Πληροφορίες για το έργο ΙΙ

Το ψηφιοποιημένο Αρχείο θεατρικών κριτικών συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των κριτικών σημειωμάτων της Νόνας Μολέσκη, τα οποία είχαν δημοσιευθεί στις εφημερίδες Εμπρός (1987-1991) και Ο Φιλελεύθερος (1991-2022). Το Αρχείο θέτει στη διάθεση του κοινού και των ερευνητριών/τών πάνω από χίλια διακόσια (1.200) τεκμήρια, που συνθέτουν μια μακροχρόνια διαδρομή τρεισήμισι δεκαετιών συστηματικής παρακολούθησης και αποτίμησης της θεατρικής δραστηριότητας. Το ψηφιοποιημένο αρχείο κριτικών είναι το πρώτο στο είδος του, όσον αφορά το θέατρο της Κύπρου, και έχει μεγάλη αξία για τη θεατρολογική έρευνα, καθώς προσφέρει μια πολύτιμη πηγή για τη μελέτη της σύγχρονης θεατρικής δημιουργίας. Συμβάλλει, μ’ αυτό τον τρόπο, στην περαιτέρω τεκμηρίωση της ιστορίας του τοπικού –μα όχι μόνο– θεάτρου, στην ανάδειξη των δημιουργών και των εκάστοτε καλλιτεχνικών τάσεων και στην πολιτιστική μας αυτογνωσία γενικότερα.

Το φυσικό αρχείο, που περιείχε κατά κύριο λόγο αποκόμματα εφημερίδων με τα κριτικά σημειώματα της Ν. Μολέσκη, παραχωρήθηκε από την οικογένεια της κριτικού στη Βιβλιοθήκη του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου στην αρχή του 2024. Το περιεχόμενο του φακέλου ψηφιοποιήθηκε από το Γραφείο Ψηφιοποίησης και Διαχείρισης Αρχείων του ΤΕΠΑΚ (κυρίως με τη συμβολή της Γρηγορίας Ευριπίδου και της Μαρίνας Χριστοδούλου) και τεκμηριώθηκε σε συνεργασία με τη θεατρολόγο Δρ Άντρη Χ. Κωνσταντίνου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Επιστημών της Αγωγής του Πανεπιστημίου Frederick, που ανέλαβε την επιστημονική επιμέλεια του αρχείου.

Πέρα από τα κριτικά σημειώματα, είναι επίσης προσβάσιμα μερικές δεκάδες συναφή δημοσιεύματα που εντοπίστηκαν στο φυσικό αρχείο και τα οποία προέρχονται από τον Φιλελεύθερο και το Εμπρός, κυρίως, και ενίοτε από άλλα περιοδικά έντυπα. Συμπεριλαμβάνουν άρθρα που αναφέρονται σε άλλη δραστηριότητα της κριτικού (όπως τις μεταφράσεις της ή τις θεατρικές παραστάσεις με τους μαθητές και τις μαθήτριές της) και δακτυλόγραφα ομιλιών της. Στο φυσικό αρχείο εντοπίστηκαν επίσης άρθρα τρίτων που σχετίζονται με τις κριτικές της Μολέσκη (όπως απαντήσεις καλλιτεχνών), ενώ το αρχείο περιέχει και ευάριθμα δημοσιεύματα που δεν σχετίζονται με το θέατρο αλλά με πολιτικά και άλλα θέματα. Όλα τα πιο πάνω κρίθηκε σκόπιμο να παραμείνουν στο ψηφιακό αρχείο: Αφενός, επειδή παρέχουν πληροφορίες για μια διάσταση της πρόσληψης της θεατρικής κριτικής από τις/τους επαγγελματίες του θεάτρου στην Κύπρο. Αφετέρου, επειδή συμβάλλουν στη σκιαγράφηση περαιτέρω πτυχών της προσωπικότητας της κριτικού, αναδεικνύοντας το εύρος των ενδιαφερόντων και του στοχασμού της.

Το περιεχόμενο του αρχείου ταξινομήθηκε στις δύο πιο πάνω ενότητες με τους τίτλους Κριτικά σημειώματα Νόνας Μολέσκη και Άλλα δημοσιεύματα/έντυπα που συμπεριλαμβάνονται στο Αρχείο. Η πρώτη ενότητα διαχωρίστηκε σε πενταετίες –κατά κανόνα– ώστε η έρευνα να μπορεί να διεξαχθεί και ανά χρονικές περιόδους: Κριτικές 1987-1990, 1991-1995, 1996-2000, 2001-2005, 2006-2010, 2011-2015 και 2016-2022. Διαμορφώθηκε επίσης η υποενότητα Κριτικά σημειώματα χωρίς χρονολογία, επειδή σε μεγάλο αριθμό δημοσιευμάτων δεν εντοπίστηκε αυτή η πληροφορία. Ένα μέρος των κριτικών ταυτίστηκαν ως προς τις ημερομηνίες με τη βοήθεια συντελεστών των παραστάσεων ή μέσω έρευνας στον Τύπο και στις ιστοσελίδες των θεάτρων, ενώ σε μερικές περιπτώσεις βρέθηκε μόνο το έτος παραγωγής της παράστασης. Συμπεριλαμβάνονται ακόμα δακτυλόγραφα κριτικών της στις περιπτώσεις που δεν εντοπίστηκε, προσώρας, η δημοσιευμένη εκδοχή τους.

Τα δημοσιεύματα αναρτώνται, δυστυχώς, χωρίς τις φωτογραφίες που τα συνόδευαν, επειδή δεν κατέστη δυνατό να αναζητηθούν όλοι/ες οι φωτογράφοι και να εξασφαλιστούν τα αντίστοιχα πνευματικά δικαιώματα.

Η βάση δεδομένων εμπλουτίστηκε με επιπρόσθετες κριτικές της Νόνας Μολέσκη που δεν διασώθηκαν στο φυσικό αρχείο. Αυτές εντοπίστηκαν μέσω του ψηφιακού Αρχείου εφημερίδων του Φιλελεύθερου (https://newsstand.philenews.com/) και μέσα από το προσωπικό αρχείο της επιμελήτριας.

Η διαδικασία τεκμηρίωσης και επιμέλειας του αρχείου όπως και ο εμπλουτισμός με τα λανθάνοντα κριτικά σημειώματα συνεχίζεται, καθώς το Αρχείο θεατρικών κριτικών Νόνας Μολέσκη παραδίδεται στο κοινό, παραμένοντας ένα έργο σε εξέλιξη.

Δρ Άντρη Χ. Κωνσταντίνου, Πανεπιστήμιο Frederick

Οκτώβριος 2026