Φάρμα κοτόπουλων Πέλλαπαϊς

Τίτλος

Φάρμα κοτόπουλων Πέλλαπαϊς

Εναλλακτικός τίτλος

Bellapais chicken farm

Περιγραφή

Α. ΓΕΝΙΚΑ
Σε ένα δημοσίευμα στον ξενόγλωσσο Κυπριακό Τύπο της εποχής, τον Απρίλιο 1958, με τίτλο: «MORE CHICKENS FOR YOUR TABLE», περιγράφεται ιστορικά η δημιουργία της φάρμας, οι εγκαταστάσεις της, η λειτουργία και οι παροχές.

«Οι χιλιάδες ιδρωμένοι Λευκωσιάτες που ταξιδεύουν σε μεγάλες ουρές αυτοκινήτων κάτω από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο προς τη δροσιά της θάλασσας της Κερύνειας, αναπόφευκτα παρατηρούν τα μακριά πτηνοτροφεία της Φάρμας Bellapais, που βρίσκονται ανάμεσα σε χαρουπιές και διάσπαρτα πεύκα, σε μια πλαγιά με θέα τους ελαιώνες και τα βαθιά γαλάζια νερά στο βάθος. Από εδώ, σε καθαρή μέρα, φαίνονται ακόμη και τα χιονισμένα βουνά της Τουρκίας, αχνά στον ορίζοντα, σχεδόν αιθέρια πίσω από τα λεπτά σύννεφα.
Τρία χρόνια πριν, το σημείο αυτό ήταν ακαλλιέργητο και ο περιστασιακός περιπατητής απολάμβανε την ήρεμη σιωπή του ή άκουγε το κελάηδημα των σπουργιτιών στις πανάρχαιες χαρουπιές. Τότε ήταν που ο ιδιοκτήτης της γης, ο κ. P. O. G. Wakeham, αποφάσισε να εφαρμόσει ένα φιλόδοξο σχέδιο για μια σύγχρονη πτηνοτροφική μονάδα. Δημιουργήθηκε μια εταιρεία με εκείνον ως κύριο μέτοχο και πρόεδρο, και σύντομα χτίστηκαν τα πρώτα πτηνοτροφεία και εγκαταστάθηκε ο απαραίτητος εξοπλισμός, είτε εισαγόμενος είτε τοπικής κατασκευής. Λίγο αργότερα, η πρώτη παρτίδα νεοσσών ξεκίνησε τη ζωή της στο ευχάριστο περιβάλλον της φάρμας, η οποία άρχισε να λειτουργεί ως κέντρο παραγωγής αυγών. Σύντομα όμως η παραγωγή αυγών έγινε δευτερεύουσα, καθώς η συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για κοτόπουλο οδήγησε τη διοίκηση να στραφεί στην παραγωγή κρεατοπαραγωγών πουλερικών.

Σήμερα, περίπου 80–90 χιλιάδες κοτόπουλα όλων των ηλικιών στεγάζονται στη φάρμα και γεμίζουν τον αέρα με τις χαρούμενες φωνές τους. Όλα αυτά τα πουλιά εισάγονται ως νεοσσοί μιας ημέρας, αλλά η φάρμα έχει ήδη εφαρμόσει σχέδια για δικό της εκκολαπτήριο, που θα λειτουργεί από συνδεδεμένη εταιρεία και θα καλύπτει τις ανάγκες της σε νεοσσούς.
Εντατικές μέθοδοι και σύγχρονες τεχνικές χρησιμοποιούνται για την εκτροφή των πουλιών από τη στιγμή που φτάνουν στη φάρμα ως νεοσσοί μέχρι τη στιγμή που φεύγουν συσκευασμένα σε πολυαιθυλένιο, έτοιμα για την κατσαρόλα του καταναλωτή.

