μέρος, σε κίτρινο, λευκό, μαύρο και χρυσό χρώμα.
Επιγραφή στο αυτοκόλλητο: "Saint Hilarion" Marmelade"
Ειδική παραγωγή για την την Κυπριακή Κυβέρνηση.
Cyprus Trading Corporation, Ltd, Κερύνεια.
4 λίβρες καθαρού βάρους.

Ημερομηνία

1951

1959/1960

1959/1960

1970

1942/1945

.../1974

.../1974

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Κατάστημα / Εργαστήρι See all items with this value

Κατάστημα / Εργαστήρι See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.329099, 33.321898

Τοποθεσία

Λεωφ. Διγενή Ακρίτα

Αναγνωριστικό

1051_Διγενή Ακρίτα_000_381_4862

1051_Διγενή Ακρίτα_000_381_4863

1051_Διγενή Ακρίτα_000_381_4864

1051_Διγενή Ακρίτα_000_381_4865

1051_Διγενή Ακρίτα_000_381_4866

1051_Διγενή Ακρίτα_000_381_4867