Για πιο αποτελεσματική λειτουργία, η φάρμα χωρίζεται σε πέντε τμήματα:
Εκκολαπτήρια – Πάχυνση – Ωοπαραγωγή – Επεξεργασία – Παρασκευή Ζωοτροφών.
Το τμήμα των εκκολαπτηρίων, με κεντρικά θερμαινόμενους θαλάμους, φιλοξενεί τους νεοσσούς από τη γέννησή τους μέχρι να φτάσουν σε μέγεθος κατάλληλο για μεταφορά στην πάχυνση ή στην ωοπαραγωγή. Επειδή όμως η φάρμα Bellapais ενδιαφέρεται κυρίως για παραγωγή κρεατοπαραγωγών πουλερικών, η πλειονότητα των πουλιών μεταφέρεται στα κλουβιά πάχυνσης. Μια μικρή μονάδα ωοπαραγωγής, με ειδικά κλουβιά από την Αγγλία, λειτουργεί ακόμη, αλλά τα αυγά αποτελούν μικρό μέρος της συνολικής παραγωγής.
Στα εκκολαπτήρια τα κοτόπουλα περνούν τη μισή ζωή τους. Στα κλουβιά πάχυνσης -κατασκευασμένα στο Ισραήλ με βάση αμερικανικό (καλιφορνέζικο) πρότυπο- μένουν μερικές εβδομάδες ακόμη, κατά τις οποίες εκτρέφονται εντατικά και στη συνέχεια στέλνονται για σφαγή.
Σε ξεχωριστό κτίριο τα πουλιά σφάζονται, μαδιούνται, καθαρίζονται, συσκευάζονται και ψύχονται, ώστε να είναι έτοιμα για την αγορά. Η πώληση των επεξεργασμένων πουλερικών γίνεται από συνδεδεμένη εταιρεία, την Bellapais Suppliers, που είναι οι επίσημοι διανομείς της παραγωγής της φάρμας.

Ένα άλλο σημαντικό τμήμα είναι το Τμήμα Παρασκευής Ζωοτροφών, όπου εκπαιδευμένοι εργάτες ετοιμάζουν τις τροφές σύμφωνα με τις ανάγκες των πουλιών. Τα ποσοστά των συστατικών υπολογίζονται προσεκτικά και προσαρμόζονται συνεχώς.
Στην καινούργια αποθήκη τους, που ολοκληρώθηκε πριν από έναν μήνα, η εταιρεία διατηρεί αποθέματα ζωοτροφών για έξι μήνες.

Εξήντα έως εβδομήντα εργάτες και εργάτριες από γειτονικά χωριά εργάζονται στη φάρμα. Μεταφέρονται καθημερινά από και προς τα σπίτια τους με τα οχήματα της εταιρείας. Φροντίζονται καλά και εργάζονται οργανωμένα· εκτός από καλό μισθό, απολαμβάνουν άδειες, αναρρωτικές και άλλα ωφελήματα.
Ο επισκέπτης της φάρμας δεν μπορεί να μην παρατηρήσει τα αυστηρά μέτρα υγιεινής που τηρούνται σε όλα τα τμήματα. Η υγεία των πουλιών παρακολουθείται συνεχώς σε συνεργασία με το Κτηνιατρικό Τμήμα.
Σε μια συνηθισμένη μέρα, περίπου 1.200 κοτόπουλα, όμορφα συσκευασμένα σε πολυαιθυλένιο, φεύγουν από τη φάρμα για τα κέντρα διανομής της Bellapais Suppliers σε όλο το νησί.

Ο απώτερος στόχος της φάρμας είναι να κάνει τα προϊόντα της προσιτά σε κάθε πορτοφόλι στο νησί. Για τον σκοπό αυτό εισάγει τις πιο σύγχρονες μεθόδους και εξοπλισμό. Σε αυτόν τον τομέα είναι πρωτοπόροι στην Κύπρο, και η επιτυχία τους αντιγράφεται ήδη από άλλες τοπικές πτηνοτροφικές επιχειρήσεις».

Β. ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ

Σε απόσταση 2.800 μ. σε ευθεία γραμμή από το κέντρο του Πέλλα Παϊς, προς ανατολάς στο Μπογάζι-Τζύκλο, βρίσκεται η φάρμα κοτόπουλων, γνωστή ως Bellapais chicken farm.
Ο δρόμος από το Πέλλαπαϊς, διέρχεται από την περιοχή Άγιος Γεώργιος, όπου και το ομώνυμο ξωκκλήσι, προχωράει στην περιοχή Ζαντέλια και από κει στην περιοχή Βρούτσος αφήνοντας στα βόρεια την έπαυλη της Lady’s Daphne Barnes, το ξωκλήσι του Αγίου Μάμα στα ανατολικά και το εξοχικό κέντρο του Πελλαπαϊσιώτη Κύπρου Γερμανού, καταλήγει στη φάρμα, κάτω-ανατολικά του Τζύκλου, στην περιοχή Κουτανάς.
Από τη φάρμα, ο δρόμος συνεχίζει δυτικά, παράλληλα με τον κεντρικό δρόμο Λευκωσίας-Κερύνειας, για να τον συναντήσει μετά από 2.500 χλμ. περίπου.
Αν και λεγόταν "Bellapais Farm", η κύρια τοποθεσία της δεν ήταν μέσα στο χωριό Πέλλαπαϊς, αλλά στις πλαγιές πάνω από τον κύριο δρόμο Κερύνειας-Λευκωσίας (κοντά στο πέρασμα του Μπογαζίου), και ήταν ορατή στους ταξιδιώτες.
Η έκταση που καταλαμβάνει η φάρμα είναι αρκετά μεγάλη (γύρω στα 40.000 τ.μ. ή 30 σκάλες), η οποία αποτελείται από αρκετά τεμάχια.

Γ. ΠΡΩΤΕΡΓΑΤΕΣ-ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Ο Ιδιοκτήτης & Οραματιστής - ο Επιστημονικός Εγκέφαλος - η Διευθυντική Δύναμη & Καινοτόμος

1. Ο Peter O. G. Wakeham ήταν ανώτερος Βρετανός αξιωματούχος στην αποικιακή κυβέρνηση της Κύπρου (υπηρέτησε ως Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας).
• Ο Ρόλος του: Ήταν ο ιδιοκτήτης της γης και ο άνθρωπος που είχε το αρχικό όραμα. Ίδρυσε την εταιρεία Bellapais Farm Ltd, κατέχοντας τη θέση του Προέδρου και του κύριου μετόχου.
• Η Συμβολή του: Παρείχε το απαραίτητο κεφάλαιο, τη γη και τη νομική υπόσταση στην επιχείρηση. Χωρίς τη δική του παρέμβαση το 1954-1955, η περιοχή θα παρέμενε ένας ανεκμετάλλευτος ελαιώνας.
Παρατήρηση: Ο P. O. G. Wakeham φέρεται να έχει αγοράσει το πατρικό σπίτι της Άννας Μιχαηλίδου Ποέρου [Τεμ. 66], στην οδό Θεοδώρας, ΒΑ της εκκλησίας Παναγίας Χρυσοπολίτισσας.

2.: Ο Dr. Rudolph Goldstein δεν ήταν απλώς ένας επιχειρηματίας, αλλά ένας κορυφαίος ειδικός στην πτηνοτροφία.
• Ο Ρόλος του: Ήρθε στην Κύπρο το 1957 ως τεχνικός σύμβουλος και διευθυντής. Η εμπειρία του από το Ισραήλ (όπου εκπαίδευσε ολόκληρο τον κλάδο για το Υπουργείο Γεωργίας) ήταν το ‘κλειδί’ για τη μετατροπή της φάρμας σε μια υπερσύγχρονη μονάδα.
• Η Συμβολή του: Εισήγαγε επιστημονικές μεθόδους εκτροφής, εμβολιασμούς (νόσος Newcastle) και εξειδικευμένα σιτηρέσια που έκαναν τη φάρμα να ξεχωρίζει από τους παραδοσιακούς πτηνοτρόφους της εποχής.

3.: Η Shulamit Goldstein ήταν η «ψυχή» της λειτουργίας των Bellapais Hatcheries (Εκκολαπτηρίων).
• Ο Ρόλος της: Ενώ ο σύζυγός της εστίαζε στην επιστήμη, εκείνη διοικούσε την επιχείρηση. Κατάφερε να εκτοξεύσει τις εξαγωγές, καθιστώντας τη φάρμα τη μεγαλύτερη στη Μέση Ανατολή.
• Η Καινοτομία του Fiberglass: Η απόφασή της να σπουδάσει την τεχνολογία του υαλοβάμβακα (fiberglass) το 1959 ήταν επαναστατική. Κατασκεύασε τις οροφές των πτηνοτροφείων από αυτό το υλικό, το οποίο παρείχε καλύτερη μόνωση και υγιεινή από τον αμίαντο, βελτιώνοντας τα ποσοστά επιβίωσης των νεοσσών.

4. Συμπέρασμα:
Ήταν μια ιδανική σύμπραξη των Wakeham, ο οποίος παρείχε τη δομή και τη γη, Rudolph, ο οποίος κατείχε την τεχνογνωσία και η Shulamit, η οποία κατείχε την επιχειρησιακή δεινότητα.
Η συνεργασία αυτή έληξε το 1968, αφού μετά τον θάνατο του Rudolph, η Shulamit δεν μπορούσε πλέον να διατηρήσει το ίδιο επίπεδο δραστηριότητας στην Κύπρο και επέστρεψε στο Ισραήλ, κλείνοντας ένα μεγάλο κεφάλαιο της κυπριακής πτηνοτροφίας.

Δ. ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ GOLDSTEIN

1. Οι ρίζες στο Ισραήλ (1948)
Η Σουλαμίτ Γκόλντσταϊν (Shulamit Goldstein, το γένος Gorengut, 1914-2011) ήταν πρωτοπόρος Ισραηλινή αεροπόρος και ακτιβίστρια, περισσότερο γνωστή ως η πρώτη γυναίκα που έγινε αδειούχος πιλότος στην Παλαιστίνη το 1936. Γεννημένη στην Ουκρανία, μετανάστευσε με την οικογένειά της στη Χάιφα της Παλαιστίνης το 1923 σε ηλικία εννέα ετών.
Η ενασχόληση της οικογένειας με την πτηνοτροφία ξεκίνησε το 1948 στη Binyamina του Ισραήλ. Η Σουλαμίτ και ο σύζυγός της, Δρ. Ρούντολφ (Ρούντι) Γκόλντσταϊν (Dr. Rudolph Goldstein -δικηγόρος και χημικός - εργαζόταν στη Βενιαμίνα παρασκευάζοντας σαπούνι και φυτικά αποστάγματα ‘σάλβια, ακακία και ρίζα βαλεριάνας’ για εξαγωγή), ίδρυσαν μια μικρή μονάδα παραγωγής πουλερικών. Ενώ ο Ρούντολφ εργαζόταν ως επικεφαλής εκπαιδευτής πτηνοτροφίας στο Υπουργείο Γεωργίας του Ισραήλ, η Σουλαμίτ ανέλαβε τη διαχείριση της επιχείρησης, η οποία αναπτύχθηκε σημαντικά.

2. Η μεταφορά στην Κύπρο και η ίδρυση της Bellapais Farm (1957)
Το 1957, η οικογένεια μετακόμισε στην Κύπρο λόγω των επαγγελματικών υποχρεώσεων του Ρούντολφ. Εκεί συμμετείχαν στην ίδρυση-λειτουργία του εκκολαπτήριου Bellapais Hatcheries. Υπό τη διεύθυνση της Σουλαμίτ, η επιχείρηση γνώρισε αλματώδη εξέλιξη:
-Έγινε το μεγαλύτερο εκκολαπτήριο στη Μέση Ανατολή εκείνη την εποχή.
-Έφτασε σε σημείο να εξάγει 100.000 νεοσσούς τον μήνα σε όλες τις χώρες της Μεσογείου.

3. Τεχνολογική καινοτομία και Fiberglass (1959)
Η Σουλαμίτ επέδειξε μεγάλη εφευρετικότητα στην εξέλιξη των υποδομών της φάρμας. Το 1959, επέστρεψε προσωρινά στο Ισραήλ για να εκπαιδευτεί στην τεχνική παραγωγής υαλοβάμβακα (fiberglass).
Επιστρέφοντας στην Κύπρο, ίδρυσε ένα εργαστήριο κατασκευής αντικειμένων από fiberglass.
Αντικατέστησε τις παλιές οροφές από αμίαντο στα πτηνοτροφεία και τα εκκολαπτήρια με νέες οροφές από fiberglass, βελτιώνοντας τις συνθήκες παραγωγής.
Παράλληλα, αξιοποίησε την τεχνολογία αυτή για την κατασκευή σκαφών (καταμαράν), συνδυάζοντας την πτηνοτροφία με τη βιομηχανική παραγωγή.

4. Το τέλος της εποχής Γκόλντσταϊν (1968)
Η επιτυχημένη πορεία της φάρμας υπό την οικογένεια Γκόλντσταϊν τερματίστηκε το 1968, όταν ο Ρούντολφ απεβίωσε. Η Σουλαμίτ επέστρεψε μόνη της στο Ισραήλ, όπου συνέχισε τη σταδιοδρομία της ως εκπαιδευτικός, αφήνοντας πίσω της την κληρονομιά μιας από τις πιο σύγχρονες και παραγωγικές μονάδες της εποχής στην Κύπρο.
Η Σουλαμίτ Γκόλντσταϊν υπήρξε μια πολυσχιδής προσωπικότητα (η πρώτη γυναίκα πιλότος στην Παλαιστίνη το 1936), η οποία κατάφερε να μετατρέψει την φάρμα σε μια διεθνώς αναγνωρισμένη επιχείρηση, συνδυάζοντας την αγροτική παραγωγή με τη βιομηχανική καινοτομία.

Η Σύνδεση με το Newman Farm: Η φάρμα των Γκόλντσταϊν και η φάρμα του Paul Newman (Τσάρλι) αποτελούσαν τα δύο μεγάλα «πρότυπα» αγροκτήματα της Κερύνειας. Ενώ ο Newman εστίαζε περισσότερο στη γαλακτοκομία και τη φιλοξενία (Milk Bar), οι Γκόλντσταϊν εστίαζαν στη βιομηχανική παραγωγή και εξαγωγή πουλερικών.

Η Κληρονομιά: Η φάρμα Bellapais εισήγαγε στην Κύπρο την έννοια του "Broiler" (κοτόπουλο κρεατοπαραγωγής). Μέχρι τότε, οι Κύπριοι κατανάλωναν κυρίως κότες που δεν γεννούσαν πια ή κοκόρια. Η φάρμα άλλαξε τις διατροφικές συνήθειες του νησιού.

Ε. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΩΝ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

Μετά την αποχώρηση της Σουλαμίτ, τη φάρμα φαίνεται να αγόρασε, η οικογένεια Παπαχριστοδούλου, η οποία ίδρυσαν τους ψυκτικούς θαλάμους και την εταιρεία Bellapais suppliers.

Πιθανή οικογενειακή σχέση των Χριστοδούλου:
1η γενιά
Ανδρέας Παπαχριστοδούλου: Bellapais Farm (παραγωγή) και Bellapais Hatcheries (εκτροφή) (*1)
2η γενιά
Ιωάννης Α. Παπαχριστοδούλου: Bellapais Suppliers (προμήθειες) και Εταιρεία Ψυγείων (*2)(*3)

Η Εταιρεία Ψυγείων Παπαχριστοδούλου Ltd είναι μια εταιρεία που έχει καταχωριστεί στο Μητρώο Εταιρειών της Κύπρου ως Ανώνυμη Εταιρεία, με τον αριθμό μητρώου ΗΕ 1304 και η ημερομηνία εγγραφής στις 30/11/1964.
Η επίσημη διεύθυνση της καταστατικής έδρας που έχουμε στα αρχεία μας, όπως προέρχεται από το Κυπριακό Μητρώο Εταιρειών για αυτόν τον οργανισμό, είναι Αγίου Ιλαρίωνος, , Παπαχριστοδούλου, , Βιομ. Περιοχή Καιμακλίου-Παλλουριώτισσα, Λευκωσία, Κύπρος.
Τα αρχεία μας δείχνουν ότι υπάρχουν 2 στελέχη καταχωρημένα για την εταιρεία. Τα άτομα αυτά είναι τα εξής: Ιωάννης Α. Παπαχριστοδούλου ο οποίος διορίστηκε ως Διευθυντής, Χρυσόστομος Μάγος, ο οποίος διορίστηκε ως Γραμματέας.

(1*) Μητρώο Κυπριακών Εταιρειών

(2*) Μητρώο Κυπριακών Εταιρειών

(3*) Μητρώο Κυπριακών Εταιρειών

Στα αρχεία του Κρατικού Αρχείου Κύπρου (φακ. TY 416/65), η επιχείρηση εμφανίζεται ως "Bellapais Farm Ltd". Στις διαφημίσεις όμως χρησιμοποιούσαν συχνά τον εμπορικό τίτλο "Bellapais Hatcheries".

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

Σύμφωνα με τον Οδυσσέα Χρίστου, οι φάρμες αυτές είχαν μεταφερθεί στην περιοχή Αγίου Ερμολάου στον Σύσκληπο, σε έναν τραπεζοειδή λόφο.
35.263965, 33.169776

Το σφαγείο το είχε κατασκευάσει ο Αγαθάγγελος Χατζησάββας αλλά και άλλα μηχανήματα τα οποία κατασκεύασε για την φάρμα του ΠέλλαΠαϊς και ήταν έτοιμα για παράδοση, δεν πρόλαβαν να παραδοθούν λόγω της Τούρκικης εισβολής, σημειώνει η Κωνσταντίνα Μαραθεύτη και ο Σάββας Αγαθαγγέλου, παιδιά του Αγαθάγγελου.
Petros Solomou

Ο Πέτρος Σολωμού, σημειώνει πως κάθε πρωί μαζί με τους αξιωματικούς έβλεπαν τη φάρμα μπροστά τους μετά την έπαυλη της Λαίδη, όπου ήτανε και η διαδρομή τους κάθε πρωί με ένα ελαφρό τροχάδην από τη 33η Μοίρα Καταδρομών, η οποία έδρευε στο Πέλλαπαϊς.

Απόσπασμα από συνέντευξη του Ανδρέα Σταυρίδη η οποία καταγράφεται στο βιβλίο «Η Κερύνεια μέσα από τις μνήμες των εκτοπισμένων Ελλήνων κατοίκων της», έκδοση του Λαογραφικού Όμοιλου Κερύνειας:

«Φάρμα Μπέλλαπαϊς: Εγώ εδούλεψα σε πολλούς Εγγλέζους. Εδούλεψα πάνω στο 'Bellapais farm', ήμουν υποδιευθυντής. Η φάρμα του Πέλλαπαϊς ήταν μεταξύ του δρόμου του Πελλαπαϊσιού και του δρόμου Λευκωσίας, ήταν δκυο μίλια δυτικά του Πελλαπαϊσιού. Η φάρμα τούτη ανήκεν στον Γουέικαμ (P. O. G. Wakeham) που ήταν Άγγλος και η γυναίκα του ήταν Κινέζα. Ήταν μια πολλά πλούσια. Όταν επρόκειτο να γεννήσει το πρώτον μωρόν, εσκέφτουνταν τι να κάμουν, να ποσκολιέται το μωρόν. Τζι εσκέφτην να κάμει κάτι με πουλλιά. Πολλά πλούσιος. Τζι έκαμεν τούντην φάρμαν τζαι στην αρχήν εσφάζα μεν έξι σιλιάες την εβτομάδαν τζι ύστερα εσφάζαμεν παραπάνω τζαι είόεν τξι άλλες όρνιθες που εγεννούσασιν. Ήταν μεγάλη φάρμα. Είσεν καμιάν τριανταρκάν υπαλλήλους τζαι είσεν τζαι καμιάν εικοσαρκάν που εσάζαν τες όρνιθες. Ήταν πολύ μεγάλη επιχείρηση. Είσεν το 'Bellapais suppliers' τζι επαίρναν τα τζειαχαμαί τζαι 'που τζειαμαί εδιανέμαν τα τζείνοι. Ήταν στην Λευκωσίαν. Εγώ ήμουν μες στη φάρμαν. Είσεν μεγάλον δωμάτιον, ψυγείον, εσφάζαν τα, εβάλλαν τα τζει μέσα τζι επαίρναν τα την άλλην ημέραν το πρωίν. Ήταν μεγάλος ψυκτικός θάλαμος. Έκαμα τέσσερα χρόνια. Τον τζαιρόν της ΕΟΚΑ εκρούσαν το επίτηδες, επειδή ήταν εγγλέζικη εταιρεία, το 1955-1959, μες τζείν' την εποχήν. Ύστερα εξανακάψαν το, δκυο φορές που το εκάψαν. Την μιαν φοράν ήμουν τζει πάνω που το 'καψαν, αλλά ήμουν στον Άγιον Επίκτητον που εκάθουμουν, τζαι είπασιν ότι εκάψαν την φάρμαν τζι επήα πάνω. Γιατί εμείνισκα ορισμένες ημέρες πάνω, είχα τζαι ορισμένα πράματα μες στο γραφείον, εκαήκασιν.
Στο Καράκουμιν δεν ήταν του Πελλαπαϊόιού η φάρμα. Ο γιατρός του Πελλαπαϊσιού, που ήρθεν 'που το Ισραήλ, που ήταν υπεύθυνος τζει πάνω, έκαμεν δικήν του φάρμαν στο Καράκουμιν, όι πως εμεταφέρτηκεν η φάρμα του Πελλαπαϊσιού. Είσεν κτηνίατρον η φάρμα του Πελλαπαϊσιού. Ήταν ο δρ Κούρστε, ένας Εβραίος, τζι έκαμεν δικήν του φάρμαν τζι έβκαλλέν τζαι πουλλιά τζι εδίαν τα πάνω, εσυνεργάζετουν. Του Εβραίου η φάρμα ήταν εις το Καράκουμιν, ήταν αντολικά του Καρακουμιού, ποτζεί πόν' το δκυο μίλιν κάτω».

Ο Σάββας Χ’Σάββας, γιος του Αγαθάγγελου Χ’Σάββα, σημειώνει: «Η φάρμα κοτόπουλων στο Πέλλα-Παϊς έχει μεγάλη ιστορία. Το 1968 ο πατέρας μου μαζί με τον τότε διευθυντή Ευρυπίδη Αγκαστινιώτη, κατασκευάσανε το πρώτο αυτόματο σφαγείο πουλερικό στη Κύπρο. Βασικά πήγαν στην Δανία και είδαν πως δουλεύει ένα αυτόματο σφαγείο και ήρθαν στη Κύπρο και το κατασκεύασαν στο Πέλλα-Παϊς. Για τον καιρό εκείνο ήταν μεγάλο επίτευγμα».

1η Φωτ.: Η πινακίδα της φάρμας κοτόπουλων Πέλλαπαϊς

2η Φωτ.: Η περιοχή της φάρμας, ανατολικά του Τζύκλου, όπως αποτυπώνεται στον χάρτη του Κτηματολογίου του 1963.

3η Φωτ.: Η περιοχή της φάρμας, ανατολικά του Τζύκλου, όπως αποτυπώνεται σήμερα.

4η Φωτ.: Τοπογραφικός χάρτης Κτηματολογίου 1963 με τη διαδρομή από το Πέλλαπαϊς μέχρι τη φάρμα.

5η Φωτ.: Τοπογραφικός χάρτης Κτηματολογίου 1963 με τη διαδρομή από τη φάρμα μέχρι τον νέο δρόμο Κερύνειας-Λευκωσίας.

6η Φωτ.: Ο φακός ατενίζει ΒΑ.
Η φωτογραφία δείχνει την παράκαμψη από τον κεντρικό δρόμο Κερύνειας-Λευκωσίας, προς Πέλλαπαϊς, στην περιοχή Μπογάζι, πριν φτάσουμε στον Τζύκλο, περίπου στο ύψος της στροφή για τον Άγιο Ιλαρίωνα.
Το 1963-'64 και αυτή η πρόσβαση διεκόπη, λόγω των ενδοκοινοτικών ταραχών.

7η Φωτ.: Ένα δημοσίευμα στον ξενόγλωσσο Κυπριακό Τύπο της εποχής, τον Απρίλιο 1958, με τίτλο: «More chickens for your table», στο οποίο περιγράφεται ιστορικά η δημιουργία της φάρμας, οι εγκαταστάσεις της, η λειτουργία και οι παροχές.

8η Φωτ.: H Shulamit Goldstein (17/01/1914–12/07/2011)

9η Φωτ.: Καταχώρηση-διαφήμιση της φάρμα Πέλλαπαϊς, στην Εφημ. Αλήθεια, 1957-12-09

10η Φωτ.: Δημοσίευμα που αναφέρεται σε εμπρησμό της φάρμας από την ΕΟΚΑ.
«Πυρκαγιά στη Λευκωσία
Θεωρείται πράξη σαμποτάζ της ΕΟΚΑ
Λευκωσία, Κύπρος – Πυρκαγιά κατέστρεψε σήμερα περίπου 85.000 κοτόπουλα στο αγρόκτημα ενός Βρετανού εκατομμυριούχου, του P. O. G. Wakeham. Η αιτία της πυρκαγιάς δεν προσδιορίστηκε αμέσως. Οι αρχές δεν απέκλεισαν το ενδεχόμενο σαμποτάζ από την ΕΟΚΑ, την υπόγεια μαχητική ομάδα του κυπριακού κινήματος που επιδιώκει την ένωση με την Ελλάδα. Η ζημιά ανήλθε σε αρκετές χιλιάδες βρετανικές λίρες. Η φάρμα του Wakeham είναι η μεγαλύτερη φάρμα κοτόπουλων στην Κύπρο.
Είναι εταίρος σε μια εταιρεία πολιτικών μηχανικών που διαχειρίζεται συμβάσεις του Υπουργείου Άμυνας.
Μόλις χθες, μια υποβρύχια βόμβα, που προφανώς τοποθετήθηκε από έναν βατραχάνθρωπο της ΕΟΚΑ, βύθισε το γιοτ ενός άλλου Βρετανού εκατομμυριούχου, του Captain Charles Worthington, στο λιμάνι της Κερύνειας, στην άλλη πλευρά του νησιού».

11η Φωτ.: Εργαζόμενοι έξω από τη φάρμα του Πέλλα Παϊς, περίπου το 1965.
Αναγνώριση προσώπων:
Κύπρος του Πούμπα (στην πάνω σειρά με το σκουφάκι ) , ο Νίκος ο Τσιτής (στην πάνω σειρά πέμπτος από αριστερά) , Μαρουλα-σύζυγος Τσιτή (κάτω σειρά τέταρτη μπροστά), Ελπίδα του Παχύ (κάτω σειρά δεύτερη από δεξιά), Μάρω -κόρη της Ελπίδας (δίπλα από τον Κύπρο πάνω σειρά με την άσπρη κορδέλα στο κεφάλι), Μερόπη -κόρη της (πάνω σειρά πρώτη από δεξιά), Καλλού (τέταρτη από δεξιά κάτω, κάθεται) , Χρυσταλού του Παρτελέμη (η κοπέλα που βλέπει κάτω , στο κέντρο της φωτογραφίας)

12η Φωτ.: Κοπέλλες εν ώρα εργασίας στη φάρμα. Η φωτογραφία έχει ληφθεί πριν την κατασκευή του αυτόματου σφαγείου γιατί βλέπουμε τις κοπέλες να καθαρίζουν τα κοτόπουλα με το χέρι.
Σύμφωνα με τον Σίμο Παύλου, πρώτη η Ανδρούλα Λιονταρή από το Καζάφανι, η δεύτερη άγνωστη και η τρίτη είναι η Ανδρούλλα Μ. Παύλου, σύζυγος του Φοίβου Χρίστου, από το Καζάφανι.

13η Φωτ.: Φωτογραφία επεξεργασμενη η οποία δείχνει τη θανάτωση των πουλιών. Στα αριστερά διακρίνονται κλουβιά με παχυνόμενα πουλιά έτοιμα για σφαγή (όπως αναγράφεται στην αρχική πρωτότυπη φωτογραφία κάτω δεξιά).

14η Φωτ.: Φωτογραφία επεξεργασμενη η οποία δείχνει την αποθήκη ανάμειξης τροφών, όπου εκπαιδευμένοι εργάτες προετοιμάζουν τα σιτηρέσια των πουλιών (όπως αναγράφεται στην αρχική πρωτότυπη φωτογραφία κάτω δεξιά).

15η Φωτ.: Φωτογραφία επεξεργασμενη η οποία δείχνει μια εργάτρια στη φάρμα να ταΐζει τις κότες αυγοπαραγωγής της μικρής μονάδας παραγωγής αυγών της εταιρείας (όπως αναγράφεται στην αρχική πρωτότυπη φωτογραφία κάτω δεξιά)

16η Φωτ: Δημοσίευμα-καταγγελία για τη εγκατάσταση της φάρμας πουλερικών Πέλλαπαϊς.

17η Φωτ: Επιστολή-απάντηση της Διοίκησης της Φάρμας Πέλλαπαις, επί προηγηθείσας καταγγελίας.

18η Φωτ: Ρεπορτάζ για τη δημοσιογραφική επίσκεψη στη Φάρμα Πέλλαπαϊς.

19η) Φωτογραφία επεξεργασμένη η οποία δείχνει εργάτριες σε τμήμα της φάρμας, όπου τα πουλερικά με σύγχρονες μεθόδους σφάζονται, καθαρίζονται και ετοιμάζονται για την αγορά είτε για ταχεία ψύξη, ώστε να διατηρηθούν φρέσκα επί εφτά μήνες (όπως αναγράφεται στην αρχική πρωτότυπη φωτογραφία κάτω).

Δημιουργός

1η) Βάσος Χρίστου

2η) Κτηματολόγιο

3η) google maps

4η+5η) Κτηματολόγιο

6η) Βάσος Χρίστου

7η) Γραφείο Τύπου & Πληροφοριών

8η) Jewish Women's Archive

9η) Εφημ. Αλήθεια, 1957-12-09

10η) Santa Cruz Sentinel, Volume 100, Number 192,

11η) Καίτη Φράγκου

12η) Ασπίδα

13η) Γραφείο Τύπου & Πληροφοριών

14η) Γραφείο Τύπου & Πληροφοριών

15η) Γραφείο Τύπου & Πληροφοριών

16η) Εφημ. "Ελευθερία", 1961-09-13

17η-19η) Εφημ. "Ελευθερία", 1961-09-17

Συνεργάτες

Δήμος Κερύνειας - Φώτος Χρ. Λουκάς

Έρευνα-κείμενο: Φώτος Χρ. Λουκάς & Ιωάννα Φουρουκλά

Πηγή

Grokipedia

Jewish Women’s Arcive

Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών

Ημερομηνία

1974/...

1963

2026

1963

1963

.../1963

1958-04-04

1914/2011

1957-12-09

1956-08-14

1963/1967

1960/1965

1955/1974

1955/1974

1955/1974

1961-09-13

1961-09-17

1961-09-17

1961-09-17

Τύπος

image

Μορφή

jpg

Θέμα

Κατάστημα / Εργαστήρι See all items with this value

Καταχώρηση εφημερίδας See all items with this value

Χωρική κάλυψη

35.306824, 33.323502

35.307108, 33.325493

35.307730, 33.323926

35.306119, 33.323905

35.307161, 33.324243

35.307275, 33.324945

35.306793, 33.325015

35.306556, 33.324635

35.305988, 33.324964

35.305603, 33.324932

35.305862, 33.325273

35.305988, 33.324964

35.306824, 33.323502

35.306556, 33.324635

35.305603, 33.324932

Τοποθεσία

Μπογάζι-Φάρμα Πέλλαπαϊς

Αναγνωριστικό

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_376_4984

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_374_4985

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_373_4986

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_372_4987

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_371_4988

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_370_4989

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_369_4990

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_357_4991

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_040_4992

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_374_4996

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_373_4994

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_037_4995

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_374_4996

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_370_4997

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_373_4998

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_373_5064

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_373_5065

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_373_5066

1214_Φάρμα Πέλλαπαϊς_000_373_5067